Maandag 18/01/2021

Achtergrond

Geldkraan gaat dicht voor nucleair onderzoek

Tinne Van der Straeten (Groen), minister van Energie, vindt het energietransitiefonds te veel een vestzak-broekzakoperatie.Beeld BELGA

Minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) hervormt het groene transitiefonds. Projecten rond kernenergie moeten voortaan helemaal achteraan in de rij aanschuiven als het geld verdeeld wordt.

Vijf jaar geleden sloot de regering-Michel een akkoord met Engie Electrabel over het langer openhouden van de kerncentrales Doel 1 en 2. Beide reactoren mochten tien jaar langer openblijven dan gepland, tot 2025, om stroomtekorten te voorkomen. In ruil betaalt het bedrijf jaarlijks 20 miljoen euro taks.

Dit geld stroomt naar het zogenaamde transitiefonds, een spaarpot waarmee de regering-Michel onderzoek naar een groene toekomst wilde versnellen. Toenmalig minister van Energie Marie Christine Marghem (MR) beloofde dat de middelen van het fonds niet gebruikt zouden worden “om nucleaire energie aan te moedigen”. 

Al snel bleek dat wel het geval: veel geld uit het transitiefonds vloeide terug naar de nucleaire sector. De groene oppositieleider Kristof Calvo noemde dat destijds “een onbegrijpelijke keuze”.

Vestzak-broekzak

Niet verwonderlijk dus dat zijn partijgenote Tinne Van der Straeten, de nieuwe minister van Energie, het transitiefonds meteen hervormt. Voortaan zullen onderzoeksprojecten rond kernenergie alleen nog middelen krijgen als alle andere aanvragen zijn behandeld. Kortom: ze krijgen alleen nog de financiële kruimels.

“Innovatieve projecten die kaderen binnen de duurzame energietransitie en die daadwerkelijk bijdragen aan de vermindering van broeikasgasuitstoot en de transitie naar hernieuwbare energie krijgen voortaan voorrang. De nucleaire sector krijgt de laagste prioriteit en komt pas op het einde van de rij. Zo vloeit de taks op de nucleaire sector niet langer automatisch terug naar die sector”, zegt Van der Straeten.

Het energietransitiefonds was voor de nucleaire sector te vaak een vestzak-broekzakoperatie, oordeelt de groene minister. “De afgelopen jaren gingen twintig van de vijftig projecten die werden ondersteund naar de nucleaire sector. Vanzelfsprekend is onderzoek op vlak van ontmanteling van kernafval belangrijk, maar het is in de eerste plaats aan de uitbaters van nucleaire installaties om dit zelf te financieren. Met de aanpassing van de criteria schiet het fonds het doel niet langer voorbij.”

Onder meer het Studiecentrum voor Kernenergie (SCK) in Mol, kernafvalbeheerder Belgoprocess in Dessel en nucleair onderhoudsbedrijf Tecnubel (waarvan Engie de helft van de aandelen bezit) zien de instroom vanuit het transitiefonds opdrogen. 

“We zijn uiteraard teleurgesteld over de beslissing van de minister”, reageert Bart Thieren, de woordvoerder van Belgoprocess. “Wij bieden oplossingen aan om het Belgische kernafval veilig te verwerken en te bewaren, in het belang van de maatschappij. Onze expertise wordt internationaal gewaardeerd. Deze beslissing betekent dat veelbelovend onderzoek, onder meer naar plasmatechnologie, uitgesteld of geannuleerd zal worden.”

Kmo's

Vanderstraeten wil ook dat meer kmo’s kunnen genieten van het groene transitiefonds. “Heel veel kmo’s en start-ups zijn actief binnen de energiesector maar weten nog onvoldoende dat ze aanspraak kunnen maken op deze innovatiesteun. De overheidsdienst Economie zal daarom een specifieke communicatiecampagne opstarten”, zegt Van der Straeten.

De overheidsdienst Economie maakt vandaag een eerste oproep bekend met de nieuwe criteria. Projectvoorstellen moeten tegen 31 januari 2021 ingediend zijn. De regering-De Croo maakt hier in totaal 25 miljoen euro voor beschikbaar. Een goedgekeurd project krijgt een som tussen minimaal 100.000 euro en maximaal 5 miljoen euro. 

Deelnemers zijn voortaan verplicht om hun onderzoeksresultaten achteraf publiek beschikbaar te maken. Dat is volgens Van der Straeten niet meer dan logisch omdat het onderzoek met overheidsmiddelen bekostigd wordt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234