Donderdag 26/11/2020

Geen plek is nog heilig in de Verenigde Staten

Michiel Vos is VS-correspondent. Hij bericht vanuit Washington DC.

De kerk is nog steeds de meest sacrale plek in de VS, zelfs voor degenen die 's zondags niet ter kerke gaan. Zwarte kerken zijn in Amerika de plekken waar de burgerrechtenbeweging vandaan kwam en waar die beweging deze dagen levend wordt gehouden. De kerk is het centrum van iedere lokale gemeenschap in dit gelovige land, waar de president elke speech afsluit met "May God bless America".

De schietpartij in de Emanuel African Methodist Episcopal Church in Charleston, South Carolina, heeft een einde gemaakt aan die sacrale positionering. De dominee en acht kerkgangers - allen zwart - zijn inmiddels vermoord en Amerika vraagt zich voor de zoveelste keer af: where next? 'Wat nu?' is een terechte vraag omdat de ene schietpartij altijd wordt gevolgd door een andere.

Zo was de Amerikaanse basisschool ooit een onaantastbare plek voor kinderen. Dat eindigde in Sandy Hook op 14 december 2012 toen de 20-jarige Adam Lanza 26 kinderen en onderwijzers doodschoot. De bioscoop was ooit een onaantastbare plek in de popcultuur. Dat eindigde in Aurora, Colorado, in 2012 met 12 doden.

Altijd zijn er de plichtmatig aandoende verklaringen van lokale en nationale politici die hun afschuw uitspreken over de zoveelste schietpartij en de schuld afwentelen op 'van haat vervulde individuen' dan wel 'gestoorde geesten'. Vaak kan de schuld in de schoenen van een 'lone wolf' worden geschoven, de eenzame schutter die als een geestesgestoorde tekeerging. Beste voorbeeld: Adam Lanza. Maar haast even vaak is er de trieste vaststelling dat dit allemaal al eens eerder is gebeurd: de bom die afging in een zwarte kerk in Birmingham, Alabama, in 1963 met 4 doden; de schietpartij op Columbine High School in 1999 waar Eric Harris en Dylan Klebold 12 leerlingen en een leraar doodschoten.

In dit land krijgen schietpartijen net als verwoestende orkanen een naam: Columbine en Sandy Hook, Sandy en Katrina. Zo kunnen we ze veilig wegstoppen in de dagelijks groeiende bibliotheek van schietpartijen onder de noemer 'dodelijk'. Het is de lexiconisering van Amerikaans dodelijk geweld.

De schietpartij in Charleston zal als 'hate crime' worden gecatalogeerd - want het gaat om een blanke schutter in een zwarte kerk. De schietpartij zal een 'terreurdaad' worden genoemd, en de schutter een 'domestic terrorist', zoals Timothy McVeigh 'Oklahoma City bomber' werd en Ted Kaczynski 'Unabomber'. Het is de classificatie van Amerika's lugubere 'wapen- en racismecultuur'.

Al die classificaties zonderen schutters als het ware af uit de maatschappij en maken hun daden verklaarbaar voor het grote publiek. "Vrees niet, de man was gek." Het zal de schutter van gisteren - "zag je die oude-Zuid-Afrikaanse vlag op zijn jas?' - niet anders vergaan.

Kerk, school of supermarkt (remember Gabrielle Giffords): geen plek is nog veilig in de VS, en toch proberen we de incidenten weg te houden van ons alledaagse leven.

Op die wijze wordt de komende dagen - live on air! - de schietpartij in de recente rij gezet van dodelijk geweld van blank op zwart: misdaad met racistische motieven. De waarheid is dat racisme in Amerika dodelijk is door de veel te gemakkelijke toegang tot wapens voor iedereen, zwart en blank. Sluimerend racisme bij significante delen van de bevolking (ironisch gezien zichtbaarder tijdens het presidentschap van Amerika's eerste zwarte president) in combinatie met wapenbezit maken dit land dodelijk.

Charleston is treurig genoeg dezelfde stad waar amper twee maanden geleden een blanke politieagent een zwarte man acht keer in de rug schoot. Dat leidde tot verklaringen allerwegen, straatprotest, hashtags en een enkele rel. Vandaag zijn we terug bij af. De zwarte man overleefde de kogels niet. Het is de vraag of Amerika zijn eigen combinatie van wapenbezit en racisme overleeft.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234