Donderdag 09/04/2020

Coalitiewissels

Geen radicale ommezwaai in Gent en Antwerpen

Modder op de stoep en omleidingen: in de buurt van de Brusselsepoortstraat weten ze er alles van.Beeld Bob Van Mol

Wat hebben de coalitiewissels in Vlaanderens grootste steden teweeggebracht? Drie jaar na de gemeenteraadsverkiezingen ondervindt centrumrechts (N-VA, Open Vld en CD&V) in Antwerpen dat een grootstad niet zomaar te bedwingen valt, ook niet als veiligheid voor alles komt. In Gent zou het mobiliteitsplan van paars-groen (sp.a, Open Vld en Groen) er ook zonder groenen zijn gekomen, maar dat maakt de onvrede niet kleiner.

GENT: Woede over files overheerst

Wat heeft drie jaar paars-groen Gent opgeleverd? Voorlopig vooral 'een pipo' die de stroppendragers doet mokken over files en modder op de stoep. En dat terwijl zijn plannen nodig én ingenieus zijn.

Hent zit vast. Het moet het zinnetje zijn dat de Gentenaars het afgelopen jaar het meest hebben gebruikt. In sommige buurten is het een wedstrijd om de beste sluipwegen te bedenken en beconcurreren de handelaars elkaar met petities. Kan ook moeilijk anders, met vijftien wegenwerken tegelijk. Bij die werven verzuimt schepen Filip Watteeuw (Groen), door Herman Brusselmans herdoopt tot 'pipo', de omleidingen goed aan te duiden én helder te communiceren. Het is een nalatigheid die Open Vld en sp.a hem behoorlijk aanrekenen, en die barstjes in de paars-groene coalitie brengt. Dat de winkeliers van de Voldersstraat, een van de chicste winkelstraten, 1.800 handtekeningen hebben verzameld en dat er 172 bezwaarschriften zijn binnengekomen, doet geen goed aan het gemoed van de liberalen.

In de binnenstad trekt het iconische pannenkoekenhuis Gwenola fel van leer, maar het protest beperkt zich zeker niet tot de historische stadskern. Zo zorgen de werken bij autodiagnosecentrum Taccoen, op de rand met Ledeberg, voor een omzetdaling van 25 procent. "De tram moet heer en meester worden", zucht verantwoordelijke Kurt Engels. "Utopisch beleid als je het mij vraagt. Klanten stappen niet met volle tassen op een tram naar een parking bij Flanders Expo. Gent zal een mooi centrum krijgen, ongetwijfeld, maar wel eentje zonder kmo's."

Beeld dm
Arwa Al Haj en Emil Wano onderhouden de stadstuintjes in Tondelier.Beeld Bob Van Mol

Bij de ombudsdienst stapelen de klachten zich op, van oude Gentenaren die met de auto hun appartement nog nauwelijks kunnen bereiken. "Sommige mensen moeten 55 minuten omrijden", zegt ombudsvrouw Rita Passemiers. "Dat lijkt me ook niet goed voor het milieu."

Het jammere is dat de woede over de files de steun voor de noodzakelijke verkeersplannen doet afbrokkelen. De zone 30 in de hele Gentse binnenstad is er al, maar is slechts het begin. Eind 2016 krijgt de stad een groter voetgangersgebied en een opdeling in zes zones, en moet alle doorgaand verkeer via de kleine ring. Watteeuw bekijkt nu straat per straat in welke richting de auto's moeten rijden. Over een jaar wil hij ook meer grote parkings aan de invalswegen, maar dat is nog niet goedgekeurd door de gemeenteraad. Hoe de schepen dat nog rond gaat krijgen, is voor menig Gentenaar een raadsel. "Als dit nog enkele jaren doorgaat", waarschuwt Kurt Engels, "dan zal zich dat vertalen naar het stemgedrag van de Gentenaar."

Een tweede kopzorg blijft betaalbaar wonen. Jonge middenklassegezinnen - een groep die een stad graag binnen haar grenzen houdt - pakken nog te vaak hun boeltje. Tot grote fierheid van de coalitie is de stadsvlucht afgeremd, maar ze blijft hoog. De Tondeliersite, een oud industrieterrein met maalderijen, moet die trendbreuk bestendigen. Over tien jaar moeten hier 530 nieuwe woningen staan. Een vijfde zijn sociale woningen, een vijfde budgetwoningen en de rest wordt tegen gewone prijzen verkocht. Schepen Tom Balthazar (sp.a), genoemd als Daniël Termonts opvolger, hoopt dat door Tondelier het ernaast gelegen Rabot - vaak synoniem voor zwerfvuil en drugsoverlast - zijn lastige verleden achter zich zal laten.

Vandaag is de hele site nog een bevreemdende plek, waar groene stadsakkertjes afsteken tegen karkassen van de geklasseerde fabriekspanden. De Slowaak Emil Wano (56) en de Syriër Arwa Al Haj (26) onderhouden de tijdelijke tuintjes. "Er moet iets gebeuren. Nu laten de verslaafden hier gewoon hun spuiten liggen." De nieuwe wijk noemen ze onomwonden 'een zegen'.

