Donderdag 22/04/2021

Geheimzinnige gouden platen en het boek van Mormon

De kerk van Jezus Christus en van de Heiligen der Laatste Dagen, beter bekend als de mormoonse kerk, heeft in België de eerste stappen gezet om als eredienst erkend te worden. Ook in Italië onderhandelt de kerk met de overheid om een door de staat gesubsidieerde kerk te worden. Mormonen worden vaak verward met de getuigen van Jehova en Amerikaanse religieuze bewegingen zoals de amish of de quakers. Wat zijn mormonen eigenlijk en waarin geloven ze? Een overzicht.

De mormoonse kerk is een van de grotere nieuwe religieuze bewegingen die echter al een behoorlijke traditie kent. Wereldwijd telt ze elf miljoen leden, in België zo'n 7.000, van wie een 3.000 in Vlaanderen. De kerk werd in 1830 gesticht door de Amerikaan Joseph Smith (1805-1844), een boerenzoon die zich op jonge leeftijd profileerde als een christelijke profeet die de 'ware leer' van Christus wilde herstellen. Smith groeide op in de staat New York in een religieus presbyteriaans (een calvinistische variant) gezin. Tijdens zijn puberteit trachtte hij zich los te maken van het geloof van zijn ouders en ging hij op zoek naar een 'echt' christendom. Op vijftienjarige leeftijd ontving hij boodschappen van God en Jezus Christus, die hem duidelijk maakten dat hij zich bij geen enkele christelijke kerk moest aansluiten "omdat ze alle verkeerd waren, en de Persoon die tot mij sprak zeide dat al hun geloven Hem een gruwel waren; dat hun leraren onbetrouwbaar waren..."

In 1823 kreeg Smith opnieuw bezoek, ditmaal van de engel Moroni, die hem vertelde over een verborgen boek waarin het "eeuwige evangelie" stond, zoals dat ooit bekend was gemaakt aan de "oude bewoners". Met oude bewoners werd verwezen naar de eerste Amerikanen. Smith trachtte daardoor een link te leggen tussen een uit het Midden-Oosten afkomstige religie (het christendom) en Amerika. Smith zou uiteindelijk dat geheime boek, bestaande uit gouden platen, vinden. Naast de gouden platen zou hij nog twee geheimzinnige stenen vinden, Urim en Thummim, gevat in zilveren bogen, die als borstplaat gebruikt werden door 'zieners'. De stenen zouden Smith geholpen hebben om de teksten van de gouden platen, opgesteld in een onbekende taal, te vertalen.

Smith kreeg ook de opdracht om na het vertaalwerk de gouden platen opnieuw te verbergen. Dat maakt het voor wetenschappers onmogelijk om de authenticiteit van de gouden platen te controleren. De meeste wetenschappers gaan ervan uit dat er nooit zoiets als gouden platen bestaan heeft. Integendeel zelfs. De teksten die Smith produceerde, en het verhaal dat errond werd opgehangen, leken verdacht veel op een vroeg-negentiende-eeuwse roman van Samuel Spaulding waarin de Israëlitische oorsprong van de indianen en de vondst van oude geschriften werden beschreven. In een tweede versie van de roman is er zelfs sprake van de vondst van gouden platen. Deze versie werd gestolen bij de drukkerij die de roman zou drukken en zou op die manier bij Smith zijn terechtgekomen.

De analyse dat het religieuze boek 'gecreëerd' of zelfs 'vervalst' zou zijn door Smith doet echter niets af aan de intrinsieke waarde van de religie. Godsdienstwetenschappers gaan er immers van uit dat alle religieuze teksten, ook de zogenaamde geopenbaarde teksten, door mensenhanden zijn gecreëerd en dat het mythologiseren van teksten een vrij normaal gebruik is in de ontwikkelingsgeschiedenis van een religie.

In 1830 verscheen de eerste Engelse vertaling van de gouden platen, een bundel van vijftien boeken waarvan het bekendste het boek van Mormon is, waar de mormonen naar genoemd zijn. In de boeken wordt de geschiedenis verteld van groepen Israëlieten die naar Amerika zijn overgestoken. Het volk zou zich afgesplitst hebben in een vroom en een goddeloos volk. Het goddeloze volk kreeg een donkere huid en hun afstammelingen werden de indianen. Deze passages werden door critici als racistisch omschreven. Het vrome volk, de Nephieten, kwam in contact met Jezus Christus, die zich eveneens in Amerika gemanifesteerd zou hebben. Volgens de mormonen is de Amerikaanse variant van het christendom authentieker, omdat het christendom in Europa langzaam in verval is geraakt. Maar ook in Amerika verwaterde de ware leer, en daarom was het de taak van Smith en zijn volgelingen om tot herstel van de kerk te komen. Dat gebeurde via openbaringen van de apostelen en via de gevonden maar verdwenen boeken.

De mormonen trokken vanaf 1831 weg uit New York en Smith werd in de staat Illinois zelfs burgemeester. Maar de aanhangers van de nieuwe kerk werden brutaal vervolgd. Vooral berichten over polygamie wekten de volkswoede op. Burgemeester Smith werd door de gouverneur in de gevangenis gegooid, waar hij in 1844, na opnieuw een uitbarsting van volkswoede, werd doodgeschoten. Zijn opvolger, Brigham Young, leidde daarop de mormonen naar het zuiden, een indrukwekkende volksverhuizing van zo'n 20.000 mormonen. Het gebied waar ze zich vestigden, werd later de staat Utah, met als hoofdstad Salt Lake City, nu nog het wereldse centrum van de kerk.

De kerk tracht een aantal oorspronkelijke christelijke gebruiken opnieuw in ere te herstellen, onder meer het lekenpriesterschap, het doopsel door onderdompeling (in plaats van door besprenkeling), het doopsel op latere leeftijd (vanaf acht jaar) enzovoorts. Maar er zijn ook bizarre geloofsovertuigingen, zoals diegene die ervan uitgaat dat God een lichaam heeft en vele vrouwen, of de overtuiging dat God zelf een ontwikkeling heeft doorgemaakt. God wordt er ook voorgesteld als Elohim, die een zoon had: Jehova. Voor de mormonen is die gelijk aan Jezus. De kerk is sterk hiërarchisch gestructureerd en staat onder leiding van bisschoppen. De aanhangers volgen een aantal strenge leefregels. Zo is het hen verboden alcohol, koffie of thee te drinken of te roken. Dat impliceert dat het Laatste Avondmaal niet, zoals bij katholieken, met brood en wijn, maar met brood en water wordt gevierd.

De mormonen hebben een grote zendingsijver. Op markten en pleinen spreken ze passanten aan om hen over het evangelie te vertellen. Mormonen zijn over het algemeen niet opdringerig tegenover buitenstaanders. Intern vormen ze hechte banden, en voor aanhangers is het vaak moeilijk om de kerk te verlaten omwille van die sterke religieuze en emotionele banden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234