Vrijdag 21/01/2022

Geheim militair rapport over Rwanda-missie schokt politici en nabestaanden

Het imago van het Belgische leger heeft weer een felle deuk gekregen. In een vertrouwelijk rapport van oktober 1996 haalt kolonel Jacqmain vlijmscherp uit naar de onbekwaamheid van de legertop en het amateurisme van de troepen voor en tijdens de noodlottige Rwanda-missie in 1993-'94. De nota kwam pas gisteren boven water. De generale staf, die altijd tegengesproken heeft dat het leger zwaar in de fout ging, ontkent dat het document werd achtergehouden voor het parlement. Het kritische rapport is nooit bij de generale staf geraakt, zo luidt het.

Brussel

Eigen berichtgeving

Peter-Jan Bogaert

Het is een bende leugenaars." Nabestaanden van de tien Belgische blauwhelmen die tijdens de VN-missie om het leven kwamen, toonden zich gisteren heel bitter over de zoveelste schok in het Rwanda-dossier.

"De top van het leger heeft een bocht van 360 graden gemaakt. Officieel houden ze vol dat ze geen enkele fout hebben gemaakt, maar een kolonel stelde zelf vast dat de onbekwaamheid van de legerchefs en de slechte voorbereiding van de missie tot het drama hebben geleid. Het is onbegrijpelijk dat dit rapport nu pas tevoorschijn komt", stelt Martine Debatty, zus van de vermoorde Alain Debatty. De familieleden vragen het ontslag van stafchef Herteleer die voor de parlementaire onderzoekscommissie alle relevante documentatie moest overmaken. De commissie heeft de kritische nota van Jacqmain echter nooit gezien.

PRL-senator Alain Destexhe en zijn socialistische collega's Philippe Mahoux en Patrick Hostekint, die allen in de Rwanda-commissie zetelden, vragen nog niet meteen het ontslag van Herteleer. "Eerst willen we weten wie verantwoordelijk is voor het achterhouden van dit document", zegt een geschokte Destexhe. "De generale staf en de minister van Defensie moeten snel uitleg verschaffen." Daarnaast vragen ze de dringende bijeenroeping van de commissie Buitenlandse Zaken en Defensie van de Senaat.

Het rapport van Marc Jacqmain lekte gisteren uit in de kranten van de Waalse groep Sud-Presse. Het dateert van 1 oktober 1996 en werd opgesteld naar aanleiding van een studiedag van de paracommandobrigade waarvan Jacqmain toen commandant was.

In de nota beschrijft Jacqmain "het gebrek aan discipline en middelen", verder ook het "amateurisme, de demotivatie, het onwaardig gedrag van de elite-eenheid, de onbekwaamheid van de leiders en de ongeloofwaardigheid van de troepen die naar Rwanda werden gestuurd in november 1993." Dat was vlak voor de genocide die 800.000 slachtoffers zou eisen, zowel Hutu's als Tutsi's.

Tijdens de Rwanda-commissie heeft het leger altijd de beschuldigingen van amateurisme en onbekwaamheid formeel ontkend. De enige officier die ooit gerechtelijk werd vervolgd voor zijn gedrag in Rwanda, Luc Marchal, werd vrijgesproken door de rechtbank.

De nota was bestemd voor de toenmalige stafchef van de landmacht, generaal Maes, die ondertussen met pensioen is. Of Maes de studie overmaakte aan de generale staf, is niet duidelijk. In ieder geval ontkende stafchef Herteleer gisteren de nota ooit gezien te hebben. Hij zegt dat hij altijd zeer loyaal met de Rwanda-commissie heeft samengewerkt.

Senator Alain Destexhe is niet overtuigd. "Als Herteleer de nota nooit in handen kreeg, is dat een bewijs dat de generale staf absoluut niet goed functioneert. Dat is pijnlijk duidelijk."

Herteleer mocht samen met Jacqmain meteen tekst en uitleg verschaffen bij minster van Defensie Flahaut. Jacqmain bevestigde gisterenavond formeel het bestaan van de nota. Flahaut, die net als premier Verhofstadt zwaar tilt aan de affaire (zie pagina 1), heeft zijn programma voor het weekeinde omgegooid en zal zowel vandaag als zondag meer informatie inwinnen bij de legertop. De minister wil snel gaan. Eventueel volgen begin volgende week al de eerste sancties. Wordt ongetwijfeld vervolgd.

Kolonel laakt onbekwaamheid van legerchefs tijdens Rwanda-missie

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234