Dinsdag 09/03/2021

Geens kijkt nu naar de regering, en ook die mag niet buigen

Hugo Lamon is advocaat.

Het begrip 'failed state' is in een recordtempo in onze woordenschat geslopen. De schrijnende toestanden in Brusselse en Waalse gevangenissen is de nieuwste toepassing bij Justitie. Strafpleiters die vaak in gevangenissen komen, vertellen hallucinante verhalen over barbaarse toestanden die gedetineerden nu moeten doorstaan en die een beschaafd land onwaardig zijn. Ze vinden hun weg in binnen- en buitenlandse media. Dan komt er een terrorismeproces dat midden tijdens de zitting moet worden onderbroken omdat het personeel van het veiligheidskorps van de FOD Justitie stiptheidsacties voert. Dat veiligheidskorps is al langer een zorgenkind en zag nu nog eens zijn kans schoon om aandacht op te eisen bij een proces met veel mediabelangstelling.

Er is nog zorgwekkend nieuws, en misschien zorgt dat ook voor acties. De toestand van sommige gerechtsgebouwen bijvoorbeeld. Bij het hof van beroep in Antwerpen wordt een deel van de buitengevel afgebroken wegens instortingsgevaar en binnen zijn er zones die wegens de bouwvallige toestand bij politiebevel niet meer mogen worden betreden. Hoelang zal het duren voor ook daar het personeel om aandacht smeekt? En misschien komt er straks wel een actie van hulpeloze rechtzoekenden die het beu zijn om jarenlang te wachten tot hun zaak eindelijk zal worden behandeld door de hoven van beroep in Brussel of Gent.

Wie herinnert zich hoe vorig jaar alle magistraten een protestactie hielden in het Brusselse Justitiepaleis, en het uitschreeuwden dat het zo niet verder kon? Intussen doen ze wel gewoon voort.

Wegglijden

Advocaten zijn dan weer ongelukkig over de door de overheid gesubsidieerde rechtsbijstand (pro Deo) die zal worden hervormd en, zo vrezen zij, tot lagere vergoedingen zal leiden terwijl ze vinden dat ze nu al ondermaats worden betaald. Onlangs voerden Antwerpse advocaten actie voor het Antwerpse justitiepaleis.

Wie wat vertrouwd is met Justitie en met advocaten en magistraten praat, weet dat de lijst nog veel langer is. Ja, justitie lijkt wel het uitgelezen voorbeeld van de 'failed state' te zijn. Punt is alleen dat Justitie de harde kern van de overheidstaak is. Zonder een onafhankelijke Justitie is er gewoon geen sprake meer van een staat. Er moet dus worden gehandeld zoals bij een noodtoestand: in de urgentie en met uitzonderlijke maatregelen.

De huidige minister van Justitie, Koen Geens (CD&V), is niet verantwoordelijk voor wat er de voorbije 20 jaar allemaal niet is gedaan. Hij heeft een visie, een plan, een hardwerkend kabinet en een enorme werkkracht. Hij moet worden gesteund, al was het maar omdat er geen enkel alternatief is. Er is nu geen tijd en ruimte voor discussies over particuliere belangen en opkomen voor individuele verworvenheden.

Al die protestacties doen de rechtsstaat nog meer wegglijden naar een niveau waarop het systeem reddeloos ten onder gaat. Magistraten, advocaten, griffiers, cipiers en ambtenaren van de FOD Justitie moeten zich nu niet de vraag stellen wat Justitie voor hen kan doen, maar wel wat zij nu onmiddellijk voor Justitie kunnen doen. Wie betrokken is bij Justitie heeft niet alleen rechten (die overigens alleen maar kunnen worden afgedwongen als de rechtsstaat werkt), maar ook plichten.

De eerste plicht is ervoor te zorgen dat het systeem zich niet definitief vastrijdt. De Waalse en Brusselse cipiers moeten in die context beseffen dat ze op een gevaarlijk keerpunt zijn gekomen. Minister Geens kijkt nu naar de hele regering en ook die mag niet buigen. Er staat te veel op het spel, willen we vermijden dat het écht gedaan is met de rechtsstaat.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234