Dinsdag 07/07/2020

Gekooide vogels zingen niet

De luchthaven, die met steun van de Europese Unie werd aangelegd, is door de Israëli's vernield. De vissers moeten binnen een afstand van 500 meter van de kust blijven

Jos Geysels was op bezoek in de Palestijnse gebieden en Israël

@5 INFO Opinie:Jos Geysels is minister van staat. Om de twee weken schrijft hij een bijdrage voor De Gedachte.

Op verzoek van de Campagne '60 jaar ontheemd, 40 jaar bezet' ondernam een Belgische delegatie van 23 tot 28 maart een missie in de Palestijnse gebieden en Israël. Vertegenwoordigers van de vakbonds-, academische, Noord-Zuid- en culturele wereld namen eraan deel. De delegatie bezocht de Gazastrook, de Westelijke Jordaanoever en Jeruzalem. Op het programma stonden ontmoetingen en gesprekken met Israëlische, Palestijnse en VN-organisaties. Jos Geysels was erbij.

@4 DROP 2 OPINIE:P asen 2008. Om vier uur 's nachts komen we aan in Bethlehem, op Palestijns gebied. In het Paradise Hotel. 's Morgens worden we aan de ingang opgewacht door souvenirverkopers. Een dollar voor tien prentbriefkaarten. Een euro is ook goed.

In het nabije vluchtelingenkamp Dheisheh verkopen ze geen souvenirs. Hier hebben ze andere herinneringen. Vooral in zwart-wit. Op minder dan een vierkante kilometer wonen hier meer dan 12.000 mensen. Voor hen zijn er één kliniek en één dokter, onvoldoende water en elektriciteit en nauwelijks werkgelegenheid.

De dag daarna vertrekken we naar Gaza. Aan de grensovergang Eretz wordt ons medegedeeld dat onze Franstalige begeleidster, Nadia Farkh, Gaza niet naar binnen mag. Haar naam doet blijkbaar het ergste vermoeden. "Welkom in Gaza", zegt een Palestijn.

In vier gepantserde wagens van UNRWA, de VN-organisatie voor de vluchtelingen, rijden we in konvooi naar Shouka, waar het Israëlisch leger begin maart binnenviel op zoek naar Hamasstrijders. 'Hot Winter' heette de operatie. Voor meer dan honderd mensen, waaronder 21 kinderen zal het nooit meer zomer worden. De eigenares van een woning die als uitvalspost werd gebruikt, vertelt haar verhaal. "Ze hebben ook de vloeren in mijn huis opengebroken, want ze hadden zand nodig om hun zandzakken te vullen", vertelt ze.

Ze wil niet meer in haar huis wonen. "Van hieruit hebben ze op mijn buren geschoten." Wij zeggen niets meer.

Sinds de blokkade van de Israëli's na de verkiezingsoverwinning van Hamas is Gaza op slot. De export van landbouwproducten is compleet stilgevallen, de import van de meest levensnoodzakelijke producten vrijwel onbestaande. De luchthaven, die met steun van de Europese Unie werd aangelegd, is door de Israëli's vernield en de zee afgegrendeld. De vissers moeten binnen een afstand van 500 meter van de kust blijven. Op de kapotte wegen rijden veel ezelskarren. Op de zwarte markt wordt 150 dollar betaald voor 10 liter benzine, de elektriciteit valt regelmatig uit en zuiver water is schaars.

"Er zijn veel meer hoofddoeken dan vroeger", zegt een van mijn reisgenoten. Overal groene vlaggen van Hamas. Maar ook nog gele van Fatah. Groen en geel hebben in het recente verleden duchtig op elkaar geschoten. Over het aantal doden die toen gevallen zijn horen we hier veel minder. Wel veelvuldige klachten over de politieke verdeeldheid onder de Palestijnen en het gebrek aan politieke autoriteit en eensgezindheid.

"63 procent van de kinderen onder de vijf jaar is ondervoed", zegt dokter Mona el-Farra, die bij het Palestijnse Rode Kruis werkt. Sinds de blokkade zijn meer dan honderd mensen gestorven omdat ze Gaza niet mochten verlaten voor een dringende medische behandeling. "Het is hier moeilijk om te leven, maar gemakkelijk om te sterven", hoor ik iemand zeggen.

Wij hebben 's avonds een comfortabel hotel. Mijn kamer is groot en heeft een dubbel uitzicht: aan de ene kant de zee, aan de andere kant de ellende. De VN-vertegenwoordiger raadt ons aan het hotel niet te verlaten. Voor onze veiligheid.

