Vrijdag 03/02/2023

'Gemeente leiden als een kmo'

'Mosselsoupers afschuimen? Nee alstublieft, ik sta voor een nieuwe generatie. Noem Vorselaar gerust een kmo en mij de manager.' Lieven Janssens, 33, is de jongste burgemeester van Vlaanderen en als het van hem afhangt een stichtend voorbeeld. 'De burgervader is passé. Gelukkig maar.' Jeroen Van Horenbeek / foto Jonas Lampens

Een rondbuikige burgemeester van de oude stempel. Zo oogt Lieven Janssens op het eerste gezicht. Maar daar blijft het ook bij. "Niets tegen mijn collega's of voorgangers, maar dienstbetoon is iets uit vervlogen tijden. Daar komt een burgemeester er nu niet mee als het om intercommunale organisatie en Europese subsidies gaat", zegt hij vanachter drie torenhoge stapels dossiers op zijn bureau. De benjamin van de 308 Vlaamse burgemeesters spreekt rechttoe rechtaan. "Alleen zo boek je resultaat en alleen zo weten mensen wat ze kunnen verwachten. Ja, ik heb al gemeentepersoneel ontslagen. Ze maakten gewoonweg fouten. Als burgemeester ben ik eigenlijk de manager van een stevige kmo. Zo moet je het tegenwoordig bekijken. En dan moet je knopen doorhakken."

Janssens heeft vertrouwen te over, in zijn beleid en in de verkiezingen op 14 oktober. Hij zit ontspannen in zijn CEO-stoel. "Vorselaar weet intussen wat ze aan me hebben." Deze zomer opende in het Kempische dorpje het dienstencentrum. Een kinderopvang, een bibliotheek en service flats in hetzelfde gebouw. "Een revolutionair concept en een verwezenlijking waar ik fier op ben."

De eerste gemeenteraad liep nochtans onwennig, geeft hij wel toe. Helemaal vooraan, als politieke noviet van 28 aan het hoofd van het schepencollege. Rond hem een al even onervaren bestuursploeg: zijn nieuwe partij ActieV aangevuld met een verse lichting CD&V'ers. De schuchtere blikken gingen over en weer, de meesten keken zijn richting uit. "Daar zat ik dan opeens: de burgemeester die 'het' moest gaan doen. Totaal onverwacht was mijn overwinning niet, maar als nieuwkomer blijft je voorzichtig."

Vadermoord

'Politieke vadermoord in Vorselaar', zo stond het op de voorpagina's van de kranten toen Janssens zich in de zomer van 2006 kandidaat stelde met de nieuwe partij ActieV. Zijn bedoeling: een electorale strijd met Hugo Janssens, de burgemeester en zijn eigen vader.

Het verhaal klinkt mooi. De universiteitsdocent die terugkeert vanuit de grootstad Antwerpen naar zijn geboortedorp om vaderlief na achttien jaar de sjerp te ontfutselen. Shakespeare in de Kempen. "De realiteit is gelukkig veel minder dramatisch. We hebben uitvoerig overlegd. Mijn vaders lokale partij CDE liep op haar laatste benen. En ik wilde mijn eigen ding doen. Een nieuw elan. Er was dringend nood aan wat meer snee in onze gemeentepolitiek."

Politiek tout court interesseerde hem nochtans lang niet. Geen adoratie voor Martens, Tobback noch Verhofstadt. Jean-Luc Dehaene, die staat hem wel aan, omwille van zijn no-nonsensestijl. De docent bestuurswetenschappen aan de Universiteit Antwerpen speelt liefst met cijfers, niet met woorden of emoties. Vandaar de hoge stapels dossiers overal op zijn bureau. "Ik ben erin gerold toen mijn vader vaker kwam aankloppen met allerlei problemen. Onze balie gezien? Wel, dat concept van een desk voor alle diensten, komt stiekem van mij."

Met een vader die achttien jaar de plak zwaaide in Vorselaar, heeft Janssens een goede kijk op de verandering van het burgemeestersvak. "(Nadrukkelijk) De lokale politiek is oneindig veel complexer geworden. Lokale besturen hebben een breder takenpakket. Om nog te zwijgen over alle regelgeving en het personeelsbeleid. We zitten nu met tweemaal zo veel ambtenaren dan tien jaar terug. Mijn vader zegt: 'In Vorselaar anno 2012 zou ik nog moeilijk kunnen meedraaien.' De tijd dat de populairste boer en de voorzitter van de voetbalclub automatisch schepen of burgemeester worden, is voorbij. Dat is een vorm van natuurlijke selectie: de eisen zijn te hoog. Moderne gemeenten hebben nood aan moderne managers."

Al krijgt Janssens nog geregeld dorpsgenoten op de koffie in zijn woonkamer. "Schilder mij nu niet af als een gladde zakenman", lacht hij. "Ik speel cornet, een kleine trompet, in onze harmonie, leidt een kookclubje en organiseer de veldrit en het muziekfestival. Ik vergelijk een gemeente met een kmo, geen multinational. Ik schudt ook veel handjes hoor."

