Vrijdag 27/11/2020

'Geen twijfel mogelijk, ik was een wonderkind'

De immens populaire Chinese pianist Lang Lang is op zijn dertigste al toe aan zijn dertiende album. Terwijl zijn vader hem ooit aanraadde zelfmoord te plegen omdat zijn spel niet goed genoeg was.

Dat zijn liefde voor de piano allemaal begon toen hij een filmpje zag van Tom & Jerry, begeleid door Brahms' Hongaarse rapsodie nr. 2. Het is een praatje dat Lang Lang graag rondstrooit. Het echte verhaal van de Chinese pianist die al meer dan een decennium lang wereldwijd furore maakt, is toch een tikkeltje minder romantisch. Nog voor zijn geboorte beslisten zijn ouders dat hij pianist zou worden, een voornemen waar ze hun hele leven aan aanpasten. Moeder bleef achter om geld te verdienen in Lang Langs geboortestad Shenyang, vader trok met hem naar Peking om er aan het conservatorium te studeren. Alleen leek een lerares van het pianistje daar even stokje voor te steken. Toen ze opperde dat Lang Lang niet goed genoeg was, bleef er volgens zijn vader maar één oplossing over: zelfmoord plegen. Papa goot alvast het potje pillen leeg in de handen van zijn zoon. Die rende het balkon op, om daar te horen dat hij ook mocht springen.

Zover kwam het niet. Lang Lang stelt nu The Chopin Album voor in Salzburg. Samen met zijn moeder, die jarenlang noodgedwongen amper contact had met haar zoon, maar hem nu bijna altijd en overal volgt. Ze zet Lang Lang af aan het zaaltje waar ons gesprek doorgaat. Geen op maat gesneden Armanipak voor Lang Lang vandaag. Ook geen Adidasschoenen, die het sportmerk voor hem maakte. De pianist is een hit in China en dat is westerse merken niet ontgaan. Onder andere Volkswagen, Montblanc, Aegon en Audi gebruikten hem al in hun reclamecampagnes. Omgekeerd ziet China Lang Lang als de perfecte reclame voor het land. Het bazeke is er ook niet vies van om zichzelf op allerlei manieren aan te prijzen en op de markt te zetten.

Het werpt vruchten af. Sony Music Entertainment zou enkele jaren geleden 3 miljoen dollar hebben betaald om Lang Lang binnen te halen, onder andere Obama, Poetin, Sarkozy en Kofi Annan verwelkomden hem al aan de piano in hun woonst. Ook de pers ziet hem graag komen. Time Magazine nam de pianist in 2009 op in haar lijst van honderd invloedrijkste mensen, het weekblad People catalogeerde hem tot een van de twintig meest sexy mannen ter wereld. En ook zijn collega-pianisten ontgaat niet hoe Lang Lang zijn instrument beroert. "Zijn talent is onbeperkt", liet pianist en dirigent Daniel Barenboim al optekenen. Of wat te denken van de bijnaam 'J-Lo van de piano'? Alleen bedoelde de Amerikaanse pianist Earl Wild het niet als een compliment toen hij Lang Lang dat etiket opkleefde. Net zoals de critici die hem 'Bang Bang' noemen niet verwijzen naar zijn knalprestaties, maar naar de overdreven show die de pianist volgens hen brengt. Duitse taalvirtuozen noemen hem dan weer 'Kurz Kurz'. Kort Kort dus, omdat Lang Langs pianospel te oppervlakkig zou zijn. Dat hij ook niet kan omgaan met de roem, gooien critici er nog snel bij tegenaan.

Lang Lang heeft toch maar weinig van een ongeïnteresseerde superster. Hij toont enthousiast hoe zijn pinken bijna even lang zijn als zijn wijsvingers en hoe breed hij zijn handen kan maken. "Genetisch bepaald en het helpt enorm als je piano wil spelen." Toch een opmerking. De pianist geeft een slap handje bij het begroeten. "Anders zou het gevaarlijk zijn", glimlacht hij.

Waarom een Chopin-album?

