Zondag 16/05/2021

Genetisch onderzoek bewijst: vrouwen zijn de echte avonturiers

In de geschiedenisboeken worden mannen neergezet als het avontuurlijke geslacht dat op zoek gaat naar veroveringen en ontdekkingen, maar in werkelijkheid waren het de vrouwen die zich ver van hun geboorteplaats vestigden, zo blijkt uit een studie naar de genetische geschiedenis van Britse mannen en vrouwen.

The Independent

Steve Connor

Uit de bevindingen blijkt ook dat Welshe en Ierse mannen met Keltische wortels bloedbroeders zijn met de Spaanse Basken. De gezamenlijke studie van wetenschappers van het University College London en de University of California is het recentste voorbeeld van de bijdrage die dna-onderzoek van mensen van nu kan leveren aan het inzicht in de vroege geschiedenis van de mens.

De wetenschappers keken naar genetische overeenkomsten tussen 88 mannen in Anglesey, in het noorden van Wales, 146 mannen uit Ierland met Keltische achternamen en 50 Baskische mannen. Door zich te concentreren op het mannelijke Y-chromosoom - dat mannen alleen van hun vader erven - vonden de wetenschappers "opmerkelijke" overeenkomsten tussen de drie groepen, die een aantal dna-patronen gemeenschappelijk hadden.

In het tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences schreven de wetenschappers dat de Welsh, Ieren en Basken samen een "Y-chromosoomgemeenschap vormen waarvan de leden nauwer verbonden zijn met elkaar dan met de andere Europese bevolkingsgroepen". De Basken werden opgenomen in de studie omdat hun taal uniek is. Aangenomen wordt dat zij de erfgenamen zijn van de oude paleolithische gemeenschap van jagers-verzamelaars die in Europa leefde voor de komst van de neolithische landbouwcultuur die zich zo'n tienduizend jaar geleden vanuit het Midden-Oosten verspreidde.

Volgens David Goldstein, professor genetica aan het UCL, bewijzen de resultaten dat mannen uit de Keltische en Baskische regio's een gemeenschappelijke afstamming moeten hebben die meer dan tienduizend jaar teruggaat. "De verklaring voor de overeenkomst is dat beide bevolkingsgroepen, Kelten en Basken, hun afkomst kunnen terugvoeren tot het Europa van voor de intrede van de landbouw", zei Dr. Goldstein. Toen de wetenschappers het dna van Keltische vrouwen analyseerden, ontdekten ze veel verschillen met het dna van Baskische vrouwen en meer gelijkenissen met vrouwen op het Europese vasteland.

"Dat wijst erop dat vrouwen van het Europese vasteland Groot-Brittannië overspoelden en de bestaande vrouwelijke lijn volledig opslorpten", zei professor Goldstein. "We kunnen niet zeggen wanneer dat gebeurde, maar het komt vaker voor in de geschiedenis dat er veel meer vrouwelijke dan mannelijke verplaatsingen zijn." Colin Renfrew, professor archeologie van Cambridge University, stelt dat de bevindingen de verschillen tussen de migratiegeschiedenis van mannen en vrouwen blootleggen. "De meest waarschijnlijke reden is niet zozeer dat mannen niet van huis wegtrekken, maar dat ze in of in de buurt van hun geboorteplaats blijven wonen. Terwijl vrouwen eerder wegtrekken bij hun huwelijk. Dat is een wereldwijd verschijnsel. Het geeft aan dat eigendom en bezit langs de mannelijke lijn worden doorgegeven en suggereert dat vrouwen een lagere status hadden."

Een uitzondering op deze regel werd gevonden op de Orkney-eilanden, waar een genetische analyse van de lokale mannen heeft aangetoond dat zij nauwer verbonden zijn met de hedendaagse Noren dan met andere Britse mannen. Wetenschappers nemen aan dat dat de erfenis is van de invasies van de eilanden door de Vikingen, die begonnen in de negende eeuw en resulteerden in een gedeeltelijke vervanging van de mannelijke bevolking van Orkney door Vikingen. Uit de dna-analyse kon niet worden opgemaakt of hetzelfde gold voor de voorouders van de vrouwelijke bevolking. Uit onderzoek van wetenschappers van Oxford is wel gebleken dat de Vikingen die zich op IJsland vestigden, vrouwen van de Britse eilanden meenamen. Dat is te zien in de genetische staalkaart van de hedendaagse IJslanders, wier vrouwelijke voorouders net zo goed uit Groot-Brittannië en Ierland, als uit Scandinavië afkomstig kunnen zijn. Agnar Helgason, moleculair bioloog aan het Institute of Biological Anthropology van Oxford University, zegt dat de genetica van de huidige IJslanders duidelijk blijk geeft van een levendige "handel" in Britse vrouwen tijdens de vestigingen op IJsland tussen 870 en 930. "Misschien werden ze meegevoerd als slavinnen en werden ze verkocht als vrouw of concubine, maar ik weet zeker dat die huwelijken even gelukkig waren als in die tijd gebruikelijk was. Dat was toen gewoon een van de manieren om een huwelijk te regelen", aldus nog Agnar Helgason.

Vertaling: Charlotte Zwemmer

Migratie

'In de geschiedenis zijn er veel meer vrouwelijke dan mannelijke verplaatsingen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234