Dinsdag 30/11/2021

Geen mekka van tolerantie

Het experiment van een nieuw tv-programma heeft de racistische onderbuik van Vlaanderen getoond. De groeiende polarisering na de aanslagen heeft racisme explicieter gemaakt. 'Het deksel is van het putje en de stinkende walmen komen eruit', zegt Hakim Benichou, die zelf als moslim opgroeide in een oer-Vlaams dorp.

Voor het nieuwe Eén-programma Pano huurden journaliste Rachida El Garani en stand-upcomedian Arbi el Ayachi een week lang een handelspand in Tremelo. Onder de schuilnamen Mohammed en Karima openden ze er zogezegd een winkeltje.

Tremelo is niet bepaald het mekka van de diversiteit en de komst van Karima en Mohammed gaat dan ook vlot over de tong. Als de twee zich inschrijven in het gemeentehuis vraagt de ambtenaar niet naar hun identiteitskaart, maar naar hun "verblijfsvergunning". Burgemeester van Tremelo Paul Dams (Open Vld) bevestigt ons dat hij dit heeft aangekaart met zijn administratie.

"We streven echt naar een goede integratie en begeleiding, van zowel Belgen als niet-Belgen. De allochtonen in onze gemeente hebben zich aangepast en spreken vlot Nederlands. Tot nu toe hebben we met hen nog geen problemen gehad."

'Toegenomen angst'

Ook al belde De Morgen hem over de fout van zijn ambtenaar, het gaat meteen over "problemen met allochtonen". Dams gaat ongevraagd zelfs een stap verder. Voor hem is met 0,5 procent mensen van vreemde afkomst in zijn gemeente de limiet wel bereikt.

"Ik hoop dat het zo kan blijven, want er is in de samenleving toch een toegenomen angst. Door de problematiek in het Midden-Oosten denk ik dat er nog meer vluchtelingen komen. Dan zullen er nog meer allochtonen in Tremelo komen wonen."

Het klinkt als een echo van zijn burgers in de reportage. Ook die vrezen een tsunami na de komst van de twee Belgen met een kleurtje. "Het begint hier met twee, en binnenkort zitten er vijf."

Hakim Benichou weet wat het is om in zo'n dorp te leven als moslim. Zoon van een Algerijnse vader en een Vlaamse moeder groeide hij op in de jaren 80 en 90 in Pellenberg, bij Leuven. "Mijn vader was een bezienswaardigheid. In het dorpscafé hadden ze het over 'die zwette'. In het voetbalploegje was ik zelfs voor mijn eigen teamgenoten 'die buitenlander'."

Maar het ergst noemt Hakim het non-verbale racisme. "Als kind voelde ik meteen het verschil tussen met mijn ma of met mijn pa naar de bakker te gaan. Er hing dan een vreemd soort spanning in de lucht. Het non-verbale is minder tastbaar, maar heeft een grotere impact."

Ook in de Pano-reportage kwamen de grofste uitspraken pas naar boven als enkel de verborgen camera's het konden horen. De kracht van de reportage is dat ook de twee nieuwkomers met vooroordelen blijken te zitten. Arbi el Ayachi noemt het zijn "emmers van wantrouwen".

"Die emmers sleur ik overal met me mee. Ze zijn gevuld met het racisme dat ik mijn leven heb te horen gekregen. Er zijn ook nu toch weer pijnlijke dingen gezegd. Zoals de buurman die elektriciteit op zijn hek wou zetten, omdat zijn nieuwe buren zeker dieven waren."

Spiegel voorhouden

"Toen ik dat hoorde, voelde ik toch mijn ogen vochtig worden", vertelt Rachida El Garani. "Zijn wij dan geen mensen?"

Volgens El Garani ligt de kiem voor de reportage in de racistische reacties op het overlijden van de jonge Ramzi Kaddouri. "Het is onze plicht om de samenleving deze spiegel voor te houden."

Organisaties als het Minderhedenforum en Unia wijzen erop dat er steeds meer meldingen rond discriminatie omwille van geloof binnenkomen. "Deze reportage legt een mechanisme bloot dat voor niet-moslims vaak verborgen blijft", zegt Bram Sebrechts, woordvoerder van het Interfederaal Gelijkekansencentrum Unia. "Het zijn de kleine vernederingen van elke dag. Maar we mogen niet vergeten dat er structurele problemen zijn die om structurele maatregelen vragen."

Daar sluit ook Wouter Van Bellingen van het Minderhedenforum zich bij aan. "We hebben een uitstekende antidiscriminatiewetgeving, maar ze wordt niet gehandhaafd. Dat men nu eens eindelijk werk maakt van de twee belangrijkste domeinen: onderwijs en tewerkstelling."

Ook Hakim Benichou, die ondertussen in Antwerpen woont en werkt, vindt het hoog tijd. "Mijn dochtertje is nu vijf maanden en ik vrees dat ze hetzelfde zal doormaken. Veel buren zullen zeker argwanend kijken naar de groeiende groep kleurlingen die hier komen wonen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234