"Vreemd genoeg bracht ik nog geen album waarop uitsluitend werk van Chopin staat. En hoe kun je daaraan ontsnappen? (lacht) Maar de keuze voor Chopin hangt ook samen met mijn dertigste verjaardag. Dertig worden is toch een behoorlijk grote verandering. Voor mij staat het voor een nieuw begin. Ik wilde daarom eerst een beetje reflecteren, dus doorzocht ik de opnames die werden gemaakt toen ik veertien was. Om te kijken welke groei ik doormaakte. Waarom dan ook geen nieuwe opname maken van de stukken die ik speelde toen ik opgroeide?"

Wat bleek nog uit die reflectie? Dat u niets anders deed dan piano spelen?

"Nee hoor, ik deed net al heel veel op korte tijd. Ik wil absoluut een compleet leven leiden. Daarom richtte ik vier jaar geleden ook een stichting op om kinderen kennis te laten maken met muziek. Op mijn verjaardagsconcert in Berlijn waren er bijvoorbeeld vijftig kinderen uit twaalf verschillende landen. Samen speelden we de Vijfde Symfonie van Beethoven, het meest uitdagende en intense concert dat ik ooit gaf. Daarnaast startte ik in China nu ook een muziekacademie. Als je nog zo jong bent als ik is het volgens mij namelijk gemakkelijker om kinderen aan te moedigen. Weet je, toen ik zelf nog een kind was, had ik niet genoeg vrije tijd. Door les te geven en met kinderen samen te spelen, lijkt het alsof ik die tijd nu terugkrijg."

Zijn die lessen niet gewoon marketing? Ouders kopen daardoor niet alleen uw albums, maar ook uw lesboeken.

"Dat heb ik niet meer nodig hoor. Ik ben echt goed in marketing, in albums maken en daar een verhaal rond vertellen. Televisieshows afschuimen, dat helpt om je markt te vergroten. Als ik naar een school trek, gaat er geen camera mee. Ik heb die kinderen niet nodig om op televisie te komen. De tijd die je met hen doorbrengt, is trouwens zoveel meer dan de tijd die je moet investeren om je markt te vergroten. Als ik op het kleine scherm wil geraken, werk ik wel samen met andere muzikanten. Naar de kinderen ga ik toe omdat ik geloof dat ik mensen hun leven kan veranderen."

Toen u als kind Chopin speelde, begreep u de emoties die u moest vertolken niet altijd. Is dat nu wel zo?

"Romantiek begreep ik toen inderdaad nog niet, maar ik speelde de stukken wel op een romantische manier als dat nodig was. Omdat ik de muziek zo aanvoelde. Eerlijk: als je een goede muzikant bent, heb je ook het juiste instinct om zo'n stuk te spelen zoals het is bedoeld. Hoe onvolledig je opleiding ook is, hoe weinig ervaring je ook hebt. Oké, ik speel het materiaal van Chopin vandaag anders. Als ik terugkijk naar hoe ik het deed op mijn veertiende, moet ik toch zeggen dat mijn pianospel toen ook heel goed was. Met emoties, en die waren niet geveinsd."

Echt bescheiden klinkt dat niet.

"Ik was een wonderkind, daar bestaat geen twijfel over. Dat heeft verder niets te maken met onbescheidenheid. Ik vertel gewoon hoe het concert was. Als ik slecht had gespeeld, zou ik ook zeggen dat het vreselijk was, maar in dat concert was Chopin nu eenmaal altijd aanwezig. Ik beweer niet dat dat altijd en overal zo was, maar op dat moment was het wel zo."

Toch blijven critici uw pianospel emotieloos en oppervlakkig noemen.

"Die kritieken lees ik niet. Ik geloof ze ook niet. Muziek gaat voor mij zowel over intellectuele kennis als over de diepste emoties. Zonder een van die twee speel ik niet. Sommige mensen kunnen er een andere visie op na houden, maar voor mij geldt: als je dat intellect of die emoties niet hebt of voelt, speel dan geen muziek. Anders verspil je je talent, je tijd en die van anderen."

Bent u niet bang dat mensen voor u kiezen vanwege het verhaal van uw kindertijd in plaats van voor uw kunde?

