Maandag 26/09/2022

ReportageStikstofakkoord

Gemoederen in zwaarst getroffen stikstofregio lopen hoog op: ‘Geloof me, dit gaat al lang niet meer over natuur’

Melkveehouders Thomas Vercammen en Nicky Van Otten. Beeld Tim Dirven
Melkveehouders Thomas Vercammen en Nicky Van Otten.Beeld Tim Dirven

Drie dagen voor het einde van het openbaar onderzoek naar de Vlaamse stikstofregeling lopen de gemoederen in het Turnhouts Vennengebied, de zwaarst getroffen stikstofregio, hoog op. ‘Geloof me: dit gaat al lang niet meer over natuur.’

Ann De Boeck

Dinsdagochtend 10 uur. De koeien van Nicky Van Otten en Thomas Vercammen liggen op hun gemakje gras te kauwen. De zon en het felgroene gras doen de groene rand rond Turnhout nog een tikje idyllischer ogen dan anders. Maar schijn bedriegt. Van Otten en Vercammen hebben sinds 22 februari, de dag waarop de Vlaamse regering haar grote stikstofakkoord bereikte, geen oog meer dicht gedaan.

“Wij hebben 300 melkkoeien”, zegt Van Otten. “We produceren melk voor de kazen van Président. Dat wil zeggen dat we aan erg hoge kwaliteitsnormen moeten voldoen.” De ouders en schoonouders van Van Otten werken mee in de zaak. Ook haar drie kinderen hebben de smaak te pakken. Maar een toekomst in de landbouw zit er volgens het koppel, de vijfde landbouwgeneratie op rij, niet meer in.

Strenge stiktofregels

Hun gronden liggen gedeeltelijk in het Turnhouts Vennengebied, een regio waar de Vlaamse regering extra strenge stiktofregels wil opleggen. Dat heeft te maken met de unieke natuur in de regio. De heide en de vennen in natuurgebied De Liereman gedijen in een arme zandgrond. De neerslag van stikstof maakt de grond echter vruchtbaar. Hierdoor dreigen de schrale gewassen verdrongen te worden door andere soorten, zoals brandnetels en bramen.

“Het opgelegde mestverbod maakt onze gronden de facto waardeloos”, zegt Thomas. “Vandaag hebben wij een circulair systeem: de mest van onze koeien strooien we uit over akkers waar we gras en maïs zaaien. Daarmee voeden we de koeien. Maar als we straks geen mest meer mogen gebruiken, groeit er niets meer. Dan dalen onze inkomsten en kunnen we onze lening bij de bank, waarmee we onze investeringen betalen, niet meer aflossen.”

Strop

Maandagavond waren Nicky en Thomas aanwezig in het gemeenschapscentrum van Merksplas. Minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) kwam daar met het Algemeen Boerensyndicaat uitleg geven bij de nieuwe stikstofregeling. Toen ze binnen was, liep het echter fout en blokkeerden boze boeren het dorpsplein met hun tractoren. Er werd ook een pop opgeknoopt met als bijschrift ‘Demir aan de strop’. De minister, die onder politiebegeleiding de zaal verliet, diende klacht in.

Het incident is geen alleenstaand geval, want de gemoederen lopen al een tijdje op. Zo kwamen Nederlandse actievoerders vorige week aankloppen aan de woning van de bevoegde minister Christianne van der Wal. Ook Van Otten dook op aan de privéwoning van minister-president Jan Jambon (N-VA) in Brasschaat. “Maar dat was onschuldig”, zegt ze. “Ik wilde gewoon een open brief afgeven. Hij rukte de brief boos uit mijn handen en liep weg.”

