Dinsdag 11/08/2020
Demonstranten protesteren tegen de donaties van bedrijven in de aanloop naar de Amerikaanse verkiezingen van 2012.Beeld AP

Paul De Grauwe

Geld en politiek zijn nauw met elkaar vervlochten. Het ene kan niet zonder het andere, lijkt het

Paul De Grauwe is professor aan de London School of Economics. Zijn column verschijnt wekelijks.

Vorige week publiceerde de New York Times een ophefmakend artikel. 158 rijke families hebben tot nu toe de helft van de campagnes voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen gefinancierd. Het grootste deel van het geld ging naar de kandidaten van de Republikeinse partij.

Die beloven nog minder belastingen voor de superrijken, de afbouw van de regulering van Wall Street en nog meer speciale voordelen voor de oliesector. Niet toevallig bestaan die families uit superrijken die hun vermogen vooral in Wall Street en de oliesector hebben opgebouwd.

In het Verenigd Koninkrijk steunen hedge fund managers uit de City de campagne van de Conservatieve parlementsleden die zich openlijk uitspreken voor een brexit. Ze hopen op die manier te ontsnappen aan de regelgeving die de Europese Commissie wil opleggen aan de hefboomfondsen.

Geld en politiek zijn nauw met elkaar vervlochten. Het ene kan niet zonder het andere, zo lijkt het. De politiek deelt privilegies, monopolierechten en bescherming uit. En dus rijkdom. Zo hopen nogal wat politici te genieten van de financiële steun van dezelfde mensen aan wie al dat goeds wordt verleend.

Paul De Grauwe.Beeld Tim Dirven

De beïnvloeding gaat in beide richtingen. Mensen spreken de politici aan om te profiteren van de politieke macht en om fortuinen op te bouwen. Politici beloven gunsten om geld te hebben dat hen moet toelaten aan de macht te komen of te blijven.

Deze vervlechting van geld en politiek lijkt het ergst in autoritaire politieke regimes. Veel van de grootste fortuinen in de wereld zijn het resultaat van de verstrengeling van geld en politiek in een omgeving waar democratische processen zwak of onbestaande zijn. Carlos Slim, een van de rijkste mensen ter wereld, heeft zijn fortuin opgebouwd door het aanspreken van zijn politieke connecties in politieke regimes doorspekt met corruptie. De meeste rijke Russen hebben op dezelfde wijze van de politiek geprofiteerd. Toen Rusland overging tot privatiseringen werden publieke eigendommen (bedrijven, mijnen...) voor een appel en een ei doorgespeeld aan bevriende trawanten. En zo gaat het verder: in het Midden-Oosten zijn de meeste fortuinen het gevolg van dezelfde vervlechting die het mogelijk maakt om de massale olierijkdommen te verdelen onder de families van de machthebbers.

Maar die vervlechting tussen politiek en geld is geen exclusieve aangelegenheid van ondemocratische regimes zoals het Amerikaanse voorbeeld duidelijk maakt. In het belangrijkste democratische land ter wereld wordt de uitslag van verkiezingen (voor president of Congres) meer en meer beïnvloed door geld. En dus worden vooral de superrijken goed bediend.

Bij ons is het gelukkig minder erg. De belangrijkste reden is dat verkiezingsuitgaven beperkt zijn. Dit vermijdt dat de politieke kandidaten in een "wapenwedloop" worden gesleurd die hen steeds meer geld doet uitgeven om verkozen te worden en dus steeds meer afhankelijk maakt van het grote geld.

Heeft het geld in België dan geen invloed op de politiek? Dat zou ik niet besluiten. De beïnvloeding is subtieler. Mensen met geld hebben ook uitgebreide netwerken, inclusief in de politiek, en worden dus meer gehoord door de politiek dan mensen zonder geld. Ze krijgen meer ruimte in de media. Als de Belgische superrijken hun opinie verkondigen, wordt dat breed uitgesmeerd in de media. Alsof geld mensen wijsheid brengt. De arme sukkelaars worden niet gehoord. Er is dus beïnvloeding. Minder brutaal en ingrijpend dan elders, maar toch voldoende om ongerust te zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234