Woensdag 01/02/2023

AnalyseGeopolitiek

‘Geen slimme zet’: Charles Michel praat met Chinees president Xi en zet zo de Europese tweespalt in de verf

Charles Michel, voorzitter van de Europese Raad. Beeld AFP
Charles Michel, voorzitter van de Europese Raad.Beeld AFP

Net nu China overspoeld wordt door protesten bezoekt Europees president Charles Michel president Xi Jinping. Een reis die vooral de interne verdeeldheid binnen de Europese Unie in de verf zet. ‘Dit kan als een boemerang terugkeren in het gezicht van Michel.’

Pieter Gordts

Wat gaat Michel daar doen?

Een volle dag, zo lang zal Charles Michel in China zijn. Dat heeft alles te maken met de strenge covidregels die het land nog altijd hanteert. Om diezelfde reden beperkte Duits bondskanselier Olaf Scholz zijn bezoek aan China eerder deze maand ook tot een dag.

Opvallend detail: waar Scholz ervoor koos om zelf een dokter mee te nemen die zijn (negatieve) covidtest kon afnemen - dat is vereist om China binnen te mogen - laat Michel dat door een Chinese arts doen. Dat de Chinese overheid daarmee over zijn DNA zal beschikken, lijkt hem niet te deren.

Focus van Michels bezoek is een gesprek met Chinees president Xi Jinping. Het bezoek komt er een maand nadat de regeringsleiders van de verschillende lidstaten zich gebogen hebben over de vraag hoe de Europese Unie zich moet verhouden tot China. Michel is voorzitter van de Europese Raad. Hij zag in die laatste vergadering “een duidelijk mandaat over wat ons China-beleid moet zijn”, aldus een EU-official vorige week. Maar dat zien sommigen binnen de Europese Unie helemaal anders.

Speelt Michel soloslim?

Dat Michel alleen naar China reist, wekt in Europa wrevel op. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en de hoge vertegenwoordiger van het Europees Buitenlands Beleid Josep Borrell vliegen niet mee.

Het is een bevestiging van wat iedereen in Brussel al weet: dat het niet botert tussen Michel en Von der Leyen. “Daarom is dit geen slimme zet van Michel”, zegt defensie-expert en professor buitenlandse politiek Sven Biscop (UGent / Egmont Instituut). “Zo exporteer je een intern conflict en maak je jezelf kwetsbaar tegenover China.”

Josep Borrell, Ursula von der Leyen en Charles Michel. Beeld AFP
Josep Borrell, Ursula von der Leyen en Charles Michel.Beeld AFP

Het is des te opvallender omdat heel wat van de onderwerpen op de agenda, zoals de handelsrelaties met China, eigenlijk de bevoegdheden zijn van Borrell en Von der Leyen. Bovendien hebben de drie protagonisten niet dezelfde mening over welke houding de Europese Unie moet aannemen tegenover China.

“Ik denk dat Borrell wellicht de meest kritische stem is over China”, zegt Wouter Wolfs, professor Europese politiek (KU Leuven). “Michel is meer pragmatisch en Von der Leyen zit wellicht ergens tussenin. Dat Michel nu alleen naar China trekt, is een symbool van de verdeeldheid die er in Europa is over hoe we met China omgaan. Zijn vroege voorganger Herman Van Rompuy zou het wellicht op een andere manier hebben aangepakt. Michel probeert zijn rol zo ruim en presidentieel mogelijk in te vullen. Dat kan als een boemerang in zijn gezicht terugkomen.”

Waarover gaat de interne Europese verdeeldheid?

In een notendop: moeten we economisch minder afhankelijk worden van China of niet? Enerzijds knippen de Verenigde Staten de (economische) banden met China almaar meer door, anderzijds toont de oorlog in Oekraïne dat sterke economische afhankelijkheid van een autoritair regime fikse moeilijkheden kan opleveren.

Maar de lidstaten raken er niet uit. Zo ver als de VS wil niemand in de EU gaan. Maar grosso modo zijn de Oost- en Zuid-Europese lidstaten wat kritischer tegenover Peking dan de westerse economieën, die meer afhankelijk zijn van de Chinese.

Al bestaat er ook binnen lidstaten verdeeldheid. Kijk naar Duitsland: terwijl bondskanselier Scholz naar China trok om de economische banden aan te halen, toonde zijn eigen minister van Buitenlandse Zaken Annalena Baerbock zich veel kritischer voor het land.

Duits kanselier Scholz op bezoek bij Xi. Beeld ANP / EPA
Duits kanselier Scholz op bezoek bij Xi.Beeld ANP / EPA

Zal Michel het over de protesten in China hebben?

Eigenlijk kan hij niet anders. Net nu Michel naar Peking reist, wordt China overspoeld door protesten tegen het strenge zerocovidbeleid. Sommige demonstranten eisen dat Xi Jinping aftreedt. “Tot nu toe is de reactie van Peking op die protesten niet dermate erg dat ze het afblazen van de ontmoeting rechtvaardigt”, zegt Biscop. “Dat zou een te sterk signaal zijn. Wel kan Michel de ontmoeting aangrijpen om iets te zeggen over het zerocovidbeleid van China en hoe dat bijvoorbeeld ook voor de Europese economie nadelig is.”

Xi staat er nochtans niet om bekend dat hij zulke kritiek ter harte neemt. Bovendien staan er nog andere heikele thema’s op de agenda, zoals de houding van China met betrekking tot de oorlog in Oekraïne of de assertieve reactie op het bezoek van Amerikaans parlementsvoorzitter Nancy Pelosi aan Taiwan.

Voormalig Chinees leider Jiang Zemin overleden

Jiang Zemin, de Chinese oud-president en vroegere leider van de Chinese communistische partij, is op 96-jarige leeftijd overleden. Hij leed al langer aan leukemie en orgaanfalen. Zemin was tussen 1993 en 2003 president van China. Hij nam het roer over van de in het Westen beter gekende Deng Xiaoping. Die laatste startte de economische hervormingen die het land openden naar de rest van de wereld toe. Nochtans was het vooral onder Zemin dat de Chinese economie een enorme groei kende. Voordat Zemin president werd, was hij burgemeester van Shanghai. Het is daar dat hij overleed, melden Chinese staatsmedia.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234