Zaterdag 23/01/2021

Geert van Istendael / Power corrupts

Ik weet niet meer wanneer ik dat citaat voor het eerst gehoord heb. Maar het is in mijn geheugen blijven haken en heeft me sindsdien wantrouwig gemaakt tegen iedereen die macht uitoefent. Jaren heb ik tevergeefs mijn hersens gepijnigd om een goede vertaling te vinden. Wie macht heeft wordt door macht bedorven, dat is natuurlijk veel te lang.

Kort geleden ben ik er trouwens achter gekomen dat het hele citaat verkeerd is. Het moet zijn: Power tends to corrupt, and absolute power corrupts absolutely.

Macht leidt tot misbruik en absolute macht tot absoluut misbruik. Dat is minder gebald, maar veel genuanceerder. Het zinnetje staat in een brief die ene Lord Acton in 1887 schreef aan bisschop Creighton. Acton was een Brits katholiek historicus én een liberaal lid van het Lagerhuis. Bisschop Creighton was een anglicaans geschiedschrijver, van zijn hand is een uitstekend en onbevangen werk over de zestiende-eeuwse pausen. Acton heeft zich dan weer verzet tegen het dogma der pauselijke onfeilbaarheid en tegen de ultramontaanse stroming in zijn kerk, tegen de katholieken dus die vorige eeuw streefden naar de versterking van de Vaticaanse macht, ook in hun eigen land. Kortom, het waren twee voor hun tijd zéér breeddenkende heren, zulke zinnetjes duiken niet op uit het niets.

Dit is niet bedoeld als ijdel vertoon van eruditie. Al wie een goede encyclopedie heeft kan binnen het half uur bovenstaande gegevens opzoeken. Nee, Lord Actons woorden kwamen me voor de geest toen ik Tobback Verhofstadt hoorde vervloeken en toen ik Verhofstadt zag kronkelen aan de voeten van Dehaene. 'Paarse gedachte begraven' blokletterde deze krant eergisteren. En de voltallige CVP maar gnuiven. Ze zal na 13 juni haar partner vrijelijk kunnen kiezen, dit wil zeggen haar wil opleggen, naar aloud Belgisch gebruik.

Van de laatste honderd jaar heeft onze katholieke partij er vierennegentig in de regering doorgebracht, soms alleen, soms met coalitiepartners. Sinds de brief die Lord Acton honderdentwaalf jaar geleden schreef, is het zelfs twaalf jaar meer. De communisten in de Sovjet-Unie zijn al na een jaar of tachtig door de knieën gegaan. Er schieten me zo meteen geen andere voorbeelden te binnen van een zo koppig volgehouden beslag op de macht. Een partij die vierennegentig procent van de tijd de lakens uitdeelt, dat kan niet goed zijn voor een democratie.

Ik geloof niet dat een paarse coalitie een wezenlijk ander beleid zal voeren. Volgens de Belgische portier van de vroegere Bundesbank, sedert kort Europese Centrale Bank genaamd, volgens de heer Verplaetse dus, kan dat niet en mag dat niet. Ook met paars zal het weer eurohoera zijn 't allen kant, de auto's zullen in hun files blijven stinken, de treinen moeten kapot, de asielzoekers ook, liefst buiten ons blikveld, en vooral de armste mensen zullen werkelijk de tering krijgen van de privatisering. We hebben nu al een minister van Financiën die alle schaamte ver achter zich heeft gelaten en de kleine luiden prijst omdat ze zich gedwee beurs laten beuken. Ik zou hier nu kunnen schrijven, tot meerdere eer van het grootkapitaal, maar nee, ik ben geen amadees.

En toch, een paarse coalitie zou wel degelijk een aardschok teweegbrengen. Het zou zo'n ingrijpend natuurverschijnsel zijn dat we het ons niet dan met de grootste moeite kunnen voorstellen. Een korte oefening: de Boerenbond benoemt niét meer de minister van Landbouw (misoogst zal ons deel zijn, misoogst en veepest); de bazen van Caritas, het ACW, de Guimardstraat en aanverwante clubs hebben géén sleutels meer die passen op de achterpoorten van de Wetstraat (hoor hun wanhopig gemorrel aan de grendels); de PSC, dit wil zeggen de partij van de adel en het hof, zit niét meer aan de regeringstafel (de vorst kijkt al zorgelijk door het paleisraam naar de overkant)... Wie durft daar nog te beweren dat paars ons vaderland niet zou veranderen?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234