Buurtbewoner Yves Hoet (34), hij baat er een brasserie uit, gelooft minder in het heilzame effect van het project. "Toen het nieuwe gerechtsgebouw er kwam, werd ook gezegd dat de wijk zou verbeteren. Maar daar is weinig van terechtgekomen. Dat het stadsbestuur ingrijpt, kan ik begrijpen. Slechter kan het ook niet worden." Het gevaar blijft groot dat al die nieuwe, meer begoede bewoners wel in de wijk zullen slapen, maar niet leven. Dat de sporthal, kinderkribbe en park niet genoeg zullen zijn om hen aan hun buurt te binden.

En dan is er - het derde thema van drie jaar paars-groen - de vrees voor de 'zondvloed' aan Bulgaren, een vrees van Termont zelf. Zij zouden zich, door het opengaan van de grenzen, met duizenden in de schaduw van het Gravensteen vestigen. Uiteindelijk blijkt die zondvloed een golfje. Waren er in 2012 in Gent 6.000 Bulgaren, dan zijn dat er nu zowat 8.000. Zij vallen uiteen in drie groepen: Turkse Bulgaren, hoogopgeleiden en Roma. De eerste twee groepen vinden - door de grote Turkse gemeenschap - vrij makkelijk hun weg.

Jamal Kussainov, educatief medewerker bij de Federatie van Vooruitstrevende Verenigingen CDF, ziet hen enkel verloren lopen in de administratie. "Zij noemen België een papierland, en begrijpen de formulieren niet." Een verzuchting waaraan de stad zelf tegemoetkomt, omdat ze verbindingsfiguren voor elke gemeenschap heeft aangeworven en ook voor vertalingen zorgt.

De derde groep, de Roma (vaak van Slowaakse origine), integreert zich moeilijker, maar hier zijn het slechts twaalf families die voor overlast zorgen. Voor hen zijn er al anderhalf jaar drie huizen, waar ze intensief worden opgevolgd. De eerste gezinnen die er verbleven, staan nu op eigen benen. Ze huren zelf en hebben een job, de kinderen gaan naar school. Het stadsbestuur weet dat drie woningen niet genoeg zijn, maar heeft geen geld voor extra huizen. Twee jaar na datum lijkt het er dus op dat Termonts buikgevoel behoorlijk fout zat. Dat het gaat om een beheersbaar probleem en niet om een toestroom die de stad ontwricht. Zal hetzelfde gelden voor de Syriërs?

Hebben drie jaar paars-groen de stad in een andere plooi gelegd dan de voorgaande paarse legislaturen? Alle sturm-und-drang van schepen Watteeuw ten spijt, is het daar nog te vroeg voor. De radicale verkeersplannen worden pas over een dik jaar realiteit. Tot dan zal het stadsbestuur de goesting voor die veranderingen wel moeten aanzwengelen. Anders zal deze vrijage maar één legislatuur haar buitensporige meerderheid kunnen behouden.

De Turkse Bulgaren vinden steeds beter hun draai in de Sleepstraat.Beeld Bob Van Mol
Basisschool De Zevensprong ligt op een boogscheut van de Turnhoutsebaan, waar het erg gevaarlijk is voor fietsers.Beeld Bob Van Mol

ANTWERPEN: Vrije baan voor koning auto

De staat van 't Stad na drie jaar nieuw, centrumrechts bestuur? Wonderoplossingen bestaan niet. Zelfs niet als de burgemeester Bart De Wever heet.

Azouz Bouzelmat glimlacht bij de herinnering aan 13 april 2012, de dag waarop zijn restaurant Calamares werd overspoeld door journalisten en cameraploegen. Het was hier, in het hart van de Seefhoek, dat De Wever zijn verkiezingscampagne aftrapte. De buurt had genoeg van de drugsdealers en junkies op straat. De Wever beloofde beterschap met een hardere aanpak, een war on drugs op zijn Amerikaans.

"Het is ook veel beter intussen: de criminaliteit is weg", knikt Bouzelmat. Andere inwoners van de wijk lijken hem gelijk te geven. Vroeger moest je maar een paar straten doorwandelen met een capuchon over je hoofd en iemand had je wel aangesproken om een 9mm-pistool te kopen. Dat is voorbij, hoor je overal. Al is lang niet iedereen akkoord met de prijs die ze betalen voor die toegenomen veiligheid.

Beeld dm

Wael Garbaya hangt rond voor Café Palace, dat voor een paar dagen beroemd was in 2012, nadat de uitbater zich bleef verzetten tegen drugsdealers, zelfs na doodsbedreigingen. "Als de joden zich onveilig voelen, dan komen de para's. Klagen wij over hetzelfde, dan komen er combi's en moeten we allemaal mee naar het commissariaat. Ik word nu vaker gecontroleerd en de politie is dan grof. 'Gij bruine', zeggen ze tegen mij."

