Woensdag 01/12/2021

AnalysePolitiek

Geen dag zonder spanningen binnen Vivaldi-regering, en nu komen de miljarden op tafel

Premier Alexander De Croo zal bij de begrotingsgesprekken een aantal tegenstellingen tussen rood en blauw moeten overwinnen.  Beeld BELGA
Premier Alexander De Croo zal bij de begrotingsgesprekken een aantal tegenstellingen tussen rood en blauw moeten overwinnen. Beeld BELGA

Er gaat amper een dag voorbij zonder nieuwe spanningen in de federale regering. De verwijten vliegen in het rond, en dat vlak voor een erg moeilijke begrotingsronde. De vraag klinkt steeds luider of Vivaldi zijn beloofde hervormingsagenda wel zal kunnen uitvoeren.

Eerstdaags verwacht de federale regering de gedetailleerde begrotingscijfers van het Monitoringcomité. Maar de Vivaldi-ploeg heeft die berekeningen niet nodig om te weten dat ze voor een immense taak staat. Haar eerste echte begrotingsoefening is een lakmoesproef voor de hervormingsijver van de regering-De Croo.

De verwachting is dat het begrotingstekort boven de 22 miljard euro uitkomt – een enorme krater, als gevolg van de coronacrisis. In het regeerakkoord is overeengekomen dat de regering ieder jaar het tekort verkleint met minimaal 0,2 procent van het bbp – vandaag komt dat overeen met zo’n 1 miljard euro. Een grotere inspanning is mogelijk als de economische groei dat toelaat.

“Het is de eerste echte federale begroting in jaren”, schetst CD&V-voorzitter Joachim Coens het belang. Door de vroegtijdige val van de regering-Michel en de bijzonder lange formatie is er immers al jaren geen echte begrotingscontrole meer geweest. “Bovendien staan er engagementen in het regeerakkoord, die moeten toch ook eens nagekomen worden.”

Clash

Die engagementen, waaronder een hele reeks broodnodige hervormingen, beloven een flinke clash op te leveren. De zeven partijen van de Vivaldi-coalitie liggen ideologisch ver uit elkaar. Het eerste jaar van de regeerperiode kon de coronacrisis die diepe verschillen nog enigszins uitvlakken, maar die tijd lijkt helemaal voorbij. Er zullen bij de begrotingsopmaak keuzes gemaakt moeten worden, die hoe dan ook bij een of andere partij pijn zullen doen.

En dat terwijl de sfeer in de regering verre van opperbest is. De spanningen tussen de coalitiepartners liepen de voorbije weken flink op, vooral tussen de Franstalige liberalen en socialisten. MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez haalde begin september zwaar uit naar de PS, waarna een etentje tussen PS-voorzitter Paul Magnette en Open Vld-voorzitter Egbert Lachaert nodig was om de boel te ontmijnen.

“Iedereen wist waar hij aan begon toen we met de MR een regering vormden”, zucht een partijvoorzitter over de profileringsdrang van Bouchez. Maar Bouchez zal na vorige week niet meteen veel reden zal zien om het kalmer aan te doen. In een peiling van HLN en Le Soir leed de PS stevig verlies, waardoor de liberalen en socialisten bijna even groot zijn in Wallonië. Binnen de coalitie beseft iedereen dat Magnette en Bouchez nu nog meer gebeten zullen zijn om elkaar zo weinig mogelijk toe te geven. In zo’n sfeer is het moeilijk compromissen vinden.

Ook tussen PS en Open Vld kletterde het deze week, nadat staatssecretaris Thomas Dermine (PS) 600 miljoen euro federale hulp had gevraagd voor de wederopbouw na de overstromingen. Een hallucinante eis, volgens de Vlaamse liberalen – maar PS schoof de schuld in de schoenen van een volgens hen talmende premier Alexander De Croo. Open Vld-voorzitter Egbert Lachaert beet van zich af met een eigen analyse van de Waalse financiën: te veel socialisme, te weinig liberalisme.

Belastingen of besparingen

Precies die tegenstelling tussen rood en blauw staat ook de begrotingsgesprekken van Vivaldi te wachten. Bouchez verkondigde dinsdag nog eens dat er geen euro extra belastingen komt. De socialisten huiveren dan weer van al te veel besparingen. Zij vielen zowat van hun stoel toen staatssecretaris voor Begroting Eva De Bleeker (Open Vld) een begrotingsinspanning van 3 miljard euro voorstelde. Haar redenering: de economische indicatoren wijzen op een fameuze groei van meer dan 5 procent volgend jaar, en dus moet de regering haar belofte nakomen om meer te besparen dan 0,2 procent van het bbp.

Bij de partijen van de coalitie bestaat de vrees dat de tegenstellingen zo groot worden dat ze de regering verlammen. Nochtans ligt er veel werk op de tafel. De hervorming van de arbeidsmarkt komt voorlopig niet van de grond, de pensioenhervorming is al opgeschoven naar volgend jaar, er wordt gewacht op de aangekondigde fiscale hervorming. Vivaldi mikt ook nog eens op een werkgelegenheidsgraad van 80 procent, al is er geen enkele expert die gelooft dat dat zal gehaald worden.

Dat is véél. Te veel? Het is een ijzeren wet dat grote hervormingen best in de eerste helft van de legislatuur afgeklopt worden. Zeker omdat in 2024 een enorme stembusslag staat te wachten, met verkiezingen voor elk niveau, van de gemeenteraad tot het Europees Parlement. Hoe dichter die datum komt, hoe minder appetijt er zal zijn om nog beslissingen te nemen waarvoor de Vivaldi-partijen afgestraft kunnen worden.

Ook Coens vindt dat het hervormingstempo omhoog mag. “Al die hervormingen moeten toch eens in gang gestoken worden. De begrotingsdiscussie is het moment om ons te engageren en de richting voor de komende jaren vast te leggen.”

Elders valt te horen dat “de premier het slachtoffer is van zijn gebrek aan methode. Er is veel vooruitgeschoven. De premier laat alles samenkomen in de begrotingsdiscussie, waardoor veel ministers al eerder met hun dossier naar buiten komen. En omdat de ministerraad nog nooit fysiek bijeenkwam, is er veel onrust bij ministers die hun dossiers nog niet echt hebben kunnen voorstellen. Het is een heel volle agenda, dat is een feit.”

Op de Zestien klinkt het milderend dat de “uitdagingen immens zijn” en het belangrijk is om “het hoofd koel te houden”.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234