Zondag 28/11/2021

Geen Strafhof, maar soldaten

Met de goedkeuring van resolutie 1422, afgelopen vrijdagnacht, kwam er een einde aan de ruzie tussen de VS en een groot deel van de internationale gemeenschap over het Internationale Strafhof. Drie weken geleden eiste president George W. Bush dat Amerikaanse onderdanen onbeperkte immuniteit moesten krijgen voor vervolging door dat Hof. Volgens resolutie 1422 krijgen alle vredestroepen van landen die geen lid zijn van het Hof gedurende één jaar immuniteit. De Amerikaanse jurist Jeremy Rabkin legt uit waarom men in Amerika serieuze bedenkingen heeft bij het Internationale Strafhof.

Bestaat de kans dat ooit een Amerikaanse VN-soldaat voor het Internationaal Strafhof zal verschijnen?

"Absurde vraag.

"Het Internationaal Strafhof is opgericht om Amerikanen te berechten. En Israëli's natuurlijk. Al was het maar om de moslims die wereldwijd dood en verderf zaaien zo nu en dan een kluifje toe te werpen."

Aldus professor Jeremy Rabkin, hoogleraar internationaal recht aan de Cornell Universiteit in Ithaca, New York.

Je zou er je schouders over kunnen ophalen als Rabkin zomaar een individu was met robuuste opvattingen. Maar hij is meer dan dat. Rabkin staat voor een belangrijk segment in de Amerikaanse politiek. Wat het Strafhof betreft, is de door Rabkin verwoorde weerzin zelfs regeringsbeleid.

Degene die jarenlang het intellectueel verzet tegen het Hof aanvoerde, John Bolton van de rechtse denktank American Enterprise Institute (AEI), is nu onderminister van Buitenlandse Zaken. Tegenwoordig is Rabkin degene die voor het AEI het Strafhof volgt. In februari sprak hij op een hoorzitting van het Amerikaanse Parlement.

"Voor jullie is het anders dan voor ons", zegt hij. "Europeanen zijn eraan gewend te worden gejonast door mensen in Brussel. Maar wij hebben niet graag dat anderen ons vertellen wat we moeten doen." Precies dat gevaar brengt volgens hem het Strafhof mee. Er komt een onafhankelijke aanklager die een zaak mag beginnen als óf het land van de verdachte het verdrag heeft geratificeerd, óf het land waar het misdrijf heeft plaatsgevonden. En dat laatste opent de - theoretische, volgens velen - mogelijkheid dat ook Amerikanen worden vervolgd.

"Er is geen precedent van een internationaal instituut dat landen bindt die er niet mee instemmen. Als landen een Kyoto-verdrag willen, ze gaan hun gang maar. Zonder Amerika. Maar bij het Strafhof is dat anders. We hóeven niet eens te ratificeren, ze komen ons toch wel pakken.

"Dus toen zeiden de VS: 'Ho ho, wacht eens even, jullie plaatsen een hof bóven ons.' En daar houden we niet van. Amerikanen worden niet graag door anderen beoordeeld of veroordeeld. Dat kun je nationalisme noemen, maar je kunt ook zeggen dat Amerika een onafhankelijk land is."

Het woord 'jullie' valt om de haverklap in het betoog van Rabkin. Jullie, Europeanen, gevolgd door iets weinig vleiends.

"Voor het ratificeren van het statuut van het Hof is in veel landen aanpassing van de grondwet nodig. Jullie in Europa maken daar niet zo'n punt van. Voor jullie is de grondwet nogal, eh, voorlopig. Maar niet voor ons. Wij nemen de grondwet heel serieus.

"Het gekke is trouwens dat jullie in Europa, met alle vooruitgang die er is met de integratie, geen Europees Strafhof hebben. Jullie vertrouwen elkaar niet genoeg om een Strafhof op te richten!"

Zo deelt professor Rabkin de ene sneer na de andere uit aan de Europeanen. De Belgen bijvoorbeeld, die niets deden om de genocide in Rwanda te stoppen. De Nederlanders, die de benen namen toen de moslims in Srebrenica rekenden op bescherming.

"En let wel, het Joegoslavië-Tribunaal bestond toen al. Het Tribunaal was dus niet het antwoord. Echte troepen inzetten, dat was het antwoord. Internationale tribunalen zijn een slecht substituut voor serieuze actie. Sterker, ze ontmoedigen interventie. Echt effectief is alleen militaire macht. Die heeft Europa niet, en die wil Europa ook niet hebben.

