Donderdag 02/12/2021

Gelieve allemaal in slaap te vallen

Pyjama en tandenborstel. Dat is de wat ongewone dresscode voor de performance Bed & Breakfast op het jongerenfestival Oorsmeer in de Gentse Vooruit. Zangeres Heike Schmidt en cellist Thilo Krigar wiegen het publiek in slaap met liedjes en verhalen.

Door Liv Laveyne

GENT l De Balzaal van de Vooruit ziet er dit weekend even als een slaapkamer uit, met nachtlampjes en bedden. Kinderen en hun ouders kunnen er overnachten onder een sprei van ragfijne zang en melancholische cello.

De Berlijnse zangeres Heike Schmidt vertelt over de slaapdief en zingt slaapliedjes van heinde en verre. "Bij een gewoon concert is er een afstand tussen performer en publiek. Ik wilde nagaan hoe dicht je bij het publiek kunt komen", zegt Schmidt. "Zo kwam ik uit bij Bed & Breakfast, want niets is zo persoonlijk als onze slaap. Ik hou zelf ook ongelooflijk veel van slapen."

"Ik herinner me nog goed hoe mijn moeder en grootmoeder slaapliedjes voor mij zongen. Het was een ritueel waardoor ik me heel close voelde met hen", vertelt Schmidt. "Bij veel Afrikaanse stammen is het de gewoonte dat een moeder haar kind op haar borst of rug draagt. Het kind ervaart de fysieke nabijheid van de moeder, maar vooral haar stem als rustgevend. Dat gevoel van geborgenheid wil ik bij het publiek bereiken."

Maar is zo'n logeerpartij in een theater daar niet te kunstmatig voor? Schmidt: "Velen zijn eerst wat argwanend. Ze vragen zich af of ze wel goed zullen slapen in zo'n vreemde omgeving met vreemde mensen, maar dat gevoel ebt snel weg.

"We stellen het publiek ook echt gerust. Als performer voel je vrij snel of een persoon liever heeft dat je dichtbij komt of wat afstand bewaart. Je merkt het zelfs aan hun houding in bed terwijl ze slapen.

"Je kunt het publiek lezen op een manier zoals dat anders nooit mogelijk is", vindt cellist Thilo Krigar. "Slapen is een heel individuele ervaring, maar het is niet dat we daarin met geweld binnendringen. We raken eerder zacht hun onderbewustzijn, hun innerlijke ruimte, aan. Het is geen invasie maar een geschenk dat je aanbiedt én terugkrijgt, want het is geen eenrichtingsverkeer."

Schmidt knikt. "Het is hartverwarmend om te zien hoeveel reacties Bed & Breakfast oproept", zegt ze. "In Berlijn kwam een vrouw 's ochtends heel ontroerd naar mij en zei: 'Hoe komt het toch dat precies het lied dat je aan mijn bed hebt gezongen hetzelfde was als dat wat mijn moeder altijd voor me zong?' Na een performance op het Fringe Festival in Dublin hebben enkele mensen nog samen nagekaart op café. Vanuit die ervaring hebben ze een performance ontwikkeld met het café als ontmoetingsplek. Die voorstelling werd het jaar nadien getoond op Dublin Fringe."

Met Oorsmeer staat Bed & Breakfast voor het eerst op een kinder- en jongerenfestival. "Toch hebben we erop aangedrongen dat kinderen vergezeld zijn van een ouder of iemand die ze goed kennen, want we zijn niet de babysit van dienst", lacht Schmidt. "Bovendien zijn sommige verhalen vrij griezelig en de slaapliedjes zijn soms een soort klaaglied van een moeder die eerder voor zichzelf zingt dan voor haar kind."

"Bij kinderen is niet zozeer de inhoud van een lied belangrijk, maar wel de aandacht die je hen ermee geeft", vindt Krigar. "Ik heb zelf een dochter die ik vroeger in slaap zong met een zelf uitgevonden lied. De tekst ervan is niet meer dan 'ai, ai'. Mijn dochter is inmiddels negen, maar als ze zich wat ziek voelt, vraagt ze nog altijd: 'Papa, wil je nog eens het 'ai,ai'-lied zingen?'."

Schmidt is volop "Vlaams" aan het oefenen, want op elke plek waar ze met Bed & Breakfast staat, wil ze ook de plaatselijke slaapliedjes en verhalen integreren in de performance. Het maakt deel uit van het in ere houden van een mondelinge traditie, vindt Schmidt. "Je ziet ook culturele verschillen. In Dublin hebben de mensen tot vier uur 's nachts folksongs gezongen met ons, in Slovenië bleek het publiek geen enkel slaaplied in zijn eigen taal te kennen, en naar het schijnt zijn slaapliedjes in Afghanistan niet alleen bedoeld voor kinderen, maar ook om je minnaar naar bed te lokken", lacht Schmidt.

"Het zou interessant zijn om met deze performance ook eens naar Afrika te trekken. In het Westen worden slaapliedjes zachtjes en meestal door één persoon gezongen, terwijl ze in Afrika vaak in groep en luidkeels worden gebracht. Ik vind het jammer dat we het samen zingen en luisteren in onze samenleving wat verloren zijn. Het verhaaltje voor het slapengaan is vervangen door de tv en luisteren naar muziek doe je met de iPod, afgezonderd van de buitenwereld. Bed & Breakfast is dan ook tegelijk een individuele en een collectieve belevenis. Als we 's ochtends het publiek wakker zingen, wordt aan het ontbijt vaak spontaan samen gezongen."

Bed & Breakfast, vandaag in Vooruit, Gent.

Kinderen componeren zelf op Oorsmeer

Oorsmeer biedt zondag een uitgebreid muziekprogramma voor kinderen en jongeren. Aan de gevel van de Gentse Vooruit hangen zes reuzenslurven die om het half uur een luid geloei produceren. In het kunstencentrum mogen de kinderen ook zelf componeren in onder meer Feedback (Muziektheater Transparant) en Muziek fabriek (ZonzoCompagnie/deFilharmonie/Muziektheater Transparant).

In Feedback (5+), de opvolger van Radio ping pong, staan clown-ceremoniemeester, Rudi Galindo, en muzikant Bert Bernaerts op het podium. "Het is de bedoeling dat wij ons laten uitdagen door het publiek", zegt Bernaerts. "Kinderen kunnen op interactieve wijze de muziek sturen, door bijvoorbeeld op een hometrainer met sensoren te fietsen of door op een grote tafel met zand te schrijven. Zo proberen we de werking van elektronica en muziek zichtbaar te maken." Voor Feedback werd een beroep gedaan op de Amsterdamse Stichting STEIM die geluidsinstallaties ontwerpt op basis van sensortechnologie.

Muziek fabriek (5+) is een interactief doe-het-zelfconcert voor symfonisch orkest en publiek. "Het orkest wordt gezien als één grote machine die stuurloos is zonder een machinist of dirigent", vertelt componist Jan Van Outryve. "Tot een acteur-technicus, Gert Jochems, voor het podium een grote schakelkast ontdekt en merkt dat hij zo het orkest kan sturen. Hij roept daarvoor de assistentie in van het publiek. Het is een prachtig beeld, zo'n klein jongetje van een jaar of vijf dat de lakens uitdeelt aan een immens orkest", aldus Van Outryve. (LiLa)

Feedback en Muziek fabriek, morgen in Vooruit, Gent. www.oorsmeer.be, www.vooruit.be.

Zangeres Heike Schmidt:

Een verhaal voor het slapengaan is vervangen door de tv. Jammer

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234