Zondag 13/06/2021

'Geld te over maar geen tijd om het uit te geven'

Er was eens een land waar het alles goud was wat er blonk. Vandaag rijdt koningin Beatrix op de jaarlijkse Prinsjesdag met haar Gouden Koets het Binnenhof op en steekt ze in de Ridderzaal de Troonrede af. Dat zijn de beleidsintenties van de paarse regering van premier Wim Kok, die voorafgaan aan het indienen van de Miljoenennota, met opnieuw de met goud omrande cijfers van het staatshuishouden. Het kan niet op. Maar het goud verblindt: er zijn nog een paar hardnekkige problemen bij onze buren.

Brussel

Eigen berichtgeving

Bart Willems

Nederland kan zichzelf dit jaar, meer nog dan andere jaren, op de borst kloppen. De cijfers zijn uitmuntend, de tijd van de stille marsen tegen zinloos geweld lijkt alweer voorbij en vorige week toonde het land zich internationaal zelfs weer een voorloper door het openstellen van het burgerlijk huwelijk voor homokoppels.

Maar vooral financieel-economisch gaat het bij de buren 'fantastisch', zoals het nationale persagentschap ANP vorige week jubelde, nadat - traditioneel - weer cijfers uit de Miljoenennota waren gelekt. Nederland behoort in Europa tot de topdrie wat betreft welvaart, schuldsanering en begrotingsoverschotten. De ene 'meevaller' na de andere valt uit de lucht.

Zo laat minister van Fincanciën Gerrit Zalm op de 'Derde dinsdag in september' weten dat hij zonder verpinken 20 miljard gulden (366 miljard frank, 9,09 miljard euro) naar de verlichting van de staatsschuld schuift (ter vergelijking: België zal volgend jaar 30 tot 50 miljard frank veil hebben voor hetzelfde doel). En dan is er nog genoeg over voor nieuw beleid en een lastenverlichting van 6,5 miljard gulden (2,95 miljard euro, 120 miljard frank).

Geld genoeg dus, maar een aantal zeer hardnekkige problemen blijkt niet gevoelig voor de miljarden die er vanuit Den Haag tegenaan worden gesmeten. Zoals de ellenlange wachtlijsten in de gezondheidszorg en het schrijnende tekort aan zoiets basaals als huisartsen. Minister Els Borst doet haar best om de nood aan zowel verpleegkundigen als specialisten te lenigen, maar de 600 miljoen gulden (11 miljard frank, 272 miljoen euro) die ze er dit jaar voor uittrok hebben niet veel uitgehaald. Iemand met hartklachten moet in Nederland in de regel vijf weken wachten voor dat er een foto kan worden gemaakt.

De Orde van Medisch Specialisten spreekt van "een bende" en zwaar gedemotiveerde verpleegkundigen en artsen. De oorzaken moeten volgens de ziekenhuizen worden gezocht in het heilig verklaarde principe van de economische groei: er is de afgelopen vijftien jaar vooral geld gestoken in sectoren en maatregelen die de economische motor aan de praat houden. Meer marktwerking was het toverwoord.

Het is vooral in de zorgsector en aanverwanten dat het toelaten van steeds meer marktwerking voor problemen zorgt. Kinderopvang is er in Nederland bijna enkel voor de rijken, zo wees een onderzoek van de Algemene Rekenkamer uit, en de oorzaak daarvan is de vermindering van de subsidies aan crèches, en het ontstaan van dure commerciële creches die enkel te betalen zijn voor mensen met een hoog inkomen en werkgevers.

"De overheid geeft steeds meer uit handen, en het logische gevolg is dat ze op dat 'verloren terrein' ook steeds slechter kan bijsturen", analyseert bestuurskundige Arnold Wever van de Erasmus Universiteit in Rotterdam. "Ons vertrouwen in de markt is te groot geweest."

Het zijn slechts illustraties van een merkwaardig fenomeen. Vorige week becijferde het Sociaal Cultureel Planburau (SCP), de officiële trendwatcher van Nederland, dat het de Nederlander financieel beter gaat dan ooit tevoren. Aan de andere kant wordt de Nederlander steeds ongezonder (vorige week ontbrandde nog een hevige politieke discussie over het nog altijd zeer hoge aantal arbeidsongeschikten), roken ze meer dan bijna welk volk ook in de Europese Unie en gaan ze eerder dood. Geld te over, maar geen tijd om het uit te geven, zo stelt het SCP vast.

Alles over de Miljoenennota op: www.minfin.nl/miljoenennota2001/default.htm

'Ons vertrouwen in de marktwerking is te groot geweest'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234