Zondag 20/10/2019

'Geen plaats voor actuele kunst in Brussel'

beeldende kunst

belgische topkunstenaars ongerust over hervormingsplannen paleis voor schone kunsten

Twintig Belgische kunstenaars hebben een 'oproep betreffende de Vereniging voor Tentoonstellingen Paleis voor Schone Kunsten te Brussel' gelanceerd. Ze vrezen dat hedendaagse kunst in het hervormde PSK stiefmoederlijk behandeld zal worden. Paul Dujardin, de nieuwe algemene directeur van het PSK, vindt de oproep onterecht en helemaal niet constructief: 'Niemand is mij iets komen vragen. Ik vrees dat de ondertekenaars van de petitie misleid zijn. In het PSK zullen hedendaagse kunstenaars veel meer aan bod komen dan in het verleden het geval was.'

Brussel / Eigen berichtgeving

Nica Broucke

'Wij kunstenaars, doen een dringende oproep om de Vereniging voor Tentoonstellingen als plaats voor hedendaagse kunst verder te laten functioneren, met een eigen en onafhankelijk beleid. In Brussel is de Vereniging voor Tentoonstellingen de enige officiële instelling waar tentoonstellingen met hedendaagse kunstenaars gerealiseerd worden. Deze functie van 'Kunsthalle' is essentieel en belangt alle cultuurgemeenschappen aan. De nieuwste hervormingsplannen lijken deze essentiële functie van 'Kunsthalle' te bedreigen. Voor andere tentoonstellingen zijn in Brussel voldoende andere plaatsen voorhanden. Wij stellen verder vast dat de hervormingsplannen zonder openheid en duidelijkheid opgesteld worden en zonder inspraak van de kunstenaars. Zonder kunstenaars geen kunst."

Zo luidt de oproep die Guillaume Bijl, Wim Catrysse, Jacques Charlier, Thierry De Cordier, Wim Delvoye, Lili Dujourie, Jan Fabre, Michel François, Jef Geys, Anne Veronica Janssens, Guy Mees, Ana Torfs, Joëlle Tuerinckx, Luc Tuymans, Philippe Van Snick, Michael Van den Abeele, Jan Vercruysse, Gert Verhoeven, Didier Vermeiren en Marthe Wéry hebben ondertekend en die gisteren werd toegestuurd aan de pers, het kabinet van de minister van Cultuur Anciaux (Spirit) en Paul Dujardin, die hiermee rechtstreeks wordt geviseerd.

Initiatiefnemer van de petitie is de onlangs met de Prijs van de Vlaamse Gemeenschap bekroonde Jan Vercruysse. Vercruysse: "Onze actie is niet gericht voor of tegen een persoon. We constateren alleen maar dat de Vereniging voor Tentoonstellingen waarvan Piet Coessens de directeur was, wordt afgeschaft. De antichambre van het PSK is in Brussel de enige officiële plek waar hedendaagse kunstenaars actief aan bod kunnen komen en die wordt nu bedreigd. Antwerpen en Gent hebben een museum voor hedendaagse kunst, in Brussel is er - los van een Museum voor Moderne Kunst dat niets voor actuele kunst doet - helemaal niets meer."

Vercruysse heeft nog geen contact opgenomen met de nieuwe directeur. "Ik heb vernomen dat hij uit de muzieksector komt en dat hij nu beslist heeft om de plastische kunsten zelf in handen te nemen. We vrezen dat het PSK voortaan zal kiezen voor grote tentoonstellingen genre Europalia en dat men geen risico's meer zal durven te nemen. Tentoonstellingen die geen commercieel succes garanderen, zullen worden afgevoerd."

Paul Dujardin reageert verbolgen op de petitie en vermoedt dat de kunstenaars van Piet Coessens, de recentelijk ontslagen directeur van de Vereniging voor Tentoonstellingen, onjuiste informatie hebben gekregen. Dujardin: "De Vereniging zal in de nieuwe structuur van het PSK worden geïntegreerd. Daar zijn collegiale afspraken over gemaakt met de voorzitter van de raad van bestuur, Bruno Van Lierde. Het onafhankelijk beleid zal binnen de nieuwe structuur van het PSK blijven bestaan. In de praktijk wordt de politiek van de Vereniging gewoon voortgezet, maar het is evident dat er op het vlak van beeldende kunst op een andere manier en professioneler gewerkt zal moeten worden."