Eenzaam

Hoe populair ook, ieder burgemeester voelt zich soms eenzaam, verzekert Janssens. Alle problemen opvangen, maar nergens zelf echt terecht kunnen. Ook niet bij de familie, die hij liever niet wil belasten. "Na een voorval zat ik echt diep in de put. Het begon zoals zo vaak: iemand die mij aanklampte op café. Een man die sociaal en financieel op de dool was. Hij wilde zijn verhaal kwijt. Meer dan twee uur stond ik buiten in de vrieskou naar zijn problemen te luisteren. Op een moment vertelde hij tegen mij: 'Zie je die boom daar, daar ga ik mij morgen aan opknopen.' Verschrikkelijk. Ik probeerde nog een paar uur om op hem in te praten. Uiteindelijk leek hij overtuigd en opgelucht. Hij zou de volgende ochtend naar mijn bureau komen en dan zou ik hem meenemen naar het OCMW. De volgende ochtend werd ik opgebeld door de politiecommissaris. Hij had zich verhangen aan die boom."

Decennialang regeren, zoals zijn vader, ziet Janssens niet zitten. Daarvoor is de last te zwaar. Zijn belofte staat zelfs op papier en wordt bewaard door zijn vrienden. "Ik wil mijn gezin voldoende tijd en aandacht schenken." Twaalf jaar burgemeesterschap lijkt hem wel mooi. Zo blijft er ook schwung in het beleid. "Al ben ik natuurlijk klaar voor zes jaar extra."

Bij de gemeenteraadsverkiezingen komt de grootste tegenstand van coalitiepartner CD&V en de nieuwe afdeling van N-VA. "Voordien noemde die partij zich 'Alles Moet Anders', maar in de gemeenteraad hadden ze geen enkele opmerking. De strategie van N-VA lijkt me contraproductief. De Dorpsstraat is geen Wetstraat. Wat hebben de rotondes in Vorselaar te maken met Elio Di Rupo? Daarom kies ik resoluut voor een lokale partij. Zo kunnen we allerlei mensen rond tafel brengen. Ik krijg het op mijn zenuwen van politiek gehakketak. 'Mijn partij kan daar niet mee akkoord gaan', wat is dat voor onnozele praat? Laat ons pragmatisch blijven. De mensen hier tellen eerst."

WIE IS LIEVEN JANSSENS?

Geboren: 20 december 1977

Studies: licentiaat Bestuurs-wetenschappen en Politieke en Sociale Wetenschappen

Beroep: burgemeester en deeltijds docent aan Universiteit Antwerpen

Partij: ActieV, een lokale partij in Vorselaar

Politieke carrière: Voor het eerst kandidaat tijdens verkiezingen in 2006. De partij werd daarin meteen de grootste partij met 29,3 procent

Gezin: Samenwonend, twee kinderen

VORSELAAR

Inwoners: 7.642 inwoners

Oppervlakte: 27,62 km2

Waar:

Hartje Kempen, centraal in de provincie Antwerpen

Bekend van: de historische waterburcht 'de Borrekens', het klooster, Kardinaal Van Roey en sporthelden zoals Bart Wellens, Paul Herrijgers en Fons Brydenbach

BURGERVADER KORT IN VRAAG EN ANTWOORD

Als u zich moet vergelijken met een politicus, wie is dat dan?

"Jean-Luc Dehaene. Ik hou van zijn rechtlijnigheid. De zaken gewoon aanpakken."

Hoeveel drinkt u per receptie of andere gelegenheid?

"Zelden of nooit. Als je elke keer een glas drinkt, kom je elke avond halfzat thuis. Je zou het niet zeggen, maar ik drink alleen water."

Heeft u een voorakkoord?

"Neen, ook niet met coalitiepartner CD&V zoals gefluisterd wordt. Er zijn gesprekken met andere partijen, maar dat is traditioneel."

Eetfestijn of politiek debat?

"Een eetfestijn is leuk, maar ik zal geen mosselsoupers, voetbalmatchen, enzovoorts afschuimen om mijn kop toch maar overal te laten zien."

Waar ging u deze zomer op vakantie?

"Nog nergens. Trouw op post."

Janssens of De Wever?

"Janssens. Ik ken Antwerpen en vind dat 't Stad, toch een enorme machine, goed draait. Ik heb ook mijn twijfels bij Bart De Wever als bestuurder."

Wat doet u als eerste als u wakker wordt?

"Mails bekijken. Ik heb momenteel vier mailboxen en krijg wellicht evenveel binnen als Daniël Termont."

Stel u wordt niet verkozen, wat dan?

"Terug naar de Universiteit van Antwerpen. Dan neem ik mijn carrière weer op."

Hoeveel bent u bijgekomen?

"Heel wat kilo's extra. De levensstijl weegt letterlijk. (lacht) Je raakt die late maaltijden niet meer kwijt."

Wat is het laatste wat u voor uzelf heeft gekocht?

"Een hemd en kostuum voor de campagnefoto's."

WOENSDAG DEEL 4: ALBERT DEPRET (MOMIGNIES): 'IK HEB 44 MANDATEN EN KEN ZE ALLEMAAL'

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234