Zondag 05/12/2021

Gefileerd aan de borreltafel

Sinds gisteravond is het meest gevreesde en tegelijk invloedrijkste politieke programma van Nederland weer in de lucht. Frits Barend, Henk van Dorp en sidekick Jan Mulder nemen tot de verkiezingsdag van 22 januari iedere avond de politieke kaste op de korrel. 'Een politicus die er niet zit, kan het vergeten.'

Amsterdam

Eigen berichtgeving

Bart Willems

Voor Belgische begrippen onvoorstelbaar: interviewers die de premier joviaal met Jan Peter aanspreken en hem behandelen alsof ze in de kroeg een pilsje aan het pakken zijn. De eerste minister is uitgebreid gewaarschuwd niet te verschijnen, maar kan een optreden in Barend & Van Dorp op de commerciële zender RTL4 niet afslaan. Spindoctor en partijgenoot Hans Hillen ziet een levensgroot risico dat de 'PM', zoals hij de premier noemt, afgaat. "Als premier moet je autoriteit uitstralen, en daar is het programma gewoon niet geschikt voor."

RTL4 was het afgelopen halfjaar de huiszender van de Lijst Pim Fortuyn. Iedere rel, ruzie of afscheiding werd aan de tafel van het roemruchte trio uitgebeend. Ook voor in problemen geraakte zakenmannen en politici is er altijd plaats. Ze bellen de programmamakers vaak zelf op.

De formule is even simpel als doeltreffend. Barend en Van Dorp, die in het verleden naam en faam maakten als schrijvend journalisten en voor RTL sportprogramma's maakten, leiden het gesprek. Ex-voetballer Jan Mulder hangt er op het oog wat ongeïnteresseerd bij, maar kan plots ontbranden, of, zoals de spindoctors het omschrijven, "gek worden".

"Mulder is de joker, hij vormt de totaal onvoorspelbare factor waar geen enkele gast zich op kan instellen", zegt Hillen. "Ik moet er niet aan denken dat hij zijn furie op Balkenende richt, die kan daar niet mee omgaan."

Maar juist de schijnbaar ontspannen sfeer zorgt er volgens politici en voorlichters voor dat de 'slachtoffers' hun dekking laten zakken. Gasten bij Barend & Van Dorp worden aan de borreltafel gezet, krijgen een hapje en een drankje en worden op het eerste gezicht met fluwelen handschoenen aangepakt. Een onschuldig babbeltje in de trant van 'hoe gaat het met de kinderen' kan plots worden onderbroken door een scherpe vraag. PvdA-leider Wouter Bos kan zijn borst natmaken: hij werd gisteren van alle kanten aangevallen omdat hij en zijn partij weigeren voor de verkiezingen een kandidaat-premier te noemen. Bos zelf, duidelijk verrast door het feit dat zijn partij in sommige peilingen als de grootste wordt gezien, blijft in de Tweede Kamer na de verkiezingen.

Deze week maakt hij zijn opwachting bij het vermaarde trio. De oude-jongens-krentenbrood-sfeer maakt het voor gasten bij Barend & Van Dorp echter uitermate moeilijk omzeilende antwoorden te geven. Ze krijgen gewoon te horen "niet zo te zeiken", en op te houden met "rond de pot te draaien".

Toch is het niet de opzet een gast aan te vallen. "Je gaat iemand in moeilijkheden niet nog eens extra onder druk zetten", zegt presentator Frits Barend. "Harde vragen zorgen ervoor dat iemand zich meteen als een oester sluit, dan zitten we de rest van de tijd een beetje stommetje te spelen. Onze formule garandeert geen succes, het luistert eigenlijk heel nauw. Ik ben zelf eigenlijk de meest softe. Henk is wat chagrijniger en stelt directere vragen, waar ik dan weer op inpik. En Jan, ja, die laat zich niet regisseren. Ons geheim is simpelweg dat we willen weten wat de kijker thuis ook wil weten." Barend & Van Dorp trekt dan ook een breed, in beginsel niet in politiek geïnteresseerd publiek. "Er kijken mensen naar die door de reguliere politieke programma's niet worden bereikt", zegt oud-campagneleider Jacques Monasch. "Je kunt het gewoon niet maken om er niet te zitten. Een politicus die nu afzegt, is dood, die kan het vergeten." Het kijkcijfer beweegt zich ondanks het late uitzenduur, na halfelf 's avonds, rond de 850.000, en is nog altijd stijgende. En sinds PvdA'er Bos in een tweetal televisiedebatten zijn partij tien zetels winst bezorgde in de peilingen, is het belang van de media in de verkiezingscampagne nog groter geworden. Scoren terwijl de camera's draaien levert meer dan eens stemmen op. Daarom gaan politici liever naar Barend & Van Dorp dan naar bijvoorbeeld Nova, hét duidingsmagazine op de publieke zender Nederland 3, dat sinds gisteravond de zwaargewichten Mathijs van Nieuwkerk (ex-hoofdredacteur van Het Parool en programmamaker) en oud-PvdA-voorzitter en vernieuwer Felix Rottenberg inzet. Zeker is dat de peilers er na gisteravond weer een factor van betekenis bij hebben als het om het voorspellen van de verkiezingsuitslag gaat. "Als je bij Barend en Van Dorp afgaat", zegt Monasch, "kost dat stemmen, veel stemmen vrees ik."

Dit is het tweede deel van onze reeks over de Nederlandse verkiezingen van 22 januari. Morgen: Wat is er gebeurd met de thema's van Pim Fortuyn?

'Als je bij Barend en Van Dorp afgaat, kost dat je veel stemmen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234