Dinsdag 11/08/2020

Europa in crisis

"Geef Duitsers boete"

Ben Bernanke: 'Duitsland heeft ook een verantwoordelijkheid in het economisch herstel.'Beeld © BELGAIMAGE

Het Griekse gevaar is voorlopig afgewend, maar de fundamentele onevenwichtigheden in de eurozone worden steeds groter. Niet alleen blijven de schulden van bijna alle eurolanden stijgen, ook groeien de handelsoverschotten die landen als Nederland en vooral Duitsland hebben, terwijl juist in veel zuidelijke landen de tekorten stijgen.

Duitsland profiteert het meest van de lage eurokoers, die deels wordt veroorzaakt door de zwakke economieën in Zuid-Europa. Ben Bernanke, voormalig topman van de Federal Reserve (de Amerikaanse nationale bank, red.), zegt dat Duitsland "feest op kosten van de zuidelijke landen in de eurozone". De werkloosheid is in de eurozone gemiddeld opgelopen van 10 tot 11 procent, maar in Duitsland is die nog niet eens de helft.

Adviesbureau McKinsey berekende eerder dat de voordelen van de eurozone in de eerste tien jaar fifty-fifty waren: de eerste 50 procent ging naar Duitsland, de andere 50 procent naar de zestien andere eurolanden van de muntunie.

Sinds de crisis zijn de voordelen voor Duitsland toegenomen, terwijl de andere landen nu met de nadelen worden geconfronteerd. Voor Duitsland en Nederland is de euro te goedkoop, voor Spanje, Portugal en Ierland te duur.

Sinds de crisis rijzen de handelsoverschotten van Duitsland en Nederland de pan uit. In mei is het Duitse handelsoverschot opgelopen tot 22,8 miljard euro - het hoogste bedrag ooit. Dat is gecorrigeerd voor seizoenseffecten 8,25 procent van het bbp, terwijl volgens de macro-economische afspraken binnen de eurozone een overschot van maximaal 6 procent is toegestaan.

Maar Duitsland doet niets om het overschot terug te dringen. De Europese Commissie heeft al sinds eind 2013 een onderzoek lopen. Maar het is de vraag of voorzitter Jean-Claude Juncker ook echt strafmaatregelen tegen Duitsland durft te nemen. In principe zou de Commissie Duitsland hiervoor een boete van 0,1 procent van het bbp (2,4 miljard euro) kunnen opleggen, zeker omdat Duitsland al voor het vijfde achtereenvolgde jaar de norm overschrijdt.

Maar de Commissie is bang dat ze hiermee de Duitse publieke opinie, die toch al vindt dat het land te veel betaalt voor Europa, in de gordijnen zal jagen.

Destructief

Econoom Simon Tilford van het Centre for European Reform stelde eerder: "Duitsland moet worden beboet. Het land moet op dezelfde wijze worden behandeld als de landen die een te groot tekort hebben. Een groot overschot is dezelfde bedreiging voor de stabiliteit van de eurozone."

Het IMF noemde het Duitse overschot vorige week "destructief", omdat het hierdoor voor andere landen moeilijker wordt om uit het dal te klimmen. "Het tekort is tussen de 3 en 6 procentpunten hoger dan wenselijk."

Volgens het IMF is de euro voor Duitsland eigenlijk 15 procent te goedkoop, wat te maken heeft met de loonsverlagingen die in Duitsland werden doorgevoerd nadat de muntunie in 1999 van start ging. Als Duitsland nu de mark had, zou het veel minder goederen kunnen exporteren naar landen als de VS en China.

Dat betekent niet dat Duitsland nu vrijwillig moet stoppen met exporteren. Bernanke: "Niemand zegt dat de efficiëntie van de Duitse industrie en de kwaliteit van Duitse producten geen goede zaak is. Of dat Duitsland niet op de wereldwijde export mag concurreren. Het probleem is dat de Duitse economie ervoor kiest afhankelijk te zijn van de buitenlandse vraag in plaats van de binnenlandse. In een vast wisselkoerssysteem zoals het eurogebied is dit ongezond, omdat hierdoor de vraag en exportgroei van de handelspartners wordt ondermijnd. Duitsland legt alle verantwoordelijkheid voor economisch herstel bij de landen die tekorten hebben. Die moeten dan een pijnlijk proces ondergaan van lagere reële lonen en koopkrachtverlies."

'Duitsland uit eurozone'

In een normale federale staat worden onevenwichtigheden gecorrigeerd door kapitaaltransfers en arbeidsmobiliteit. Maar omdat in de eurozone geen politieke wil bestaat voor een federatie, rest Duitsland niets anders dan meer te importeren. Anders zou volgens Bernanke juist dat land de eurozone moeten verlaten.

Ook het IMF heeft al langer kritiek op het Duitse budgettaire beleid. "Berlijn zou meer moeten doen om de groei op langere termijn aan te zwengelen en de externe onevenwichtigheden te verminderen", aldus het IMF. Hierbij wordt gewezen op investeringen in de Duitse infrastructuur die vorig jaar halveerde. "Als Duitsland meer importeert, kunnen andere eurolanden meer exporteren." Duitsland profiteert volgens het IMF het meest van de lage olieprijs en de lage eurokoers, waardoor het de export steeds verder kan opvoeren.

Duitsland wijst de klacht af dat het feestviert op kosten van andere eurolanden. De exportstijging is niet te danken aan meer vraag uit andere eurolanden, betoogt Berlijn, maar aan meer vraag uit derde landen zoals de VS en China.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234