Dinsdag 17/09/2019

Schilderkunst

"Geen paniek, Het Lam Gods zal niet plots verpulveren"

'Het Lam Gods' (1432) wordt momenteel gerestaureerd in het Gentse Museum voor Schone Kunsten. Beeld BELGA

Is de toekomst van Het Lam Gods bedreigd? De restaurateurs die het werk momenteel onder handen nemen, klagen over de gebrekkige veiligheid en schommelende luchtvochtigheid in het Gentse Museum voor Schone Kunsten. Een spoedoverleg met alle betrokken partijen moet voor een oplossing zorgen.

Het Lam Gods is een van de bekendste kunstwerken van het land. Je zou verwachten dat een werk met zo'n reputatie met de nodige egards behandeld wordt. Maar volgens het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK) is dat niet het geval. Een team van het KIK kampeert al sinds 2012 in het Gentse Museum voor Schone Kunsten (MSK) om daar het iconische werk van de gebroeders Van Eyck te restaureren. Maar de omstandigheden waarin ze dat moeten doen, laten te wensen over, blijkt uit een brief die de krant De Standaard wist te onderscheppen.

De restaurateurs wijzen bijvoorbeeld op de gebrekkige veiligheidsmaatregelen in het museum. De veiligheid van personeel, bezoekers en vooral de kunstwerken is daardoor niet gegarandeerd. Een nog groter probleem is de luchtvochtigheid. Eind vorig jaar liet het KIK al weten dat er een probleem was met de luchtbevochtigers en dat is tot op vandaag nog niet verholpen. Meer nog, een bruuske daling van de luchtvochtigheid van 55 naar 40 procent deed onlangs nog alle alarmen afgaan. De vochtproblemen zijn, volgens het KIK, "zorgwekkend voor het behoud van Het Lam Gods". 

Overal schommelingen

Reden genoeg voor minister van Cultuur Sven Gatz (Open Vld) en zijn collega van Onroerend Erfgoed Geert Bourgeois (N-VA) om in te grijpen. Beide ministers roepen een topoverleg samen met alle betrokkenen, in een poging de onrust zo snel mogelijk de kop in te drukken. Gatz: "Vlaanderen draagt een grote verantwoordelijk om Het Lam Gods in goede staat over te dragen aan al wie na ons komt. We willen er absoluut zeker van zijn dat het werk in al zijn glorie en veilig hersteld wordt." Bourgeois benadrukt dat de Vlaamse overheid, die 80 procent van de restauratiekosten draagt, geen enkele onzorgvuldigheid zal aanvaarden. 

Al is niet iedereen overtuigd van de urgentie van het dossier. "Natuurlijk moet je
Het Lam Gods goed verzorgen", zegt Jan Van der Stock, gewoon hoogleraar kunstwetenschappen aan de KUL. "Maar dat werk is ondertussen bijna zeshonderd jaar oud, het zal niet plots verpulveren omdat de luchtvochtigheid een beetje schommelt." 

Die schommelingen zijn volgens Van der Stock trouwens volkomen normaal. "Geen enkel museum, waar ook ter wereld, kan absolute stabiliteit garanderen. De temperatuur, de luchtvochtigheid en hun onderlinge verhouding schommelen constant naargelang de weersomstandigheden of bezoekersaantallen." 

Daar heeft een werk als Het Lam Gods, volgens Van der Stock, dus amper last van. "Zo'n werk dat vijfhonderd jaar in een kerk hing heeft al van alles meegemaakt. Dat is een stabiel werk geworden. Dan zou ik me eerder zorgen maken om recente dingen, zoals het werk van Panamarenko of een aantal 19de eeuwse schilderijen die vaak met slechte verf geschilderd zijn."

Nieuwe opdoffer MSK

De zaak is hoe dan ook een nieuwe smet op het blazoen van het Gentse MSK. Dat museum lag de voorbije maanden onder vuur nadat er twijfel ontstond over de herkomst van een aantal werken die het museum in bruikleen kreeg voor een tijdelijke expo over de Russische avant-garde. Een aantal internationale kunstkenners plaatste grote vraagtekens bij de authenticiteit van de werken, die afkomstig waren uit de privécollectie van de Russische kunstverzamelaars Igor en Olga Toporovksi. De expertencommissie, die de betwiste werken moest onderzoeken, werd al na één bijeenkomst ontbonden omdat de Toporovski's hun medewerking weigerden. 

In navolging van die hele heisa beveelt de stad Gent nu een externe audit van het museum. Die moet onderzoeken of het MSK voldoende voorzichtigheid aan de dag legde en alle regels inzake bruikleen volgde.

Werken aan Het Lam Gods in Gent. Beeld Wannes Nimmegeers
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234