Dinsdag 26/01/2021

Geluk is voor amateurs

Gordon Gano van Violent Femmes over God, seksuele frustraties en chocolade

Christophe Verbiest / Foto Alex Vanhee

Violent Femmes zijn terug en hoe. Met twee cd's zelfs: de concertregistratie Viva Wisconsin en de studioplaat Freak Magnet. De lange stilte heeft niet tot een koerswijziging geleid, want het Amerikaanse trio brengt nog altijd frisse, bondige en vlot meefluitbare liedjes. Een gesprek met zanger-gitarist en domineeszoon Gordon Gano.

Gordon Gano is een kletskous. Hij weet het zelf, want tijdens het gesprek verontschuldigt hij zich een paar keer al lachend: "Als ik te veel praat, dan onderbreek je mij maar." Het is hem vergeven, want hij heeft lang genoeg moeten zwijgen. Jarenlang is niets meer van Violent Femmes vernomen. De live-cd Viva Wisconsin doorbrak eind '99 de stilte en de afgelopen week verscheen de eerste studioplaat van het trio in vijf jaar. Inderdaad vijf en niet zes, zoals vaak te lezen valt. Want een jaar na New Times (1994) verscheen Rock!!!!!. De cd staat niet eens vermeld in de discografie die de huidige platenfirma van de Femmes aan de journalisten heeft bezorgd. Wat niet zo verwonderlijk is, want de langspeler verscheen op een klein Australisch label en is in Europa nooit officieel uitgebracht. "Onze hele carrière hebben we problemen gehad om onze platen in de winkels te krijgen," vertelt Gano, onderwijl aan een heerlijk geurende sigaar lurkend. "Zo hadden we de afgelopen jaren een contract met een label dat stelselmatig weigerde om onze muziek uit te brengen. Daardoor konden we evenmin toeren, omdat organisatoren pas interesse hebben als er een nieuwe plaat is. Maar wees gerust, we hebben de voorbije jaren zeker niet stilgezeten." Dat klopt, want vier jaar geleden vertelde David Eugene Edwards van Sixteen Horsepower me al dat Violent Femmes in de studio zaten met Warren Bruleigh. Deze laatste zat achter de knoppen van de Sixteen Horsepower-cd Sackcloth 'n' Ashes, waarop Gano als gastmuzikant te horen was, en heeft ook de nieuwe Femmes-plaat Freak Magnet geproducet.

Conclusie: de nieuwe cd bevat oude opnamen. Of niet? "Een paar songs dateren van toen, maar de meeste zijn van recentere datum." Gano wil niet zeuren, maar terugdenkend aan de vele aanvaringen die zijn groep heeft gehad met verschillende labels, wordt het hem droef te moede. "Heel onze carrière hebben we te horen gekregen: we willen dat jullie klinken als... en dan volgde een band die populair was en waar we zogezegd op leken, zoals Talking Heads, U2 of R.E.M. Allemaal goede groepen hoor, maar ik vind toch dat we een heel andere band zijn. De voorbije jaren kregen we vooral te horen dat we meer moesten klinken als onszelf ten tijde van onze eerste plaat. (lachend) Misschien is dat wel een verbetering."

Met dat titelloze debuut eisten Violent Femmes begin jaren tachtig meteen een plaats op in de muziekwereld. Het trio speelde fris-van-de-lever-rock, gebracht met een punkspirit. Grof geschetst handelden Gano's teksten over tienerverdriet en seksuele frustraties. De langspeler groeide snel uit tot een ware cult-classic. "Van de plaat zijn ondertussen meer dan twee miljoen exemplaren verkocht. Het gekke is dat ze nooit een hit is geweest, ik denk dat ze ooit een week onderaan op de Billboard 200 heeft gestaan."

