Vrijdag 21/02/2020

Terreurdreiging

"Geloof 'dode' Syrië-strijders niet"

Een strijder zwaait met de IS-vlag in het Iraakse Mosoel. André Vandoren: "Mensen die zogezegd gesneuveld zijn, verdienen bijzondere aandacht."Beeld Reuters

Met een interactieve 'Syrië-lijst' gaat het OCAD vanaf 1 januari zo'n 800 mogelijke IS-terroristen dag na dag en uur na uur observeren. "Met bijzondere aandacht voor 'overleden' IS-strijders", zegt OCAD-topman André Vandoren.

Er rest André Vandoren (65) nog een werkdag of acht, en dan wil hij het Orgaan voor de Coördinatie en de Analyse van de Dreiging (OCAD) voor zijn opvolger achterlaten met een volledig nieuw instrument om de IS-terreurdreiging te monitoren. "Ik stop op 31 december", vertelt Vandoren. "Ik heb de afgelopen drie maanden amper mijn familie gezien. Dat begint op een moment te wegen."

Vandoren was 30 jaar geleden als nationaal magistraat al betrokken bij de zoektocht naar de extreemlinkse CCC en de bende-Haemers, leidde daarna het Comité P en kwam in 2008 aan het hoofd te staan van het OCAD. Hij keert begin volgend jaar terug naar het Brusselse parket-generaal, maar legde de dienst een deadline op voor de zogenaamde interactieve Syrië-lijst.

André Vandoren.Beeld PHOTO_NEWS

'Lessen trekken'

Twee van de daders van de aanslagen in Parijs, Salah en Ibrahim Abdeslam, stonden op de lijst van in te gaten te houden individuën van het OCAD, maar hun evolutie van Molenbeekse kleine criminelen tot overtuigde jihadisten was een proces van slechts enkele maanden. "Dat is onwaarschijnlijk snel gegaan", zegt André Vandoren. "We moeten hier lessen uit trekken, iets wat je trouwens parmanent moet doen, na elke aanslag. Met de interactieve Syrië-lijst gaan we 800 mensen op dagelijkse basis blijven volgen."

Het gaat volgens Vandoren om mensen die naar Syrië zijn vertrokken of op het punt lijken te staan dat te doen, teruggekeerden en gesneuvelden. "Zogezegde gesneuvelden. Mensen van wie wordt beweerd dat ze zijn gesneuveld verdienen onze bijzondere aandacht. Het is de makkelijkste manier om ongemerkt met de papieren van iemand anders het land terug binnen te komen. Als een Syrië-strijder het thuisfront wil doen geloven dat hij is gesneuveld, moeten we dat misschien vooral niet geloven."

Bij het OCAD werken 52 mensen. Het monitoren van 800 mensen, van wie de meesten ergens in een onbekend deel van Syrië zitten, gebeurt door 12 analisten, bijgestaan door experten en dossierbeheerders. "Alle signalen die iets toevoegen aan wat we over deze mensen weten, moeten onmiddellijk worden toegevoegd. Ook als het gaat om een inlichting van een wijkagent of van een sociaal werker. Uiteraard zonder de basisregels van onze democratie omtrent privacy op de helling te zetten."

Vandoren lag in de avond van 20 november mee aan de basis van de verhoging naar terreurniveau 4. In enkele interviews deed hij afgelopen weekend cryptisch over de mate waarin daarmee dat weekend in Brussel een aanslag is verijdeld, zoals minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) eerder aangaf. "Je moet kunnen zeggen dat wij geen elementen hadden die toelaten te bevestigen dat wij zijn ontsnapt aan een aanslag", zei hij in Le Soir. In MO* zegt hij dan weer: "Ik denk dat het te vroeg is om daarover te beslissen." Hierop aangesproken hield Vandoren ook nu de boot af: "Ik kan enkel zeggen dat ik van 2008 tot nu altijd degene ben geweest die altijd aarzelde om het niveau te verhogen, maar dat we deze keer enkele concorderende elementen hadden en echt niet over één nacht ijs zijn gegaan."

Bij het federaal parket loopt een strafonderzoek naar de betrokkenheid van enkele Belgen bij de aanslagen in Parijs, onder meer tegen de jongelui die Salah Abdeslam in Parijs gingen oppikken en hem een lift gaven naar Brussel. Op een dag zal er tegen hen een proces moeten komen. Vermoedelijk zal het tot de eerste openbare debatten duren voor de publieke opinie kan beoordelen wat de aanleiding was voor de lockdown van Brussel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234