Zondag 20/10/2019

Geheime missie van Belgische militairen in Syrië: "Zonder politieke dekking kan dit niet"

Minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) en Groen-Kamerlid Wouter De Vriendt. Beeld belga/photonews

De Belgische militaire geheime dienst ADIV is in 2016 in Syrië met Koerdische strijders gaan onderhandelen over mogelijke militaire samenwerking. Minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) heeft altijd gezegd dat in Syrië nooit Belgen op het terrein zijn geweest, en bevestigt in De ochtend op Radio 1 dat dat inderdaad geldt voor gewapende militairen die gaan vechten, maar niet voor de militaire inlichtingendienst. "Zonder politieke dekking naar zo'n gebied gaan, kan niet", reageert Groen-Kamerlid Wouter De Vriendt. 

Onafhankelijke bronnen binnen defensie bevestigen aan de VRT-nieuwsdienst dat in 2016 zeker twee geheime missies plaatsvonden in Syrië. Daarbij was zeker een hogere officier, een majoor, aanwezig. De missies werd uitgevoerd door ADIV (Algemene Dienst Inlichtingen en Veiligheid), de militaire geheime dienst die als opdracht heeft om operaties in het buitenland uit te voeren. 

Korte missies

Het ging om "erg korte verkenningsmissies, van een dag of zo". Dat is volgens de VRT echter weinig waarschijnlijk, aangezien het op het terrein bijna onmogelijk is om op een dag van aan de grens met Syrië naar de dichtstbijzijnde Syrische stad te rijden.

De Belgische militaire dienst was geïnteresseerd in samenwerking met de Koerdische strijders van de YPG in het noordoosten van Syrië. De YPG voerden op dat moment strijd tegen terreurgroep IS in Syrië, waar ook heel wat Belgische Syriëstrijders vochten. Bovendien werden op dat ogenblik ook Belgische F-16 gevechtsvliegtuigen ingezet boven Syrië in de strijd tegen IS.

YPG-strijders lopen door Raqqa. Beeld REUTERS

Boots on the ground

Minister van Defensie Steven Vandeput heeft publiekelijk altijd gezegd dat er geen 'boots on the ground' zouden zijn in Syrië, en blijft erbij dat dit geldt voor gewapende militairen die gaan vechten. Dit gaat echter niet om een grote vechtoperatie, maar om een geheime missie door een kleine groep militairen. "De militaire inlichtingendienst doet alles opdat de militairen veilig kunnen werken en verzamelt informatie over terugkerende Syriëstrijders", reageert Vandeput nu in De ochtend

Het is niet duidelijk of Vandeput aanvankelijk op de hoogte is geweest van deze geheime missie. De VRT weet van bronnen binnen de veiligheidsgemeenschap dat de toenmalige generaal van de militaire geheime dienst, Eddy Testelmans, het idee heeft voorgesteld maar dat Vandeput liever "niet betrokken raakte bij de missie". Generaal Testelmans zou de verkenningsmissies pas dan na de feitelijke operatie zelf, in cryptische bewoordingen hebben laten goedkeuren via de Nationale Veiligheidsraad. Op die manier was achteraf iedereen politiek ingedekt.

In De ochtend stelt Vandeput dat hij "liever niet op de hoogte is van elk detail van elke operatie" van de militaire inlichtingendienst, "die soms praten met mensen met wie we liever niet praten". Hij wijst erop dat de operaties van ADIV per definitie geheim zijn. Maar ze worden uitgevoerd op basis van het inlichtingenstuurplan en daarbij wordt het wettelijk kader rigoureus gevolgd, benadrukt hij. De minister wijst er ook op dat het Comité I, dat toezicht houdt op de inlichtingendiensten, op de hoogte is van elke operatie van het ADIV.

Eddy Testelmans. Beeld Photo News

Kritiek

Groen-Kamerlid Wouter De Vriendt reageert scherp op de berichtgeving. "Dit is de illustratie van cowboymentaliteit van het ADIV. Zonder politieke dekking naar zo'n gebied gaan, kan niet", vindt hij. "Hieruit blijkt dat minister Vandeput het ADIV niet in zijn hand had. Met Groen hebben we eerder gewezen op de grote problemen bij ADIV", aldus De Vriendt. 

Er zijn volgens hem erg veel disfuncties bij ADIV. "Op onze vraag wordt de nieuwe ADIV-baas Claude Van de Voorde gehoord in het parlement, wij willen vinger aan de pols houden en controleren of de situatie bij ADIV ondertussen verbeterd is." 

"Minister van Defensie Steven Vandeput heeft in het parlement altijd ten stelligste ontkend dat er voet aan grond werd gezet in Syrië", zegt sp.a-Kamerlid Dirk Van der Maelen, die na de verklaringen van de minister niet weet of de minister op de hoogte was van de missie en of hij daarvoor zijn akkoord gegeven heeft. "We vragen opheldering en snel", luidt het.

"Waarom hebben we eigenlijk nog een minister van Defensie?", vraagt Van der Maelen zich af. "Iemand moet toch de eindverantwoordelijkheid nemen in dit land. De minister was niet op de hoogte, of maar een beetje op de hoogte? De regering was met andere woorden ook niet geïnformeerd?". Voor de sp.a'er kan je niet zomaar een missie naar Syrië sturen, ook geen geheime, zonder politieke dekking. "Minister Vandeput heeft in openbare zitting in het parlement altijd ontkend dat er voet aan grond is gezet in Syrië. Vandaag verwijst hij ter verantwoording naar zittingen van het Comité I achter gesloten deuren waar geen verslagen en bewijzen van zijn. Dat is wel erg gemakkelijk", besluit Van der Maelen.

Wouter De Vriendt. Beeld Photo News
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234