"Sommige mensen kopen mijn albums misschien alleen omdat ze mijn naam ergens hoorden. Goed voor mij. Tachtig procent van de consumenten zijn toch al lange tijd fan van me. Ik geniet nu toch al zo'n dertien jaar lang internationale roem. Mensen moeten dus toch geloven wat ik aan de piano doe. Dat ze meer te weten komen helpt wel, uiteraard. Als ik een album koop van Vladimir Horowitz is dat omdat ik weet dat hij een fantastische pianist is, maar ook omdat ik zijn legendarische verhalen ken. Daardoor respecteer ik hem nog meer. Ik hoop dat voor mij hetzelfde geldt."

Bent u daarom zo open over uw jeugd?

"Kijk, voor popmuzikanten is het veel gemakkelijker om aansluiting te vinden bij een publiek. Artiesten die klassieke muziek spelen kunnen de professionele luisteraars wel overtuigen. maar om mensen van mijn leeftijd te bereiken, moeten ze het ook over andere dingen hebben. Dat is de realiteit. Je kunt mensen niet inspireren door alleen maar piano te spelen. Wij zijn ook mensen, hè, geen pianomachines. Mensen moeten daarom weten wat er in een artiest omgaat. Pas dan kun je een muzikale held worden. Denk maar aan al die fantastische muzikanten uit het verleden. Van Mozart en andere componisten las ik ook alle brieven om hen te begrijpen."

Leerden zij u levenswijsheden?

"Die leerde ik misschien eerder van Shakespeare. In de personages die hij neerzet, komen zoveel karakterkenmerken naar boven. Brutus is eerlijk, maar toch verraadt hij Caesar. Marcus Antonius gebruikt iedereen om te krijgen wat hij wil. Al die personages en hun ingewikkelde karakters kom je ook in het echte leven tegen. Als kind dacht ik altijd dat iedereen hetzelfde was. Of dat er alleen maar goede en slechte mensen bestaan. Terwijl ik nu besef dat iemand misschien wel slechte trekken heeft, maar dat hem geen slecht mens maakt."

Welk personage zou u zelf kunnen zijn?

"Fortinbras, de prins van Noorwegen uit Hamlet. Niet dat ik een prins wil zijn, maar ik wil wel in het leven staan zoals Fortinbras. Hij heeft een pure toekomst, in tegenstelling tot Hamlet, die altijd met het leven worstelt."

Worstelt u soms met het leven?

"Nooit. Hoewel mijn temperament hevig is. Als ik iets wil, moet ik het hebben. Dat was veel minder zo toen ik een kind was, maar nu komt die trek alsmaar vaker naar boven. Ik verontschuldig me daarna wel altijd snel, want ik kan nogal hard zijn. Ach, volgens mij is dat ook een goede eigenschap. Je moet nu eenmaal geloven dat wat jij denkt juist is en betekenis heeft. Als je maar in jezelf blijft denken over hoe moeilijk het allemaal gaat, kom je nergens."

Komaan. Haat u uw piano dan nooit?

"Nee. Ook nooit."

Dan leidt u een gelukkig leven?

"Het beste. Dertig zijn, de wereld rondreizen als een wervelwind, een aangename levensstandaard hebben. Ik kan alleen maar hopen dat het zo blijft. Want ik werk ook helemaal niet zo hard als een advocaat of een dokter. Tijdens de zomer kan ik perfect een speedboot huren, racen op de oceaan of waterskiën zo snel als ik kan. Ik ben geen controlefreak, hoewel ik bijvoorbeeld nooit echt naar een club kan gaan met mijn vrienden. Langer dan een uur zou ik er toch niet kunnen blijven, want mijn oren kunnen niet tegen het lawaai. Zo'n dingen maken het moeilijk om echt gek te doen, terwijl wat gekheid soms wel goed is. Als kind miste ik dat wel, nu niet meer. En wie weet heb ik binnen vijf jaar wel zelf een familie."

En daarna een midlifecrisis?

"Dat denk ik niet. Ik hoop het niet."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234