Zaterdag 27/02/2021

Analyse

Geen terroristen zonder goeroes

null Beeld Le Figaro
Beeld Le Figaro

Zowel de broers-Kouachi als Amedy Coulibaly werden gescout door Djamel Beghal, oftewel 'de rattenvanger'. Die behoort op zijn beurt tot de kring van haat-imam Abu Hamza, eveneens een radicale islamitische prediker die westerse jongeren wil radicaliseren. Niet alleen in Frankrijk, maar ook bij ons proberen haatpredikers op die manier zieltjes te winnen.

De fanatieke sekteleider

Farid Benyettou wordt gezien als de man die Chérif en Saïd Kouachi inwijdde in de radicale islam. Benyettou werd in 1981 geboren in Parijs. Hij kwam in aanraking met de radicale islam via zijn zwager, die actief was in de FIS. Deze islamistische partij won in 1991 de Algerijnse verkiezingen, die vervolgens ongeldig werden verklaard door het regime.

Benyettou was conciërge in de Adda'wa-moskee waar de broers Kouachi kwamen. Daar ontwikkelde hij zich tot zelfstandig prediker, die de reguliere imams bespotte vanwege hun softe standpunten. 'Emir' Benyettou knutselde zijn eigen vorm van salafisme in elkaar, met een sterke nadruk op de jihad. Rond 2005 was hij echter tegen geweld in Frankrijk: "We moeten vechten in Frankrijk, maar niet met bommen en geweren", zei hij destijds.

Benyettou vormde de Buttes-Chaumontgroep, bestaande uit hooguit enkele tientallen jongens. Alle aandacht ging uit naar Irak. Vooral de marteling van moslims door Amerikaanse soldaten in de Abu Ghraib-gevangenis maakte grote indruk. De sfeer binnen de groep is omschreven als sektarisch. "Benyettou kende de sterke en zwakke punten van zijn discipelen. Hij liet ze vasten, hij liet ze de hele nacht opblijven om te bidden. Vermoeidheid maakte ze kwetsbaar", aldus een meisje dat een relatie had met een van Benyettou's volgelingen. Die moest haar van hem verlaten omdat ze Joods was.

Chérif Kouachi beschouwde Benyettou als "iemand die hem kon vertellen wat hij moest doen, als een oudere broer", zei zijn advocaat in 2005. "Ik had werkelijk de indruk dat de waarheid dáár was, voor me, als Benyettou praatte", aldus Kouachi zelf. Zo veranderde Chérif Kouachi in een paar maanden tijd van hasjrokende kruimeldief in een vrome salafist. In 2005 werd Benyettou opgepakt en verdween hij uit beeld. Het verhaal van Benyettou illustreert de sterke verbondenheid van de jihad in Europa, het Midden-Oosten en de Maghreb. Hij importeerde zijn fundamentalisme uit Algerije en radicaliseerde verder onder invloed van Irak. Op zijn beurt exporteerde hij de jihad weer.

De haatzaaier

De terreurimam Abu Hamza kreeg vrijdag in New York een levenslange gevangenisstraf voor zijn rol bij terreuraanslagen in Jemen, 17 jaar geleden. Hij is een van de inspiratoren van de terroristen van Parijs.

Bij het toelichten van de strafmaat zei rechter Katherine Forrest dat ze zich niet kon voorstellen dat het ooit veilig zou zijn de 56-jarige Mustafa Kamel Mustafa, alias Abu Hamza al-Masri, vrij te laten. Dat hij geen handen heeft en een oog mist, een ongelukje met een benzinebom in 1993 in Lahore, was volgens haar geen verzachtende omstandigheid. Die no-nonsensebenadering verschilt danig van de laconieke manier waarop de Britten tegen hem pleegden aan te kijken.

'Captain Hook' kwam eind jaren zeventig in Groot-Brittannië aan om te studeren. Aanvankelijk beschouwde hij het als een paradijs, waar alles mogelijk was. Gaandeweg de jaren tachtig radicaliseerde hij. Hamza werd de voorganger van de Finsbury-moskee in Noord-Londen. Daar riep de would-be-kalief op tot terreur en pleitte hij voor het vervangen van de Britse democratie door een Islamitische staat.

Tot ergernis van de buitenlandse inlichtingendiensten lieten de Britten de haatzaaier zijn gang gaan.

In 2003 werd Hamza uit de moskee gezet door de overheidsinstelling die toezicht houdt op stichtingen. Daarna preekte hij in een straat die elke vrijdagmiddag door de politie werd afgezet. Het jaar erop werd hij dan toch gearresteerd. Het voorbereiden van terreurdaden kwam hem op zeven jaar cel te staan. De Amerikanen probeerden hem uitgeleverd te krijgen. Die procedure zou liefst acht jaar in beslag nemen.

Tot zijn gehoor behoorden de schoenbomman Richard Reid (die in 2001 een vliegtuig probeerde op te blazen) en Zacarias Moussaoui (de twintigste kaper van 11/9). Een van de mannen die in mei 2013 een Britse soldaat afslachtte in Londen noemde zichzelf 'Abu Hamza'. Zijn trouwste volgeling is de 50-jarige Algerijn Djamel Beghal, de leidsman van de terroristen van Parijs.

null Beeld EPA
Beeld EPA

De bedreven ronselaar

De gevangenis, zo is gebleken, is een belangrijke leerschool voor de radicale islam. In 2005 kwamen drie mensen elkaar tegen in de gevangenis van Fleury-Mérogis, iets ten zuiden van Parijs. Djamel Beghal zat vast wegens het beramen van een aanslag op de Amerikaanse ambassade in Parijs. Chérif Kouachi werd veroordeeld wegens het ronselen van jihadi's voor Irak. Amedy Coulibaly was een draaideurcrimineel die voor de zoveelste keer vastzat. Djamel Beghal werd hun goeroe.

Beghal is een doorgewinterde islamist. In 1994 werd hij voor de eerste keer gearresteerd wegens betrokkenheid bij de Algerijnse terreurbeweging GIA. Hij vertrok naar Groot-Brittannië, waar hij onder meer fondsen inzamelde voor de strijd in Tsjetsjenië. Ook reisde hij naar Duitsland, België, Spanje en Nederland, als een spin in het internationale jihadistennetwerk.

Beghal werd actief in de radicale Finsbury Parkmoskee in Londen, bekend vanwege 'haatimam' Abu Hamza. Hij ontwikkelde zich tot een efficiënte scout van terroristisch talent, iemand met een neus voor kwetsbare, manipuleerbare jongens, zoals Kouachi of Coulibaly.

In 2009 verliet Beghal de gevangenis. Hij kreeg een soort huisarrest in Murat in de landelijke Cantal in Midden-Frankrijk. Daar zochten Kouachi en Coulibaly hem op. Volgens de inlichtingendiensten beraamde Beghal met Kouachi en Coulibaly een plan om Smaïn Aït Ali Belkacem te bevrijden, een terrorist die tot levenslang werd veroordeeld wegens een bomaanslag op de regionale metro in Parijs in 1995, waarbij acht doden vielen.

Beghal moest weer naar de gevangenis, Coulibaly kreeg een kortere straf, Kouachi ging vrijuit wegens gebrek aan bewijs.

null Beeld Photo News
Beeld Photo News
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234