Maandag 09/12/2019

Interview

Geleende beeldjes in M Museum in beslag genomen: ‘Kerkfabriek kan teruggave eisen’

Janpiet Callens, expert kunstcriminaliteit. Beeld RV

De politie nam twaalf beeldjes uit een tentoonstelling van het Leuvense museum M in beslag. De stukken die M leende van een Nederlands museum blijken in 1914 gestolen te zijn uit een Waalse kerk die ze terug wilt. Dat bericht De Standaard. Voormalige taakrechercheur kunstcriminaliteit bij Interpol en de federale politie en huidig zaakvoerder van adviesbureau Artsafe Janpiet Callens denkt dat de kerk een sterke zaak heeft.

De voorgeschiedenis van de beelden is goed gedocumenteerd. Is het dan niet vreemd dat het Leuvense museum ze toch in bruikleen neemt?

“Het is wel vreemd dat ze de kerkfabriek op voorhand niet hebben gecontacteerd om te zeggen dat ze van plan waren de beelden te gebruiken (Het museum laat weten dat ze de voorgeschiedenis kenden, maar gewoon de internationale regels voor bruikleen heeft gevolgd om de gesprekken die al aan de gang waren niet te hinderen, PG).”

De diefstal dateert al uit 1914. Heeft de kerkfabriek van Boussu-lez-Mons, die de beelden terug wil, een been om op te staan?

“Jazeker. Een arrest van het Hof van Cassatie stelt dat wat toebehoort aan de staat onvervreemdbaar is. Kerkfabrieken vallen daaronder. Op basis van dat argument kunnen zij dus de teruggave eisen. Het Nederlandse museum zal waarschijnlijk zeggen dat de beelden te goeder trouw in hun bezit kwamen. Zij zitten aan het eindpunt van een lange cascade van steeds wisselende eigenaars.”

De directeur van het Nederlandse museum Boijmans Van Beuningen zegt daarnaast dat de kerkfabriek niet over de juiste beveiliging en klimatologische bewaaromstandigheden beschikt om de stukken terug te kunnen krijgen. Gelooft u dat?

“Persoonlijk vind ik dat een zwak argument. Alle musea in Europa moeten aan bepaalde voorwaarden voldoen om kunstwerken te kunnen bewaren. Volgens mij moet de kerkfabriek wel perfect in staat zijn om voor de adequate verlichting, vochtigheidsgraad, temperatuur, enz. te zorgen.

“Ik denk dat ze in Nederland ook wel aanvoelen dat ze de ethische plicht hebben om de beelden terug te geven. Het gaat om cultuurhistorische objecten die tot het Belgische patrimonium behoren. Ze staan geregistreerd in de databank van het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium, zijn goed gedocumenteerd met foto’s, iedereen weet dat de stukken tot voor de roof altijd in Boussu-lez-Mons hebben gestaan.”

Een politie-inspecteur die stukken in beslag neemt uit een museum: dat spreekt tot de verbeelding. Hoe gaat dat dan te werk?

“Die stukken worden ter plaatse in beslag genomen. Dat wil zeggen dat ze niet worden meegenomen, maar de houder ervan verplicht wordt om ze in hun originele staat te behouden en er niets aan te wijzigen. Dat ze niet worden meegenomen, is waarschijnlijk om de huidige gesprekken tussen de eigenaar en eiser niet te dwarsbomen en anderzijds uit publieke goodwill, om de tentoonstelling niet te ontsieren. Maar uiteindelijk is het dus de rechter die erover moet oordelen wie de rechtmatige eigenaar is van de objecten. Of de twee partijen sluiten een dading.

“Dit is inderdaad niet alledaags. Het verbaast mij vooral dat het gerecht hier tussenbeide is gekomen. Dat komt echt zelden voor. In die mate zelfs dat we misschien zelfs kunnen denken dat het een publiciteitsstunt is voor het museum. (ironisch) Wie wil deze kunstwerken nu immers niet zien?”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234