Dinsdag 13/04/2021

Gelogen over het diploma? Einde oefening

Gesjoemeld met het cv? De deuren naar een topjob bij de overheid of in de politiek gaan doorgaans dicht, maar de privésector oordeelt minder hard. 'Sommige managers zien een leugen door de vingers.'

Ellen Joncheere, general manager van afvalbedrijf Sita en kandidaat om de NMBS te gaan leiden, ligt onder vuur door een fout curriculum vitae. Ze zou een master in de communicatiewetenschappen hebben behaald aan de Vrije Universiteit Brussel, maar heeft in werkelijkheid een driejarige opleiding gevolgd aan de Mechelse HAM, nu Thomas More. Joncheere ontkent geknoeid te hebben met haar cv, al gaf ze eerder in een interview ook aan dat ze een masteropleiding had afgemaakt.

In een adem werd Joncheere vergeleken met voormalig sp.a-politica Anissa Temsamani. Ze schopte het in 2003 tot staatssecretaris voor Arbeidsorganisatie en Welzijn op het Werk, maar moest na 74 dagen opstappen. Op een overheidswebsite stond dat ze haar kandidatuur, tegenwoordig bachelor, had behaald. In werkelijkheid had ze haar studie niet afgemaakt. "Een tijdlang was ik in de ogen van het grote publiek die dame met het diplomaprobleem", zegt Temsamani, vandaag vicepresident international relations and public affairs bij milieubedrijf Waterleau, waar ze zes jaar na alle ophef begon. "Ik werd weggezet als de grootste leugenares van Vlaanderen. Niemand durfde dat in mijn gezicht te zeggen, maar op school kregen mijn kinderen wel te horen dat hun moeder had gelogen."

Competenties

Eén misstap en fin de carrière. De politiek en de publieke sector zijn onverbiddelijk, meent Temsamani. "Voor Joncheere gaat het lastig zijn om zich te redden. 'Waar rook is, is vuur', redeneert een groot deel van Vlaanderen. En dat terwijl het volgens mij niet ter zake doet of iemand een bewust diploma heeft behaald. Wat telt zijn de competenties. Als Joncheere vandaag general manager is bij Sita, zal ze de NMBS hoogstwaarschijnlijk ook kunnen leiden. Anders zou ze niet zijn aangezocht."

Maar toch, het stigma zal blijven hangen. Journalist Charl Schwietert, de Nederlandse Jan Becaus van de jaren tachtig, kan daarover meespreken. Hij werd onverwacht staatssecretaris en moest aftreden toen bleek dat hij geen universitaire opleiding had gevolgd. Schwietert verdween uit het openbare leven en werkt vandaag als communicatieadviseur en publicist. Recenter zijn er nog Richard De Mos, een kamerlid voor de PVV van Geert Wilders, en Karl-Theodor zu Guttenberg, een Duitse minister die in zijn doctoraat plagiaat had gepleegd. Beiden moesten opstappen.

Wat hen dreef, blijft gissen. Al is gesjoemel met een cv wijdverspreider dan gedacht, stelt organisatiepsycholoog Karel De Witte (KU Leuven). "Studies wijzen uit dat tot een derde van de cv's opgeblazen zijn. Al is het uitermate vreemd als competente personen een verkeerd diploma doorgeven. Het kan dat ze op papier niet willen onderdoen voor andere universitair geschoolde kandidaten. Een egokwestie, dus. Maar zij kunnen ook het slachtoffer zijn van hun eigen blinde overtuiging. Ze weten zeker dat ze over de gewenste capaciteiten beschikken en smukken daarom hun cv op."

Postgraduaat

Bij de afdeling rekrutering van consultancyfirma Hudson merken ze jaarlijks slechts enkele flagrante leugens op. "Dan gaat het over verzonnen diploma's", zegt manager Karel Lazou. "Wat vaker opduikt, is dat kandidaten een cursus of postgraduaat voorstellen als een volwaardig diploma. Let wel, als de opdracht uit de privésector afkomstig is, controleren wij niet proactief, tenzij er gegronde vermoedens bestaan."

Niet alleen is de controledrang van bedrijven minder groot, ook zijn ze vergevingsgezinder. Lazou: "Een aantal bedrijven houden zich strikt aan kernwaarden als eerlijkheid, en dan is het natuurlijk wel een breekpunt. Maar sommige managers zijn van mening dat het een talent is als een kandidaat zichzelf goed kan verkopen. Zij zien een leugen door de vingers."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234