Dinsdag 01/12/2020

Gelovige Congolezen zijn laatste bili's aan het opeten

Bili-onderzoeker Cleve Hicks kiekte dit gavangen weesje. Zijn lot: vetgemest worden om op te eten of verkocht worden als exotisch huisdier.Beeld UNKNOWN

Diep in de jungle van Noord-Congo werd niet eens zo lang geleden (in 1996) een bijzonder dier ontdekt: de bili-aap, een reusachtige chimpansee. Er waren er naar schatting 35.000. De inboorlingen hebben de bili-chimp altijd gerust gelaten uit bijgeloof. Maar de komst van goudzoekers in 2007, en in hun spoor aanhangers van de Amerikaanse predikant en gebedsgenezer William Branham heeft dat veranderd. Sindsdien worden jaarlijks honderden bili-chimps afgeslacht om op te eten.

De bili-chimp leeft in een tot voor kort quasi onbereikbaar gebied. Nog steeds moet je 40 kilometer door de jungle trekken van de dichtsbijzijnde weg om ze te vinden. De reusachtige mesnapen worden door de tradionele inwoners haast magische krachten toegedicht. Ze zouden leeuwen doden, vis vangen en zelfs naar de maan huilen.

Wetenschapper Cleve Hicks, verbonden aan ondermeer de Universiteit van Amsterdam en het Duitse Max Planck-instituut, bestudeert de dieren al sinds 2004. Het bestaan van de soort, die voetafdrukken achterlaat zo groot als die van een gorilla, werd ontdekt in 1996, maar het duurde bijna tien jaar voor ze ook echt in levende lijve gevonden werden.

Hele bijzondere beesten
Qua gedrag en morfologie zijn de Bili-chimpansees bijzonder. Ze maken een deel van hun nesten op de grond, terwijl chimps normaal gesproken in bomen nestelen, zeker in gebieden waar hun natuurlijke vijanden aanwezig zijn. De dieren zijn met 1,70 tot 1,80 meter ook erg groot voor chimpansees. En ze vergaren voedsel op een originele manier: ze breken termietenhopen open door ze op harde ondergrond kapot te gooien en gebruiken vaak aangepaste gereedschappen om ondermeer mieren op te vissen.

Volgens één theorie zijn de bili's ontstaan na een kruising tussen chimpansees en gorilla's. De apen hebben inderdaad een aantal gorilla-achtige kenmerken zoals een doorlopende wenkbrauwboog en een zware lichaamsbouw, maar hun DNA wijst eerder in de chimpansee-richting.

Leeuwendoders?
Hicks zag de bili's ook vlees eten, ondermeer van een luipaard. Dat ze die ook hadden gedood is echter niet zeker. Ook het feit dat ze op de grond slapen duidt er volgens hem op dat ze niet bang zijn van leeuwen en andere grote katten. Het zou dus volgens hem best kunnen dat er waarheid in de verhalen van de inboorlingen zit. Hij heeft echter nog nooit een bili naar de maan zien huilen.

De plaatselijk Barisi, Azande en Babenza-stammen hebben de bili's ook altijd ongemoeid gelaten. Ze geloven dat de dieren onstaan zijn uit een man en een vrouwelijk chimpansee. Het eten van bili-vlees zou vrouwen misvormde baby's doen baren volgens hun geloof.

Goud en nieuwe Jezus
De zaken zijn ondertussen veranderd. Sinds 2007 wordt er naar ondermeer goud gezocht in de regio. De mijnwerkers komen uit andere streken en onder hen is de pseudo-christelijke leer van de Amerikaanse predikant William Branham populair.

In de leer van deze in 1965 overleden gebedsgenezer, die zichzelf beschouwde als de door God gezonden profeet die de komst van een tweede Jezus moest aankondigen, zien ze ondermeer een rechtvaardiging voor het eten van bushmeat. Het gevolg is dat Hicks en zijn team de jongste 13 maanden, in het relatief kleine stukje oerwoud dat ze frequenteren, voortdurend geconfronteerd werden met voor consumtie gedode, met uitserven bedreigde dieren. Ondermeer 35 bili's, negen luipaarden, tien okapi's, 14 olifanten, twee nijlpaarden en 169 kleinere apen.

Nog verontrustender is dat ze stuitten op 44 baby-bili's, gevangen genomen om vet te mesten of om als exotisch huisdier te verkopen. Onderzoek aan het Jane Goodall Institute bracht aan het licht dat voor elke baby die zo gevangen wordt er tien andere chimps het leven laten. (mvl)

Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN
Foto's IUCNBeeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234