Dinsdag 27/10/2020

'Geen schwung, maar el arte'

Furies van de volgende generatie: ook na vijftig jaar Limburg kan Spaanse passie nog pijn doen

In 1958 ondertekenden België en Spanje een akkoord om Spaanse kompels in de mijnen te laten afdalen. Zondag wordt het vijftigjarige jubileum van deze migratie gevierd met een Spaanse fiësta in Houthalen. Compleet met tapas, paella en flamenco. De Genkse dansgroep El Grupo Sueño Flamenco laste extra repetities in op de dansvloer van de Spaanse club Altas Torres. Wax was erbij.

door An Olaerts / Foto's Tim Dirven

Luisa Perez (54) is de voorzitster van Altas Torres. Ze was drie toen ze in België arriveerde. Haar vader werkte eerst in Le pays noir van Charleroi, verhuisde daarna naar de mijn van Zwartberg. "Ik weet niet precies waarom", zegt ze. "In de mijnen in Charleroi was het lelijk werken. Ze zeiden dat het beter was in Limburg." De zusjes Perez waren nog klein toen ze naar België kwamen. Ze waren met zijn drieën: Maria-Theresia, de oudste, en de tweeling Luisa en Rosa. Luisa stond er niet bij stil. De mijn was iets voor vaders, niet voor dochters. Bovendien is het meer dan vijftig jaar geleden. Manuel Perez en zijn vrouw Juana liggen intussen begraven op het kerkhof van Waterschei.

Maar Spanje, dat raakt een mens nooit meer kwijt. "Ik heb amper in Spanje gewoond. En toch voel ik me een Spaanse. Het is mijn humaniteit", zegt Luisa. "Die houdt stand, hoe dan ook. Mijn man heeft precies hetzelfde, maar dan in het Italiaans", lacht ze. "Ik kan niet uitleggen hoe het voelt. Als ik de Spaanse televisie opzet, springen de tranen in mijn ogen. Als ik de muziek van de Sevillanas hoor, dan weet ik wat ik voel. Ik kom uit Sevilla. Ieder jaar in april ga ik met mijn nonkels en mijn tantes terug voor de feria. Dan breng ik rokken, blouses en flamencoschoenen mee voor de meisjes van de groep. En bloemen voor in hun haar."

De flamencogroep heet El Grupo Sueño Flamenco. Dertien jonge vrouwen tussen 8 en 32 jaar, en één man, Marco. Hun lerares is Juanita Perez (46), een jongere zus van Luisa. Juanita is een professionele flamencodanseres. Ze heeft zoveel gedanst dat haar lichaam kapot is. "Ik heb geen teennagels meer, mijn schouders en knieën zijn stuk. De cortisonespuiten helpen nooit lang. Iedere pas die ik maak, doet pijn, maar ik kan het niet laten."

Juanita Perez is een volbloed danseres. Haar rug is recht, haar hals lang. Juanita begon op haar achtste te dansen in de Spaanse club van Genk. De lerares zag meteen dat er schwung zat in Juanita. Ook al heet het in Spanje niet schwung. "Je noemt het beter de Spaanse passie. Of nog beter, het heet el arte", zegt ze. Juanita had talent en kreeg extra flamencolessen. Het werd haar beroep. "Juanita kwam op tv", zegt Luisa. "Ze danste overal. Zelfs bij optredens van Joe Harris." Een échte carrière in Spanje zat er helaas niet in. "Ik moest thuis blijven bij mijn ouders in Zwartberg."

Ze heeft een soort tristesse in haar ogen die bij flamenco past. Want flamenco is passie, en passie kan niet zonder pijn.

Juanita klakt de ritmes voor. De meisjes heffen hun rokken en oefenen de taconeo, het geklikklak van de flamenco. De variaties zijn niet te tellen, zonder muziek is het nog moeilijker. "Eén foute klak is genoeg om de hele groep van de wijs te brengen", zegt Maité. Maité (31) is de dochter van Luisa. "Als we verkeerd zitten, laten we onze rok zaken. Zo ziet niemand wie fout telde."

De lerares kijkt knikkend toe. De meisjes concentreren zich op hun voetenwerk in de spiegel. Hun boezems worden ziltig en de mannen in het café klappen. De meisjes letten er niet op. Het is hun eerste repetitie sinds het begin van de grote vakantie. Ze denken aan hun vijf dansen voor de fiësta. "Voor ons is het een speciale dag", zegt Maité. "Er komt een heel goed orkest spelen, we moeten beter zijn dan de andere flamencogroep."

Met het jubileum van de Spaanse migratie is ze minder bezig. Maité is half Spaans, half Italiaans en van de derde generatie. "Maar", zegt ze fel, "voor mij is de mijn nog altijd méér dan de cinema die er nu huist. De mijn is waar mijn grootvaders werkten, vijftig jaar geleden."

INFO: de Spaanse Fiësta, zondag 14 september, doorlopend van 13 tot 20 uur. Met live Spaans dansorkest Chico Y Altamira, de dansgroepen El Grupo Sueño Flamenco uit Genk en Federico Garcia Lorca uit Zonhoven. Locatie: parking Vrijetijdswinkel (mijngebouw), gelegen langs de Pastorijstraat Houthalen-Helchteren. Gratis toegang.

Flamencodanseres Juanita Perez:

Ik heb geen teennagels meer, mijn schouders en knieën zijn stuk. Iedere pas die ik zet, doet pijn, maar ik kan het niet laten

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234