Woensdag 21/04/2021

'Genetisch gemanipuleerde soja is onrendabel'

Brazilië is veel productiever dan de Verenigde Staten, als het op sojabonen aankomt. De invoer van de genetisch gemanipuleerde teelt stuit er op tegenstand, op puur economische gronden.

Brussel

Robert Melders

In Brazilië heeft de Amerikaanse multinational Monsanto toelating gekregen om genetisch gemanipuleerde sojabonen aan te planten. Het protest is groot, en de argumentatie is origineel: natuurlijke soja is rendabeler. Bij dat alles kunnen de Brazilianen de voorstanders van genetisch gemanipuleerde producten met statistieken om de oren meppen.

In de Verenigde Staten bestaat 81 procent van de geteelde soja uit genetisch gemanipuleerde producten. In Brazilië zijn er officieel geen. Het grappige is dat Brazilië 2,71 kilogram oogst per hectare en dat de Amerikanen maar aan 2,57 kilogram komen. De gegevens zijn vrij geloofwaardig, want ze zijn afkomstig van het Amerikaanse ministerie van Landbouw. Het gaat ook niet om een toevallige afwijking gedurende één jaar, bijvoorbeeld, door een misoogst. Van 1996 tot nu groeit de Braziliaanse productiviteit met een gemiddelde van meer dan 8 procent. De Amerikanen worden ook productiever. Maar hun productiviteit groeit met minder dan 2 procent per jaar. Dat maakte ook dat ze in 2001 door Brazilië voorbijgestoken werden als grootste producent ter wereld.

Toch zijn een aantal Braziliaanse sojaboeren blij dat ze het plantgoed van Monsanto mogen gebruiken. Een veld genetisch gemanipuleerde soja levert op het eerste gezicht misschien minder kilo's op, maar het onderhoud is veel goedkoper. Monsanto heeft een gen ontwikkeld dat de planten resistent maakt tegen een onkruidverdelger die het ook zelf produceert.

Dirk Carrez, in België secretaris-generaal van Bio-Tech, de belangenvereniging van de biotechsector, vindt de Braziliaanse oppositie tegen de genetisch gemanipuleerde soja wel sympathiek. In België gedijt toch geen soja. Maar de problematiek geeft hem wel de kans om te wijzen op een verschuiving in de mentaliteit. "Eerst waren genetisch gemodificeerde producten per definitie schadelijk voor de mens." Die kon er bijvoorbeeld allergisch op reageren. Nadien waren ze schadelijk voor het leefmilieu. Ze zouden het natuurlijke evenwicht verstoren. Nu wordt steeds meer naar economische argumenten gegrepen. Dat klinkt al minder erg dan de beschuldiging dat de mensheid vergiftigd wordt. Misschien dat de Braziliaanse superioriteit wel met andere factoren te maken heeft dan met al dan niet genetisch gemanipuleerd plantgoed. De beste Braziliaanse velden, die in de Mato Grosso, leveren geen kleine 3 kilogram per hectare op, maar 4 kilogram. Moderne landbouwmethodes met bodemveredeling en overvloedig gebruik van meststoffen helpen daarbij een handje. Niemand heeft gezegd dat wie geen genetisch gemanipuleerde gewassen gebruikt, meteen een bioboer is. Het zou wel eens kunnen dat in de Verenigde Staten de mankracht veel te duur is om de methodes uit de Mato Grosso gewoon te kopiëren. Door genetisch te manipuleren proberen de Amerikanen gewoon gelijke tred te houden. Op het eerste gezicht zouden de Brazilianen wel gek zijn om de Amerikaanse methodes over te nemen. Als ook hun bonen gemanipuleerd zijn, moeten ze een zuivere prijsconcurrentie met de Amerikanen aangaan. Nu kunnen ze de consument waarborgen dat hij een natuurlijk product krijgt. Vooral de Europese consument is op dat gebied zeer kritisch Neem nu Alpro in Wevelgem, dat sojaproducten aanmaakt. Op de website wijst het bedrijf er nog eens uitdrukkelijk op dat de sojabonen vanaf het veld opgevolgd worden. Uiteraard mogen ze niet genetisch gemanipuleerd zijn. Waar de bonen vandaan komen? "Eh... uit Brazilië." Zolang de Amerikanen er niet in slagen om met hun omstreden methodes veel productiever dan de Brazilianen te zijn, lijkt er weinig behoefte aan verandering. De tegenstanders gaan zelfs nog iets verder en beweren dat na een vijftal jaar de productiviteit van een veld met genetisch gemanipuleerde soja begint af te nemen. Ze baseren zich op bevindingen van de American Society of Agronomy.Die stelt dat de wortels van gemanipuleerde sojaplanten na die tijd gevoeliger worden voor schimmels. Oorzaak zou de specifieke onkruidbestrijder zijn. De opbrengst zou uiteindelijk met 25 procent dalen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234