Dinsdag 12/11/2019

Biechtgeheim

Geldt biechtgeheim ook bij nakende zelfdoding?

Beeld Tineke Dijkstra/Hollandse Hoogte

Het Brugse parket wil een priester vervolgen omdat die niet ingreep nadat een man hem had verteld over zijn zelfmoordplannen. "Biechtgeheim", zegt de priester. "Schuldig verzuim", meent het parket. "Is dit wel een biecht?", vragen juristen zich af.

In oktober 2015 kreeg de Brugse priester Alexander Stroobandt telefoon van een man uit zijn parochie, zo schrijft Het Nieuwsblad. De man kampte met depressies en vertelde hem dat hij zelfmoordplannen had. Het gesprek zou meer dan een uur duren. Daarna stuurde de man hem ook nog enkele sms’en, waarna hij uiteindelijk uit het leven stapte.

Het was de weduwe van de man die naar de politie stapte. Zij vond in zijn gsm de sms’en naar de priester en begrijpt niet waarom hij niks heeft ondernomen. “Mijn man stuurde hem zelfs een bericht net voor hij het zou doen. De priester kende ons adres en heeft helemaal niets ondernomen. Hij heeft zelfs de hulpdiensten niet verwittigd.”

Het parket in Brugge wil de priester nu vervolgen wegens schuldig verzuim. Stroobandt zelf benadrukt in Het Nieuwsblad dat hij alles heeft gedaan om de man ervan te overtuigen geen overhaaste beslissingen te nemen, maar dat het gesprek onder het biechtgeheim viel en dat hij dat absoluut niet kan schenden. Zelfs niet als er een mensenleven op het spel staat.

Absoluut

Kerkjurist Rik Torfs (KU Leuven) geeft de man gelijk over het biechtgeheim. "Het biechtgeheim is absoluut. Het is gebaseerd op een eeuwenoud principe dat diegene die biecht een volledige mentale vrijplaats moet hebben. Die moet honderd procent garantie hebben dat er niks naar buiten komt. Van zodra die garantie minder is dan honderd procent, is de kans ook klein dat nog iemand gaat biechten. Dus nee, een priester mag dit niet schenden. Hij moet de biechteling proberen te overhalen om bepaalde handelingen te stellen, maar hij moet geen derden inschakelen."

Het biechtgeheim valt natuurlijk onder het kerkelijk recht. Niks zegt dat Belgische rechters het daar zomaar eens mee moeten zijn. Toch is dat tot op heden altijd gebeurd, benadrukken verschillende juristen. "Bij mijn weten staat het niet in de wet dat het biechtgeheim beschermd wordt onder het Belgisch recht", zegt Fernand Keuleneer, advocaat van onder meer kardinaal Godfried Danneels tijdens Operatie Kelk. "Maar in de praktijk is het wel altijd zo geweest."

Net omdat de biecht de kern raakt van de katholieke religie. Dat niet erkennen, zou een verregaande aanval zijn op de katholieke godsdienst. En dus in strijd met de godsdienstvrijheid, meent Torfs. "Maar volgens mij moeten we ons hier een andere vraag stellen", zegt Keuleneer. "Volgens mij is dit helemaal geen biecht."

Beroepsgeheim

De biecht is een sacrament, waarbij je aan God vergeving vraagt voor je zonden. Je biecht die zonden op, je betuigt spijt en de priester heeft vervolgens de macht om je die zonden te vergeven. "Naar een priester bellen om te zeggen dat je zal zelfmoord plegen, is geen biecht. De zonden zijn nog niet gebeurd en er is geen sprake van spijt."

Volgens hem valt het gesprek dus onder het beroepsgeheim, iets waar ook bijvoorbeeld advocaten of artsen zich kunnen op beroepen. "Iemand die vroeger het beroepsgeheim schond, was steeds strafbaar. Tegenwoordig kan de drager van een beroepgeheim het toch meedelen, zonder dat die strafbaar is."

Een advocaat die te horen krijgt van zijn cliënt dat die de volgende dag een grote bom wil laten ontploffen op de Grote Markt van Brussel? Die kan naar de politie stappen en dus zijn beroepsgeheim schenden zonder dat hij daarna vervolgd wordt.

"Maar die advocaat kan nooit gedwongen worden om dat te doen", stelt Keuleneer. "Het heeft bovendien niks te maken met schuldig verzuim. Schuldig verzuim is bijvoorbeeld: ik wandel voorbij een rivier, er is iemand aan het verdrinken, ik kan zwemmen en er is geen gevaar voor mij, maar ik heb geen goesting om in het water te springen en die persoon te redden. Het beroepsgeheim doorbreken heeft niks te maken met schuldig verzuim. En aangezien je niemand kan verplichten het beroepsgeheim te doorbreken, zie ik niet hoe ze die priester kunnen vervolgen."

Wie vragen heeft rond zelfdoding, kan terecht op de zelfmoordlijn via het gratis nummer 1813 of op www.zelfmoord1813.be.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234