Bij het verlaten van Gaza worden we elektronisch gefouilleerd, we komen in een centrifugecapsule terecht . Een stem vraagt ons de benen te spreiden en de armen in de lucht steken. Ik geef mij over. Ik krijg weer een stempel en na anderhalf uur ben ik weer in Israël, op weg naar Ramallah.

"De Osloakkoorden (van 1993), zwanger van dromen waar geen enkel garantie voor bestond, gevuld met valse beloften over soevereiniteit en Jeruzalem en een einde aan de Israëlische bezetting en de bouw van nederzettingen, werden door de staatshoofden van de wereld begroet als een soort Wederkomst", schrijft Robert Fisk in zijn boek De grote beschavingsoorlog.

Van die wederkomst is weinig te merken. Hier worden andere woorden met een hoofdletter geschreven. Zoals miserie. Ook op de Westelijke Jordaanoever is de welvaart met een factor vijf gedaald, zijn de werkloosheid en de armoede dramatisch gestegen en wordt het Palestijnse grondgebied elke dag kleiner. Onze gesprekspartners zien nog weinig perspectief in de nog altijd officieel nagestreefde tweestatenoplossing: een leefbare Palestijnse staat en een veilig Israël binnen veilige grenzen. Hun scepsis is begrijpelijk.

Het aantal Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever blijft immers toenemen. "Sinds de Osloakkoorden is de bevolking van de nederzettingen gestegen met 63 procent", lees ik in een recent rapport van OCHA, het VN-agentschap voor humanitaire zaken. 149 nederzettingen met 450.000 settlers bezetten nu ongeveer een zesde van de oppervlakte van de Westelijke Jordaanoever. Die nederzettingen zijn illegaal, maar het bouwen gaat verder.

Er zijn ook steeds meer checkpoints en outposts van het Israëlische leger. Ze ergeren en vernederen de bevolking, belemmeren het economisch leven en maken van kleine afstanden urenlange verplaatsingen. Zelfs de Palestijnse president kan zich niet verplaatsen zonder Israëlische toelating. 312 kilometer wegen zijn verboden voor de Palestijnen. Op hun eigen grondgebied.

"Een goede schutting maakte goede buren", schreef de dichter Robert Frost ooit. Maar of deze muur een goed nabuurschap bevordert, is twijfelachtig. Ze dringt, illegaal, binnen op de Westelijke Jordaanoever en scheidt niet zozeer Palestijnen van Israëli's als wel Palestijnen van hun woning, kinderen van hun school, mannen van hun vrouwen, boeren van hun akkers en doden van het kerkhof. Officieel beschermt deze veiligheidsmuur de Israëlische burgers tegen terroristen. In de praktijk breidt ze vooral het Israëlisch grondgebied uit. Als het door de Israëlische regering voorziene traject met een lengte van 721 kilometer afgewerkt is, zal ongeveer 10 procent van de Westelijke Jordaanoever bij Israël behoren.

Van een Palestijnse staat is dus nauwelijks sprake. Wat er nu nog rest, lijkt meer op een 'thuisland'. De ultieme paradox van het vredesproces: de Palestijnen zijn baas in eigen land. Maar het lijkt meer op een kooi.

"Make peace, not love", schreef de Israëlische schrijver Amos Oz ooit. Hij heeft gelijk, je moet elkaar niet liefhebben om naast elkaar te leven. Maar de vrede lijkt nu wel heel ver weg. Bij de meeste van onze gesprekspartners, zowel Israëlische as Palestijnse, is het pessimisme dominant. Er is zo weinig beweging op het politieke front. En ja, we moeten blijven geloven in een politieke oplossing. En ja, het geloof kan soms bergen verzetten. Maar hier kan het zelfs geen muur slopen.

Zonder de internationale gemeenschap en de Europese Unie zou Gaza niet overleven. Bijna 80 procent van de bevolking is afhankelijk van de humanitaire hulp. Israël blokkeert, Hamas regeert en de Europese Unie betaalt de overlevingspakketten. Humanitair steekt Europa de hand uit maar politiek maken we geen vuist. Ook niet als de Israëli's de door hen gesteunde en gefinancierde projecten zoals de luchthaven voor de (weder)opbouw vernielt.

De dramatische toestand in Gaza vraagt om een inmiddellijke opheffing van de blokkade. Europa zou het voortouw kunnen nemen om de toestand, ook letterlijk, te deblokkeren. Ook België, dat nu in de VN-Veiligheidsraad zetelt, kan initiatieven nemen.

Vrijdagnacht. Om halfeen keren we terug naar België. Met een nachtvlucht. Ik hoop dat we bij het landen niet te veel mensen wakker hebben gemaakt.

"Hoe was het daar?", vraagt mijn dochter aan de uitgang.

"Ik ben er niet goed van", antwoord ik.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234