Vrijdag 18/10/2019

Aanslag Christchurch

Geens praat met Europese collega's over strengere bestraffing online haatboodschappen

Een collectie van ranzige commentaren op de gebeurtenissen in Christchurch. Beeld Sammy Mahdi

Minister van Justitie Koen Geens (CD&V) gaat met zijn West-Europese ambtgenoten overleg plegen over een strengere bestraffing van de verspreiding van haatboodschappen op het internet. Dat heeft hij vrijdagavond gemeld in het VRT-programma Terzake.

De online verspreiding van haatboodschappen belandde vrijdag opnieuw in de actualiteit naar aanleiding van de terreuraanslagen in Christchurch. De dader streamde op internet hoe hij een bloedbad aanrichtte in twee moskeeën in de Nieuw-Zeelandse stad.

Van ‘De islam zal oogsten wat ze gezaaid hebben’, ‘Allah vond dat hun tijd gekomen was’ tot ‘opgeruimd staat netjes’ en ‘this makes my day’. Het regende harde reacties op sociale media over de aanslagen in Nieuw-Zeeland.

Het kostte Sammy Mahdi, voorzitter van Jong CD&V amper een paar minuten om tientallen screenshots te nemen van reacties op sociale media en die op Twitter te zwieren. Onder de headline: ‘Er wordt gedanst op sociale media’, verwijzend naar een uitspraak van voormalig minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA). Die zei na de aanslagen in Brussel dat ‘een significant deel van de moslimgemeenschap gedanst heeft naar aanleiding van de aanslagen’.

“De screenshots komen van Facebook-pagina’s van reguliere nieuwsmedia”, zegt Sammy Mahdi. “Ik weet dat er bij die media mensen volop bezig zijn met het verwijderen van dergelijke posts, maar die konden duidelijk niet volgen.”

Een bijzonder spijtige zaak, vindt Mahdi die vooral wil benadrukken hoe belangrijk juiste woorden zijn. “Zoals in het verleden uitspraken van een bepaalde minister ook veel schade aangericht hebben. Net als nu deze reacties. Al moet ik wel zeggen dat er ook veel medelevende reacties waren. Maar de groep van mensen die bijna juichend reageert is wel vrij ‘significant’, om dat woord ook eens te gebruiken.”

Geens wijst erop dat de aanwezigheid van ‘hate speech’ op het internet vandaag reeds van dichtbij wordt gescreend door de politie. Op Europees niveau is ook een gedragscode gesloten met de grote providers. Daarin hebben ze zich geëngageerd om haatboodschappen zo snel mogelijk te verwijderen.

“Maar qua strafbaarheid zijn we nog altijd niet ver genoeg, om redenen dat we bang zijn van de vrijheid van meningsuiting, wat het grondwettelijk hof mij overigens heeft duidelijk gemaakt”, verwees Geens naar een arrest van vorig jaar waarin een wetsbepaling werd vernietigd die ervoor zorgde dat de verspreiding van boodschappen tot het aanzetten van terreur als een misdrijf an sich wordt beschouwd.

Geens stelt vast dat Duitsland al strengere wetgeving heeft aangenomen. Daar zijn providers verplicht om ‘hate speech’ te verwijderen, gewoon op notificatie van een burger. Ze riskeren zware sancties als ze dat niet doen. Ook in Frankrijk bestaan er intussen plannen in die zin. De minister heeft daarom zijn West-Europese ambtgenoten naar Brussel uitgenodigd om van gedachten te wisselen over een gezamenlijke strengere aanpak. De bijeenkomst vindt plaats op 25 maart. 

Ongeremd roepen

“Ik weet maar één ding... het ogenblik is gekomen dat de mensen het allemaal kotsbeu zijn en zich nu keren tegen een religie die racistisch, verwoestend, on-respectvol en indoctrinerend is, en ten langen leste weigert om zich waar dan ook ter wereld enigszins wenst te integreren.”

Het is maar een van de reacties die op onze eigen Facebook-pagina binnenkwam en geblokkeerd werd. Harde reacties dus, die pijnlijk zijn voor de slachtoffers. Maar zijn ze ook gevaarlijk? Gaat het hier om mensen die maar wat ongeremd roepen vanachter hun computer, of moeten we daar toch niet zo licht over gaan?

“Het lijkt misschien voor sommigen vrij onschuldig, maar zulke reacties zorgen voor verdere polarisering tussen gemeenschappen”, stelt criminoloog Lieven Pauwels, gespecialiseerd in gewelddadig extremisme aan de UGent. “Bovendien kunnen de reacties ook misbruikt worden en gerecupereerd door andere extremistische organisaties.”

De kans is reëel dat dergelijke reacties samen met de beelden van de aanslag opduiken in filmpjes van andere extremistische organisaties. “Om bijvoorbeeld moslimjongeren in bepaalde buurten te radicaliseren. Zulke technieken paste men vroeger ook al toe. Denk maar aan de beelden van Amerikaanse gevechtsvliegtuigen die landen bombardeerden om zo anti-Amerikaanse gevoelens op te wekken.”

Ook andere rechts-geïnspireerde extremisten kunnen de reacties zien als steun voor het ‘martelaarschap’ van de dader.  Pauwels: “Het is het eeuwigdurend wiel van actie en reactie, nog versterkt door de snelheid van de huidige technologieën. Er moet maar één iemand daardoor aangezet worden om een aanslag te plegen en het is miserie. Die mensen met hun reactie hebben vaak niet door in welk spel ze meegesleurd kunnen worden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234