Wie de criminaliteitscijfers erbij neemt, merkt dat veiligheid een topprioriteit is voor het stadsbestuur. Het aantal inbraken en diefstallen is de voorbije jaren aanzienlijk gedaald. Er worden veel meer drugsdealers en junkies bestraft. In 2012, het laatste jaar onder Patrick Janssens (sp.a), waren dat er 2.700. In 2014 is dit 4.000. Al kun je die statistiek ook omkeren en zien als bewijs dat drugs alomtegenwoordig blijven.

Hoe dan ook: de war on drugs loopt - maar of het leven beter is? De meningen zijn verdeeld. Als het de taak van een burgemeester is om iedereen achter zich te verzamelen, dan heeft De Wever nog werk. Een detail, maar het is ver zoeken naar iemand die spreekt over hem als 'zijn' burgemeester. Wael bij Café Palace: "Ik heb spijt van mijn stem voor De Wever." Azouz van restaurant Calamares: "Ik vind het allemaal prima. Behalve het verkeer: al die auto's hier, vreselijk."

Als de Antwerpenaars ergens over klagen, zeg gerust foeteren, dan is het de promotie van koning auto tot keizer auto. Overal in de stad, van noord tot zuid, lijkt dat veruit het grootste ergernis.

Basisschool De Zevensprong ligt op een boogscheut van de Turnhoutsebaan, waar auto's, bussen, trams en fietsers kriskras door mekaar manoevreren. Ouders die hun kinderen met de fiets komen ophalen na school, doen dat met dichtgeknepen billen. De kroost uitdossen met kleurrijke helmpjes en fluohesjes lost niet alle problemen op. "Ik hoor dat je nu snel boetes krijgt als je op het trottoir fietst. Ik leer mijn kinderen net om daar te rijden", vertelt Chris Minnebach. "Als je dat niet doet, dan wordt je platgereden. Er is geen fietspad op de Turnhoutsebaan." Het anti-N-VA-gevoel mag in deze buurt dan feller zijn dan elders, als het om verkeersveiligheid gaat, dan denkt niemand in politieke kleuren.

Nico Volckeryck, voorzitter van de bewonersvereniging van Sint-Andries en van Unizo Antwerpen-stad, beaamt. "Auto's hoeven toch niet in alle straten te kunnen?" Terwijl alle steden werken aan een volledig autovrij centrum, kun je in Antwerpen nog zomaar je favoriete winkelstraat inrijden - op de Meir na - en parkeer je zonder problemen naast de kathedraal. Er komt een lage-emissiezone in het centrum, zodat de meest vervuilende dieselauto's niet meer binnen mogen, dat wel. Maar volgens automobilistenvereniging VAB zal een heel beperkt aantal auto's hierdoor worden getroffen. In totaal zou het om ongeveer 560.000 wagens gaan, waarvan een groot deel nooit in Antwerpen komt.

"Nieuwe koning, nieuwe visie zeker?", vervolgt Volckeryck. Hij ziet de kracht van verandering in zijn wijk. Op de Scheldekaaien moet bij een geplande heraanleg meer parking komen. Op de gedempte zuiderdokken moest de Sinksenfoor vertrekken, na een akkoord met (een handvol) boze omwonenden. "De buurt heeft mee kunnen bepalen hoe de nieuwe kaaien er zullen uitzien: een ruimte om te onthaasten, geen auto's of parking", zegt hij. "Dat het stadsbestuur nog wat wil bijsturen, dat kan ik begrijpen. Maar nu doen ze het omgekeerde. Ze moeten toch eens leren luisteren naar de bevolking. Nu moeten we inspraak afdwingen."

Op de Scheldekaaien heerst onvrede over de extra parkings.Beeld Bob Van Mol
De inwoners van de Seefhoek zijn tevreden over de toegenomen veiligheid.Beeld Bob Van Mol

Idem voor de verhuissaga rond de Sinksenfoor: "20.000 mensen hebben op Facebook opgeroepen om de foor te behouden. Daar had ik toch wat meer politieke moed verwacht. De leegstaande Fierensblokken: we moeten zelf op tafel kloppen als we een oplossing willen. Onder Janssens ging de stad iets teveel gebukt onder megawerken. Nu gaat er veel tijd en energie naar kleine projecten, maar ik mis een globale visie", besluit Volckeryck.

Ook tv-figuur Marcel Vanthilt stoorde zich deze week in een opiniestuk aan de toestand van de stad. Te weinig projecten rond stadsontwikkeling worden volgens hem goed uit- of afgewerkt. Het stadsbestuur belooft heel binnenkort resulaten.

Is Antwerpen erop vooruitgegaan na drie jaar centrumrechts beleid? De verandering gaat verder dan een nieuwe vernislaag of een nieuwe stadsslogan, dat staat vast. Veiligheid lijkt het grootste succes van de coalitie, mobiliteit de grootste misser. Maar of Antwerpen intussen een totaal andere stad is geworden? Nee. Nog niet, althans.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234