Gano richtte Violent Femmes op in de zomer van 1981, samen met bassist Brian Ritchie. Victor De Lorenzo nam achter de drumkit plaats en bleef daar ruim tien jaar zitten. Sinds New Times is Guy Hoffman de drummer van de band. De man speelde vroeger bij The BoDeans en daarvoor bij The Oil Tasters. En wat wil het toeval? Gano en Ritchie beslisten indertijd met de groep te beginnen tijdens een concert van The Oil Tasters. "Ik kende Guy voor ik Victor had ontmoet. Voor hetzelfde geld had hij vanaf het begin bij ons kunnen spelen." Is de band met Ritchie onverbreekbaar? "Hopelijk toch wat de royalty's betreft," gekscheert Gano. "Geen van beiden had durven denken dat we het bijna twintig jaar zouden uitzingen. We zijn echter ook los van elkaar actief en zijn dus niet met elkaar getrouwd." De songs van Freak Magnet zijn niet allemaal van recente datum. Uit de data die in het cd-boekje vermeld staan, blijkt dat het oudste materiaal vijftien jaar geleden geschreven is. Gano, lachend: "Onze manager had nog zo gezegd dat we bij elk nummer 1999 moesten schrijven, want nu denken mensen dat het een handvol overschotjes is. Het grappige is echter dat al onze platen een mengeling zijn van liedjes die vlak voor de opnamen en jaren voordien zijn geschreven. Meer zelfs, Freak Magnet is de eerste plaat (bestudeert voor alle zekerheid de discografie van Violent Femmes), ja het is de eerste zonder een nummer dat ik op mijn vijftiende heb geschreven. Op mijn vijftiende bedacht ik voortdurend liedjes. Ik denk dat ik in die periode een schrijfstijl heb gevonden die me lag en die ook nadien nog bij me paste."

Dat verklaart natuurlijk waarom de groep bijna twintig jaar na het debuut nog altijd met tienergevoelens wordt geassocieerd. Uit Viva Wisconsin blijkt dat Gano die oude liedjes vol overtuiging blijft zingen. "Die songs zijn nog erg populair. Niet alleen bij mensen die al vanaf de jaren tachtig fan zijn, ook nieuwe luisteraars willen die nummers graag horen. Kijk, voor onszelf hoeven we die liedjes niet meer te spelen, maar ik ken het gevoel dat bij de toeschouwers leeft. Als ik voor het eerst iemand live zie, dan hoop ik ook dat hij bepaalde nummers speelt, ook al zijn ze tien of twintig jaar oud. Zolang wij ons er goed bij voelen, moet het kunnen. Temeer daar het enthousiasme van het publiek, dat meestal als uit één keel de songs meezingt, ons een flinke adrenalinestoot geeft."

Maar kan een 36-jarige nog geloofwaardig liedjes zingen geschreven vanuit het standpunt van een jongen van vijftien, zestien? "Natuurlijk. Zelfs tien jaar geleden stelden mensen mij die vraag al. Je kunt het tienerliedjes noemen, maar de essentie is dat veel songs over seksuele frustraties handelen. Wel, die frustraties verdwijnen niet als je twintig wordt, zelfs niet als je trouwt. Ik weet waarover ik praat, want ik ben getrouwd geweest. Ik denk dat het de schilder Egon Schiele was die ooit zei: zolang seksuele gevoelens bestaan, blijft een seksuele kwelling aanwezig. Het beste bewijs van die stelling zijn natuurlijk Schieles schilderijen. (lacht smakelijk) Bon, het lijkt misschien alsof ik er zwaar over heb nagedacht, alsof de beslissing om die oude nummers te spelen gestoeld is op een theorie, maar dat is niet zo. Ik heb slecht één doel voor ogen: plezier maken. En trachten de nummers, waarvan we sommige zeker al tweeduizend keer hebben gespeeld, fris te laten klinken. Uiteindelijk bieden de songs een combinatie van gevoelens, gaande van vreugde tot frustratie, die de meeste mensen toch niet vreemd zijn."

Sommige songs van Freak Magnet sluiten aan bij de 'jeugdige' Gano, maar toch is er iets veranderd. In 'Hollywood Is High' - niet toevallig het openingsnummer van de cd - zingt hij: "I don't wanna stay young and always be just hangin' around". "Ja, het idee eeuwig jong te blijven is een blijver in de rockmuziek, van 'I hope I die before I grow old' van Pete Townshend tot 'I Don't Wanna Grow Up' van Tom Waits. Dat idee ben ik ondertussen toch wel ontgroeid. In hetzelfde liedje ga ik ook tegen een ander rock-'n-roll-cliché in, want ik zing 'I don't wanna have fun, fun always lets me down'. Terwijl rock toch altijd om lol draait." Gano laat er geen twijfel over bestaan dat hij de boodschap uit 'Hollywood Is High' echt meent. Dat betekent niet dat hij altijd over zichzelf zingt. Zo was 'In the Dark' eigenlijk bedoeld voor de soundtrack van Austin Powers: The Spy Who Shagged Me, maar het heeft de selectie niet doorstaan. "Sommige van mijn liedjes zijn volledig fictief, andere dan weer helemaal autobiografisch. "'All I Want', over de strijd iets te willen wat je niet kunt krijgen, en 'When You Die' zijn uit het leven, of juister: uit mijn leven gegrepen. Dat soort songs zijn natuurlijk een en al zelfanalyse."