"Als wij erop uitgaan om oorlog te voeren, verwachten we niet beoordeeld te worden door mensen die aan de kant staan. Als toeschouwers willen meedoen, graag. Maar de Europeanen zeggen: 'Goed, jullie Amerikanen doen het vechten, wij doen de supervisie.' En de mensen in Amerika zeggen dan: 'Wacht eens even, waarom houden jullie ons in de gaten zonder te helpen? Jullie doen helemaal niéts om ons bij te staan in het gevecht. Waarom dan wel de rechter over ons spelen?'

"De Verenigde Staten zeggen nu: 'Luister, jullie moeten besluiten wat je wilt, Amerikaanse vredeshandhavers of het Strafhof.' En de Europeanen hebben gezegd, wat in zekere zin nog eerlijk is ook: 'Wij willen het Hof. Het is veel belangrijker dat we Amerikanen kunnen berechten dan dat we Amerikaanse troepen hebben.' Omdat Europa de rechter van de wereld wil zijn, niet de politieman van de wereld.

"Maar waar halen jullie het recht vandaan onze rechter te zijn? Daar is geen enkele reden voor, tenzij je aankomt met abstracties als 'De wereld is één gemeenschap - aangevoerd door Europeanen'."

Denkt u serieus dat het Hof als doel heeft Amerikanen te vervolgen?

"Natuurlijk! Zeker is dat het doel van het Hof. Het eerste doel is Israëli's te vervolgen, en daarna zullen ze achter de Amerikanen aangaan."

Waar blijkt dat uit? De voorstanders zeggen dat het gericht is op de Milosevicen, de Pol Pots, de slachters zoals die in Rwanda.

"Wil je het over slachters hebben? Akkoord. Nogal wat van hen waren beschermelingen van Europa. Het idee dat Europa bezorgd is over slachters is absurd. Jullie waren zélf slachters, een paar decennia terug, en sindsdien sluiten jullie je ogen ervoor. Toen Ronald Reagan de Sovjet-Unie het Rijk van het Kwaad noemde, zeiden de Europeanen: 'Scheld ze niet uit.'

"Zo hebben wij nu vastgesteld dat Arafat het terrorisme steunt. En de Europeanen zeggen: 'Misschien doet hij dat een klein beetje, maar je moet niet zo moralistisch zijn.' Dus kan iemand van ons verwachten dat we de Europeanen serieus nemen als ze bezorgd zijn over slachtpartijen?"

Kijk eens, zegt Rabkin, naar de VN-commissie voor de mensenrechten in Genève. "Dit jaar stelde de commissie in een resolutie dat de Palestijnen met alle mogelijke middelen voor zelfbeschikking mogen strijden. Dat gebeurde na anderhalf jaar van zelfmoordbommen. In deze context betekent zo'n resolutie: wij steunen zelfmoordbommen.

"De Britten en de Duitsers hebben tegengestemd, dat siert ze. Maar Frankrijk stemde voor. Oostenrijk stemde voor. België. Heel cynische landen. Belangrijke landen in Europa die een bondgenootschap aangaan met mensen die bomaanslagen en zelfmoordacties uitvoeren. En moeten wij dan geloven dat zij bij het Strafhof verantwoord zullen optreden? Waarom zouden we dat geloven?"

Het Internationaal Strafhof wordt volgens Rabkin een speeltje van Europa, gesteund door afhankelijke landen in de derde wereld. "Welke landen hebben geratificeerd? De meeste hebben geen democratie. Afrikaanse landjes zonder een goed juridisch systeem. En dan moeten wij geloven dat zij straks een rechter zullen aanwijzen die betrouwbaar is? Hmmppff! Ze weten niet eens wat een jurist is!"

Dan nog iets. Europa, zegt Rabkin, heeft veel immigranten, vooral uit moslimlanden. Niet zoveel immigranten als de VS, overigens, en niettemin veroorzaken ze in Europa veel meer problemen: geweld, brandstichting in synagogen, geweld tegen joden. "Wij hebben geen brandende synagogen. Maar Europese regeringen kunnen er niet mee omgaan. Zij denken dat de problemen met de immigranten pas kunnen worden opgelost als de Midden-Oosten-kwestie is geregeld.

"Dat betekent dat ze een gebaar willen maken om ze te kalmeren, om hun goede wil te tonen, elke keer dat een islamitische immigrant zich schuldig maakt aan terreur. Eén manier om dat te doen, is om een Israëli aan te klagen bij het Strafhof. Een andere manier is om een Amerikaan aan te klagen.

"Het beeld van brandende synagogen in Europa maakt in Amerika veel indruk. De laatste keer dat we dat zagen, was in 1938. Daarna dachten we dat Europa modern en vrij en liberaal zou worden. Maar nee. De Europeanen beginnen weer als hun ouders te praten. Dat maakt ons bang.