Lees ook

Protest tegen stikstofplannen naar kookpunt: ‘Alle veebedrijven voelen de impact op de een of andere manier’

Vreedzaam in gesprek

Het protest in Merksplas werd mee georganiseerd door de Stuurgroep Turnhouts Vennengebied, een actiegroep van een 25-tal boeren uit de streek. “Met deze groep hebben we intussen al 675 bezwaarschriften tegen de stikstofregeling helpen opmaken”, zegt Van Otten. Vandaag geven ze die af aan de burgemeester. De stuurgroep riep volgens haar enkel op om vreedzaam in gesprek te gaan met Demir.

Boeren in het vennegebied rond Turnhout zijn boos. Beeld Tim Dirven
Boeren in het vennegebied rond Turnhout zijn boos.Beeld Tim Dirven

Dat horen we enkele kilometers verderop in Ravels ook bij Gunter Klaasen en Daisy Ven. Zij kregen twee jaar geleden een vergunning voor de bouw van een splinternieuwe kippenstal, die er al staat. Tegelijk renoveerden ze twee oude stallen. In totaal kunnen ze nu 134.000 kippen houden. De braadkippen gaan onder meer naar Colruyt en Delhaize in de vorm van blokjes, filets, worsten en vidévulling.

“Beseft u met hoeveel schulden wij zitten?”, vraagt Klaasen ontredderd als we samen aan de keukentafel zitten. “Wij hebben nog 2 miljoen euro af te betalen, maar het wordt onmogelijk om rendabel te draaien. Wij gaan dus 25 jaar werken voor niks.”

Complot

Het verhaal illustreert het probleem waar veel boeren in de streek mee worstelen. De voorbije jaren kregen ze de ene vergunning na de andere om stallen bij te bouwen. Daarvoor gingen ze ook forse leningen aan. Nu krijgen ze plots het deksel op de neus.

Opvallend: veel boeren zijn er rotsvast van overtuigd zijn dat er achter de strenge aanpak van het Turnhoutse Vennengebied een groter complot schuilt. “Geloof me: dit gaat al lang niet meer over de bescherming van natuur”, zegt Nicky. “Ze willen gewoon onze grond afnemen.” Ze wijst naar de kabinetschef van Demir, Jelle Van den Berghe, wiens vader Jan jarenlang via Natuurpunt voor de oprichting van een Nationaal Park ijverde. Dat lukte niet.

“Zijn zoon zit nu op de juiste plek om die droom waar te maken”, klinkt het bij Klaasen. “Door de nieuwe stikstofregels wordt onze grond waardeloos. Natuurorganisaties contacteren nu al wanhopige boeren om hun grond zwaar onder de prijs op te kopen.” Een theorie die volgens het kabinet-Demir kant noch wal raakt.

Chemiereus Ineos

Een andere theorie die terugkomt, heeft te maken met de vergunning die Demir vorige week gaf aan chemiereus Ineos in de Antwerpse haven. Om haar partijvoorzitter Bart De Wever in Antwerpen zijn gang te kunnen laten gaan, zou N-VA de Kempen ‘opofferen’. De bewijzen ontbreken weliswaar.

Demir laat weten dat ze de woede van de getroffen landbouwers begrijpt. Toch is het onmogelijk het beleid van de voorbije jaren verder te zetten, zegt ze. “Zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Landbouwers verdienen iemand die eerlijk is tegen hen, hoe hard het ook is.”

Lees ook

Hoe de politiek een knoeiboel maakte van het stikstofdossier: ‘Plots zijn wij piekbelasters’

Stikstofakkoord veroorzaakt opnieuw hoogspanning binnen regering: Open Vld en cd&v hebben ‘fundamentele vragen’

Verdwijnt de abdijkaas van Averbode? Stikstofakkoord bedreigt eeuwenoud melkveebedrijf

‘Tijdens partijvergaderingen heb ik al gewaarschuwd: ‘We moeten meer naar Jos en Gerda luisteren, anders halen we straks ook nog maar 10 procent’’

Zuhal Demir (N-VA): ‘In het begin wilde ik me in de politiek als man gedragen’

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234