Een wel heel opvallende, want erg onverwachte gast op Freak Magnet is Pierre Henry, de Fransman die al in de jaren vijftig met elektronische muziek en musique concrète experimenteerde. Hij is te horen in 'A Story', dat muzikaal het buitenbeentje van de cd is. "Ik heb de muziek leren kennen via Brian, die al jaren een grote fan van het werk van de Fransman is. We hebben simpelweg contact opgenomen met Henry toen we op een dag in Parijs waren en het klikte. We hebben hem een song bezorgd met alleen wat bas, drums en zang, en de rest heeft hij erbij bedacht. Hij heeft ook een stuk instrumentale muziek gemaakt, bijna een dance-track, met opnamen die wij hem bezorgd hebben. Dat nummer zal vast nog wel verschijnen."

Gano is een domineeszoon, wat in het verleden al in sommige songs te merken was. Het nieuwe 'Rejoice and Be Happy' is volgestouwd met citaten uit het Mattheus-evangelie, al ligt dat er niet vingerdik op en is Gano geen pilaarbijter zoals zijn goede vriend David Eugene Edwards. "Slechts een minderheid van mijn songs heeft een band met religie, maar het blijft voor mij een onontkoombaar thema. Dat is ongewoon in rockmuziek en daardoor valt het ook zo op. Ik lees nog altijd de bijbel, het boek blijft me fascineren, het is een bron van inspiratie. Ik ben opgegroeid in een religieuze omgeving, dus de invloed daarvan kan ik niet van me afschudden. Al wil ik toch beklemtonen dat we zeker geen Christian band zijn. Of religie belangrijk is voor mij en of ik in God geloof? Pfft, religie en God zijn begrippen die ik niet kan invullen. Ik weet het dus niet."

Een van de mooiste en leukste momenten van Freak Magnet is 'Happiness Is', een liedje met een erg korte tekst. De kern is simpel: "If I eat a chocolate turtle I'm happy / When the box is empty I'm unhappy / When I get another box I'm happy again." Eindelijk een song die de geneugten van chocolade roemt! Gano, verlekkerd op - een tip wie naar het Violent Femmes-concert trekt - Côte d'Or: "Wel, ik moet deemoedig bekennen dat het een citaat is van de Amerikaanse actrice Katherine Hepburn. Tegenwoordig wordt het me minder gevraagd, maar vroeger wilde iedereen altijd weten of ik gelukkig was. Terwijl ik dat begrip niet eens kan invullen. Maar als je dat denkt, gaan anderen ervan uit dat er iets mis met je is. 'Happiness is a word for amateurs' is dan weer een citaat van de Mexicaanse schilder Diego Rivera. Ik vind het mooi en de wijze waarop ik het begrijp is, zeker als het gaat om mensen die creatief aan de slag zijn, dat indien je erg intens met je kunstwerk bezig bent, je persoonlijke geluk niet terzake doet. Kijk, de zoektocht naar geluk is pijnlijk, dus kun je dat verlangen maar beter opgeven. Waarschijnlijk ben je dan echt gelukkig, alleen kun je het dan niet zo noemen."

Viva Wisconsin en Freak Magnet verschenen op Cooking Vinyl en worden gedistribueerd door Bertus. Violent Femmes spelen op woensdag 15 maart om 20 uur in de Ancienne Belgique, Anspachlaan 110, Brussel. Info: 02/548.24.24. Discografie: Violent Femmes (1983), Hallowed Ground (1984), The Blind Leading the Naked (1986), 3 (1989), Why Do Birds Sing? (1991), New Times (1994), Rock!!!!! (1995), Viva Wisconsin (1999), Freak Magnet (2000).

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234