Maandag 17/02/2020

Migratie

Geen centraal plan als jonge migrant verdwijnt

Een niet-begeleide minderjarige Koerdische migrant in de restanten van het voormalige vluchtelingenkamp in Duinkerken.Beeld bob van mol

België kampt met een stijgend aantal minderjarige migranten die van de radar verdwijnen, maar de Taskforce Verdwijningen ligt al bijna twee jaar stil. In april vorig jaar beloofde minister De Block (Open Vld) nochtans werk te maken van de heropstart.

Nooit verdwenen er meer niet-begeleide minderjarige vreemdelingen dan in 2018. De Dienst Voogdij telde dat jaar 697 verdwijningen, waarvan er 62 onrustwekkend waren. Daarbovenop is er een dark number  van minderjarige migranten die door de mazen van het net glippen. Recentere cijfers zijn nog niet beschikbaar. “Verdwijningen van niet-begeleide minderjarige migranten zijn een toenemend probleem en dat zal dit jaar niet anders zijn”, zegt Heidi De Pauw van Child Focus.

Het kabinet van minister van Asiel en Migratie Maggie De Block (Open Vld) beloofde na de publicatie van de cijfers in weekblad Knack in april 2019 om de Taskforce Verdwijningen weer bijeen te roepen. De Block had het departement Asiel en Migratie overgenomen van Theo Francken, nadat de N-VA uit de regering was gestapt.

Het was duidelijk dat het De Block niet meer zou lukken om de Taskforce nieuw leven in te blazen voor de verkiezingen van 26 mei, maar ondertussen is dat nog altijd niet gebeurd. Dat blijkt uit het antwoord van minister De Block op een parlementaire vraag van oppositielid Ben Segers (sp.a). 

In die Taskforce zitten Dienst Vreemdelingenzaken, de Dienst Voogdij, Fedasil, het parket, de politiediensten en Child Focus. Het was voormalig staatssecretaris Francken die de Taskforce in 2017 aankondigde na de onrustwekkende verdwijning van de negenjarige Brahim Bakali. Het jongetje was ontsnapt uit de lokalen van de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ), maar DVZ verwittigde de politie niet. Pas dagen later werd Bakali teruggevonden in het centrum van de hoofdstad.

“Dit kan, mag en zal nooit meer gebeuren”, zei Francken toen. De Taskforce moest zorgen dat er één aanpak kwam voor de verdwijningen van niet-begeleide minderjarige vreemdelingen, zodat elke dienst wist wat hem te doen stond. Maar tot een protocol kwam het nog niet. In april 2018 kwam de Taskforce voor het laatst samen. “Vanuit het kabinet Francken was er nochtans zeker veel wil om tot een oplossing te komen”, klinkt het bij Child Focus. 

Voormalig staatssecretaris Theo Francken bij een bezoek aan het Observatie-en Oriëntatiecentrum (OOC) voor Niet Begeleide Minderjarige Vreemdelingen (NBMV)Beeld Tim Dirven

“Er blijven wel contacten tussen de betrokken administraties onderling”, zei De Block woensdag in de Kamer. “Zij ontwikkelen ook nieuwe manieren van samenwerking om de verdwijningen aan te pakken (...) Zo is er begin deze maand een pilootproject opgestart rond de registratie van jongeren die geen asielaanvraag willen indienen.”

Geen databank, geen afspraken

Pilootproject blijkt een groot woord voor een operationele afspraak tussen Fedasil en Dienst Vreemdelingenzaken. Migranten moeten zich aanmelden in het Klein Kasteeltje, waar Fedasil aanwezig is om de opvang te regelen. Fedasil en DVZ hebben nu recentelijk afgesproken dat niet-begeleide minderjarigen die geen asiel willen aanvragen, zich eerst moeten registreren bij de specifieke MINTEH-dienst van DVZ, vooraleer Fedasil hen onderdak kan aanbieden. Insiders vragen zich af waarom de MINTEH-dienst niet naar het aanmeldcentrum in het Klein Kasteeltje verhuist. Belangrijker is dat iedereen het erover eens lijkt dat de Taskforce broodnodig is. 

“Er is geen enkele algemene databank voor verdwijningen, geen duidelijke richtlijnen die voor alle diensten van toepassingen zijn, er is zelfs niet eens een akkoord over het begrip verdwijning”, klinkt het bij een van de diensten uit de Taskforce.

“Je voelt dat er afspraken nodig zijn op het terrein om de zaken beter te laten lopen, om tot minder verdwijningen te komen of op zijn minst tot een betere signalering van verdwijningen”, zegt David Lowyck van Minor-Ndako, dat opvang en begeleiding biedt voor minderjarigen.

Voogd

De stijging van het aantal verdwijningen van minderjarige vreemdelingen hangt vast aan de problematiek van transitmigranten. Een deel van deze minderjarigen wil niet geregistreerd worden, maar onder de radar blijven om in het Verenigd Koninkrijk te geraken. Meer aanklampend beleid met politie-acties tegen transitmigranten, zorgt dat meer van deze jongeren in het systeem opduiken. En weer verdwijnen, als ze niet in het opvangsysteem willen stappen. Een minderjarige kan gaan en staan waar hij wil.

“De dienst voogdij verwacht al een zekere stabiele situatie vooraleer een voogd aan te duiden”, zegt Ben Segers (sp.a). “Zo laat je soms de meest kwetsbaren in de steek, die bijvoorbeeld weglopen omdat ze of in handen zijn van mensensmokkel of tienerpooiers.” Hij stelt voor dat een jongere bij het eerste contact met een dienst een voogd-organisatie krijgt toegewezen, ook als dat kind vervolgens wegloopt van elke hulpverlening. “Telkens het kind weer ergens opduikt, bijvoorbeeld omdat het justitieel tegen de lamp loopt, kan die voogd er dan bijgehaald worden. Zo staat iedereen zo veel mogelijk op de radar.” Een idee dat Minor-Ndako steunt, maar vooral een opdracht zou zijn voor de Taskforce Verdwijningen, die dus al anderhalf jaar stilligt. 

“Het is duidelijk geen prioriteit”, zegt Melanie Zonderman van Platform Kinderen op de vlucht. “De minderjarigen komen zeker niet allemaal terecht in mensenhandel en schaduwnetwerken, maar we kunnen dat evenmin uitsluiten.”

Het kabinet De Block maakt zich sterk dat het nog altijd werk wil maken van die Taskforce. De vertraging zou te wijten zijn aan de uitbouw van de opvangcapaciteit en de werklast in deze regering van lopende zaken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234