Woensdag 18/09/2019

Geen plastic, wel plastisch

'van bakeliet tot composiet' in het design museum in gent

expo

De tentoonstelling Van bakeliet tot composiet - Design met nieuwe materialen toont de talloze toepassingsgebieden van composieten. Sinds de Gentenaar Bakeland het bakeliet uitvond, zorgden deze nieuwe materialen voor een onstuitbare (r)evolutie in de vormgeving.

Gent

Eigen berichtgeving

Nica Broucke

Een composiet is een structuur die bestaat uit twee belangrijke componenten: kunststoffen en versterkende vezels. De eerste component zorgt voor de lichtheid, de vormvrijheid en de kleurvariatie en de tweede voor de sterkte en de stijfheid. Composiet is zeer performant. Een kabel van één meter die een olifant van 5 ton kan dragen bijvoorbeeld, weegt in staal 700 gram, in plastic 1.700 gram en in composiet slechts 135 gram. Zeg echter nooit plastic tegen composiet, want dan vergeet u de vezelversterkende eigenschappen.

In de tentoonstelling gaat het vooral om glas- en koolstofvezel. De laatste tijd wordt steeds meer onderzoek gedaan naar natuurlijke vezels zoals vlas, hennep en sisal. In combinatie met een natuurlijke matrix vormen zij een milieuvriendelijk composietmateriaal. Het Belgische ontwerpersduo Hans Weyers en Klaas Broms kaapte met de Gravioli (een 'compositie' van grave en ravioli) de hoofdprijs van de International Composites Design Competition weg. Ze ontwierpen een bioafbreekbare composieten doodskist waarin zaden zijn verwerkt die, naarmate het stoffelijk lichaam in de bioketen wordt opgenomen, boven op het graf ontkiemen. Het prototype van de Gravioli is te zien in de Galerie van het Vizo van Brussel, dat de laureaten van de wedstrijd tentoonstelt. Het duo is echter ook in Gent present met de Red Bullsit, een krukje in de vorm van een op zijn kop gezette stierenkop.

Op het gelijkvloers van het museum staan de materie (aanraken toegelaten) en de nieuwe toepassingen centraal: de fiets van Johan Museeuw, een knalrode F40-Ferrari met een carrosserie van net geen 150 kilogram, een zweefvliegtuigje, een Trabant in bakeliet en een eivormige skilift maken de tentoonstelling, ook voor kinderen, bijzonder aantrekkelijk.

De echte designliefhebber komt in de kelderverdieping aan zijn trekken. In een historische opstelling worden composieten zitmeubelen en andere interieurobjecten van onder anderen pioniers Eero Saarinen, Arne Jacobsen en Gaetano Pesce, Maarten van Severen en Philippe Starck getoond.

Het overzicht begint met enkele, antieken, bakelieten voorwerpen. De Gentenaar Leo Bakeland vond bijna honderd jaar geleden het fenolhars uit. Hij gaf er zijn eigen naam aan: het bakeliet. Omdat het bakeliet zeer modeleerbaar maar broos bleek, versterkte hij het nieuwe materiaal met lompen die hij uit de Gentse textielindustrie recupereerde. In de eerste bakelieten voorwerpen, een radio, een telefoon, een bijzettafeltje, zijn deze vezels nog goed te onderscheiden in de bruine harsmassa.

Eero Saarinen was de eerste die bij de ontwikkeling van zijn stoelen composieten verwerkte. Charles en Raymond Eames worden op hun beurt beschouwd als de bedenkers (en uitvoerders) van de zitkuip. De eerste stoel die volledig uit een stuk vezelversterkte kunststof was gemaakt, werd door Verner Panton ontworpen. Aan de latere productie van zijn Pantonstoel (1967) bij Vitra ging bijna zeven jaar studie vooraf.

Naarmate de (modeleer-)techniek verbetert, worden ook de meubelen steeds lichter: de Light Light van Alberto Meda werd gemaakt met koolstofvezel en heeft zijn naam niet gestolen. Composieten zorgen voor lichtgewicht meubelen die verhuizen voor de (kapitaalkrachtige) nomadische mens een fluitje van een cent maakt.

Van bakeliet tot composiet - Design met nieuwe materialen: tot 23 februari 2003 in het Design museum, Jan Breydelstraat 5 in 9000 Gent. Open van dinsdag tot zondag, van 10 tot 18 uur. Info: 09/267.99.99

De tentoonstelling International Composites Design Competition loopt tot 1 december in de Galerie van het Viso, Kanselarijstraat 19 in 1000 Brussel. Info: 02/227.49.91.

Vanavond, van 18 tot 22 uur, vindt onder het motto 'Er zit muziek in composiet' een museumnocturne plaats: muzikanten geven een liveconcert op composiet-instrumenten.

Gentenaar Leo Bakeland vond in 1907 het fenolhars uit. Hij gaf er zijn eigen naam aan: het bakeliet

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234