"Jullie keren terug naar de houding die jullie hadden in de jaren dertig. Alle omringende landen sloten zich liever aan bij nazi-Duitsland dan zich te verzetten. Dat was makkelijker. Jullie werden onder de voet gelopen en hadden gewoon geen principes.

"Het klopt gewoon niet dat Europeanen zo bezorgd zijn over genocide. Wanneer is dat begonnen? Jullie hebben je er zelf schuldig aan gemaakt, daarna zijn jullie ervoor weggelopen, nu wordt het door jullie gefinancierd. Hoe kun je dan beweren dat jullie serieus plegers van genocide gaan vervolgen? Moeten wij dat geloven? Pffff.

"Jullie hebben herrieschoppende Arabieren en jullie antwoord is: 'Oké, vermoord maar een paar joden.' Wat zou kunnen helpen, is dat, denk ik, de joden Europa zullen verlaten. Het is te gevaarlijk voor ze. Dan hebben jullie dat probleem niet meer.

"Als dit soort geweld in de Verenigde Staten zou voorkomen, stond het land in rep en roer. De regeringen in Europa nemen het niet ernstig. Ze halen hun schouders op en zeggen: dat soort dingen gebeurt nu eenmaal. Wat betekent dat je vindt dat je je eigen burgers niet hoeft te beschermen. Wij zien dat en denken: ha! Dus dit zijn de mensen die een oordeel willen vellen over de VS? Nee bedankt."

Waarna Rabkin zich opwindt over de softe benadering van Saddam Hoessein, over de Europese afzijdigheid of zelfs tegenwerking in de oorlog tegen het terrorisme.

"De kritiek over Guantanamo Bay, over het overmatige gebruik van geweld: zoiets kun je alleen zeggen als je neutraal aan de zijlijn staat. Wij in Amerika huiveren bij het idee dat we reageren op terroristische aanvallen, en dat de Europeanen bepalen of we al dan niet gepast reageren.

"Voor de VS is dat Strafhof niet meer dan an irritant. Maar ik denk dat, als de Europeanen Amerikanen arresteren, de reactie hevig zou zijn. De Amerikanen zouden zó laaiend zijn. Die Invasion of the Hague Act is geen grap, helemaal niet. En persoonlijk zou ik er ook voorstander van zijn. Het enige dat jullie lijken te respecteren, is geweld."

Dat voorspelt weinig goeds voor het Atlantische bondgenootschap.

"Dat heeft geen toekomst. Het zal een steeds moeizamer relatie worden. Ik denk dat Amerika nauwere banden zal aanknopen met Rusland, China, India. De volwassen, serieuze landen. En jullie, Europeanen, zullen je intussen goed vermaken met je geklets.

"Waarschijnlijk zullen mensen niet meer naar Europa willen reizen, als ze de kans lopen gearresteerd te worden. Nou, goed. Als we moeten praten over handel, vliegen we wel naar Zwitserland. Dan praten we daar, op neutraal terrein. Het is ook niet bepaald prettig om in een land te zijn waar men effectief de terreur helpt. Nou ja, dat is te sterk. Maar jullie zijn neutraal.

"Wij dachten dat jullie in de Navo zaten. Maar dat is een vergissing. Vijftig jaar lang accepteerde Europa, afgezien van Frankrijk, dat we samen in één alliantie zaten. Maar nu zeggen jullie: 'Nee, we willen geen westerse alliantie, we willen een Internationaal Strafhof.' Akkoord, jullie je Hof. Dan hebben we geen alliantie meer.

"De Navo is zo sterk als de wil van de lidstaten. In Europa is er duidelijk weinig wil meer over. En de Europeanen kan het niets schelen. Wel, dat is hier niet onopgemerkt gebleven. Jullie vinden dit strafhofproject belangrijker dan jullie relaties met de VS.

"(...) In onze ogen zijn jullie niet alleen niet-bondgenoten, jullie behoren niet eens tot de beschaafde wereld. Dat is zeer verontrustend. Jullie zijn nu neutraal tussen de Verenigde Staten en Saddam Hoessein. Jullie zijn in feite bondgenoten van Arafat.

"Hoeveel terroristengroepen in de wereld zijn jullie beschermelingen of jullie partners? Wij in de VS zijn verwikkeld in een strijd tegen het terrorisme, de meeste Amerikanen verwachten dat ze opnieuw aangevallen zullen worden. En jullie zijn niet mét ons, jullie zijn tégen ons, jullie zijn effectief tegen ons. Jullie zeggen dat je ons, met al je beperkte middelen, zult beteugelen als wij ons verdedigen. Ah! Nee! Geen sprake van."

Rob Vreeken

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234