Over de hervormingsplannen die 'zonder openheid en duidelijkheid worden opgesteld en zonder inspraak van de kunstenaars' wil (en kan) Dujardin nog niets vrijgeven: "Hervormingsplannen? Ik wil echt niet in het wilde weg beginnen te polemiseren. Ik ben zelfs nog niet officieel in dienst. Ik wil op een rustige manier naar buiten komen, met de nieuwe equipe die ik nog aan het vormen ben. Geef me alstublieft wat tijd om een en ander uit te werken: Mortier is nu benoemd in Parijs om binnen twee jaar pas te beginnen, een minister krijg honderd dagen en van mij verwacht men dat ik nu al met een inhoudelijk concept over de brug kom. De strijd tegen de bureaucratie is beslecht, nu pas kunnen we ons over het inhoudelijke beraden. Binnen enkele weken zal ik het nieuwe team en de lijnen van het nieuwe beleid presenteren."

De nieuwe directeur ontkent ten stelligste dat er binnen het nieuwe PSK geen of minder plaats zal zijn voor hedendaagse kunst. Dujardin: "Ik ben bereid om me veel verder te engageren voor de plastische kunsten dan tot nu toe het geval was. Maar eerst moet er iets gebeuren met het gebouw zelf. Het PSK beschikt over 32.000 m2, daarvan wordt nu maar een fractie gebruikt. Door de verhuis van de administratie zal de beschikbare ruimte van 2.000 m2 naar maar liefst 6.000 m2 worden uitgebreid. Dat is evenveel als de Tate Modern! We moeten ons beraden over wat we met de ruimte zullen doen, het tentoonstellingsbeleid zal daarop afgestemd moeten worden.

Het PSK zal, meer dan tot nu toe het geval was, opnieuw ter beschikking van hedendaagse kunst komen - het gebouw is in immers in oorsprong gebouwd voor hedendaagse kunst - en aan het principe van de antichambres zal zeker niet worden geraakt. Hedendaagse kunst is gelinkt aan diverse disciplines, we moeten verder durven te gaan en meer experimenteel en interdisciplinair werken. Het is belangrijk dat de kunstenaars een podium krijgen, net zoals ze dat bij de Filharmonische Vereniging van Brussel (waarvan Dujardin voorzitter was, NB) hebben gehad. De kritiek dat plastische kunsten me niet zouden interesseren houdt geen steek: ik ben zelf kunsthistoricus en in de jaren dat ik directeur van Ars Musica (het festival voor hedendaagse klassieke muziek, NB) was, heb ik vaak met kunstenaars samengewerkt. Jacques Charlier heeft nog affiches voor het festival ontworpen."

"De discussie over hedendaagse kunst in Brussel moet buiten de muren van het PSK worden gevoerd. Persoonlijk vind ik het project dat B-sides ten tijde van Brussel 2002 heeft gepresenteerd zeer interessant. Brussel heeft nood aan een locatie waar hedendaagse kunstcreaties op een permanente basis aanwezig zijn, een creatief laboratorium zoals het Labo des Arts dat binnenkort in het Palais de Tokyo in Parijs opent. Waar het hedendaagse ook het actuele zou kunnen zijn en waar interdisciplinair en globaal kan worden gewerkt. De rol van een Kunsthalle zoals die in Duitsland bestaat, is veel beperkter en ook veel braver: er wordt kunst getoond, meer niet. Daarnaast moet er in Brussel een museum voor hedendaagse kunst komen, maar ook de bestaande musea moeten de dialoog met hedendaagse kunst durven aangaan."

"Het PSK kan - om te beginnen - een rol spelen als tentoonstellingsruimte, maar op lange termijn zouden we veel verder willen gaan. Ik meen dat het tijd is om het debat opnieuw te heropenen en te kijken wat de mogelijkheden in de praktijk zijn en in welke mate het PSK daarin een rol kan spelen. Ik zou hierover graag een constructieve dialoog aangaan met de kunstenaars. Ik zal de ondertekenaars van de petitie persoonlijk uitnodigen om de aantijgingen te ontkrachten en hen de fantastische ruimte waarover ze hier kunnen beschikken, te tonen."

Jan Vercruysse: 'Tentoonstellingen die geen commercieel succes garanderen, zullen worden afgevoerd'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234