Woensdag 23/10/2019

Europese Unie

Geld zoekt project: lidstaten krijgen Europese miljarden niet op

Beeld AFP

De EU-landen krijgen de investeringsfondsen nauwelijks weggewerkt. Van de 460 miljard euro die in de huidige meerjarenbegroting (2014-2020) beschikbaar is voor werkloosheidsbestrijding, scholing, regionale en plattelandsontwikkeling en duurzame visserij was vorig jaar 16 procent uitgegeven.

In totaal ligt 267,3 miljard euro op de plank te wachten op goede projecten. Dat is een record, blijkt uit het jaarverslag dat de Europese Rekenkamer vandaag presenteert. Het zijn vooral nieuwe, armere lidstaten als Bulgarije, Letland, Litouwen, Kroatië, Slowakije, Roemenië, Polen en Hongarije die de hun toebedeelde investeringsgelden niet op krijgen. Voor Polen gaat het om 33,1 miljard euro, ruim 17 procent van zijn begroting.

Vaak ontstaat de achterstand door een belabberde overheid die geen raad weet met de complexe regels rond de EU-subsidies. Verder zijn lidstaten niet altijd in staat de verplichte eigen bijdrage aan de investeringen (minimaal de helft) op tafel te leggen. Voor Nederland staat er nog 725 miljoen klaar, een bescheiden 0,23 procent van de Nederlandse overheidsuitgaven.

Volgens Alex Brenninkmeijer, het Nederlandse lid van de Europese Rekenkamer, zal de grote achterstand in de betalingen een rol spelen in de onderhandelingen over de nieuwe Europese meerjarenbegroting (2021-2027). ‘De redenering zal zijn: stop met dat domme rondpompen van geld, het lukt nu al niet om een goede besteding te vinden, we belanden in een ‘geld zoekt project’-situatie’, aldus Brenninkmeijer. 

Kleiner budget

Nettobetalers aan de EU zoals Nederland, Finland en Oostenrijk, zetten in op een kleiner EU-budget in de toekomst. Brenninkmeijer wijst erop dat een verlaging van de investeringsfondsen vooral de arme landen treft. Ook benadrukt hij dat het oppotten een teken is dat de miljarden in elk geval niet naar zinloze projecten gaan. Uiteindelijk wordt het merendeel van de toegezegde gelden door de lidstaten gebruikt, maar met jarenlange vertraging, wat de controle erop bemoeilijkt.

De huidige achterstand van 267 miljard euro (deels nog door beloften uit het vorige meerjarenbudget 2007-2013) is goed voor bijna twee volledige EU-jaarbegrotingen. Als alle landen in één keer hun achterstallige toezeggingen zouden claimen, moeten de lidstaten fors in hun schatkist grijpen: Brussel zelf heeft geen geld, de lidstaten maken de bedragen periodiek over naar de Europese Commissie om de rekeningen te betalen.

De Rekenkamer geeft (voor de tweede keer op rij) een voorzichtige goedkeuring aan de manier waarop het EU-budget voor 2017 werd uitgegeven. "Een zesje", aldus Brenninkmeijer.

Vóór 2016 weigerde de Rekenkamer steeds die goedkeuring vanwege het te hoge percentage onregelmatigheden in de uitgaven. In 2013 bedroeg het foutenpercentage 4,4 procent, nu is het 2,4 procent. Het gaat merendeels om administratieve vergissingen; fraude wordt vermoed in minder dan 2 procent van alle financiële transacties. De Rekenkamer heeft over 2017 dertien verdachte transacties naar de Europese antifraudedienst OLAF doorgestuurd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234