Donderdag 29/09/2022

AchtergrondDierenwelzijn

Gedumpt op straat in een Action-zak: dierenasielen worden overspoeld door achtergelaten katten

Christel Kooyman van Zwerfkat Wommelgem vzw. 'Het is echt een hels jaar voor ons.' Beeld Wouter Van Vooren
Christel Kooyman van Zwerfkat Wommelgem vzw. 'Het is echt een hels jaar voor ons.'Beeld Wouter Van Vooren

Vlaamse dierenorganisaties zitten met de handen in het haar: ze krijgen massaal veel zwerfkatten binnen, soms zelfs met twintig tegelijk. ‘Het is nog nooit zo erg geweest als nu.’ Hoe is het zover kunnen komen?

Samira Atillah

“Ik wandelde in Borgerhout met mijn hond, toen ik plots een Action-zak zag. Daarin zaten drie kittens.” Charlotte De Bruijn is nog steeds aangedaan van de vondst die ze dinsdag deed. “Ik vreesde het ergste, maar de erg jonge katjes leefden nog. Ik heb ze voorzichtig opgepakt en meegenomen. Na wat rondbellen konden de katjes terecht bij Zwerfkat Wommelgem vzw.”

De drie katjes die De Bruijn vond, zijn er maar enkelen die Zwerfkat Wommelgem vzw deze week opving. Christel Kooyman, die er werkt, zegt dat “het alle hens aan dek” is. “Deze week alleen al kwamen er twintig zwerfkatten binnen. We vonden bijvoorbeeld een doosje in een bos met vier kittens in. Het is verschrikkelijk. Het is echt een hels jaar voor ons.”

Iets verderop, in Hoogstraten, horen we eenzelfde verhaal. “Wij werken met opvanggezinnen en vangen zelf geen beestjes op, maar de opvanggezinnen zitten vol”, zegt Leen Faes van ’t Gouden Poezenmandje. “De zomermaanden zijn altijd wat drukker, maar we hebben nog nooit zoveel volwassen zwerfkatten gezien.”

In Gent zitten ook medewerkers van de Poezenboot met de handen in het haar. Een medewerkster, die liever anoniem blijft, zegt dat de problematiek “nog erger” is dan vorig jaar. Uit een recente rondvraag van de dienst Dierenwelzijn bij de lokale besturen in Vlaanderen, op vraag van minister van Dierenwelzijn Ben Weyts (N-VA), bleek dat er vorig jaar meer dan 15.000 zwerfkatten gevangen werden in Vlaanderen. Dat was toen een record.

Steriliseren

Volgens de medewerkster van de Poezenboot zijn er een aantal oorzaken voor de vele rondzwervende katjes. Vorig jaar bleek het probleem vooral aan de coronapandemie gelinkt te zijn, toen mensen hun lockdowndieren plots massaal dumpten. “Maar daarop kunnen we het niet meer blijven steken,” klinkt het bij de Poezenboot. “Mensen laten hun katten niet steriliseren.”

Een poes in het opvangcentrum van Zwerfkat Wommelgem. Beeld Wouter Van Vooren
Een poes in het opvangcentrum van Zwerfkat Wommelgem.Beeld Wouter Van Vooren

Ook Christel Kooyman verwijst naar dat belangrijke punt van het ‘zwerfkattenbeleid’. Sinds 2018 moet elke gemeente ‘een doordacht en efficiënt’ zwerfkattenplan opstellen en ernaar handelen. Het kabinet van minister Weyts laat weten dat er een specifiek meldpunt moet zijn voor zwerfkatten en dat gemeenten moeten samenwerken met een erkend asiel en/of dierenarts die de katten ophaalt én steriliseert. Wilde katjes moeten dan teruggezet worden waar ze gevonden waren, kittens en tamme katten worden naar adoptiegezinnen geleid. Bovendien moet elke kat geboren na 31 augustus 2014 verplicht gesteriliseerd of gecastreerd zijn, ten laatste als ze vijf maanden oud zijn. Sinds eind 2017 is er ook een registratie- en identificatieplicht.

Maar het zwerfkattenplan loopt niet overal gesmeerd. “Jammer genoeg hebben nog niet alle gemeenten een zwerfkattenbeleid, waardoor de kattenpopulatie steeds groter wordt”, zegt Kooyman.

In het dierenasiel in Sint-Truiden is het momenteel ook druk, maar daar kunnen ze de toestroom zwerfkatten aan, weet medewerker Philip Zurinckx. Wel moeten alle gemeentebesturen nu echt een zwerfkattenbeleid uitstippelen, meent hij, al ligt dat blijkbaar moeilijk. “Sommige gemeenten zijn daar niet happig op. Er hangt dan ook een prijskaartje aan vast. Veel gemeenten komen tussen in de sterilisatiekosten, maar hoeveel budget daaraan besteed wordt, hangt van de gemeenten zelf af.”

In Hoogstraten, waar ’t Gouden Poezenmandje zich bevindt, werkt de gemeente goed mee. “We krijgen een tussenkomst van de gemeente voor sterilisatie”, zegt Leen Faes. “Als we een zwerfkat vangen en die naar de dierenarts brengen, neemt de stad die kosten ook voor haar rekening.”

Budgetten

Er stelt zich nog een ander probleem: de strijd tegen de verkoop van katten via het internet. Kooyman: “Op websites gooien ze de katten bijna naar je hoofd. Die katten zijn bijna allemaal niet gesteriliseerd.” Ze hekelt dat er daarop “amper controles” zijn en dat het vechten tegen de bierkaai is. Voor de vele vrijwilligers die zich bezighouden met het zwerfkattenbeleid en in de asielcentra werken is het ondertussen vijf voor twaalf.

“Daarom moeten gemeenten intensiever naar vrijwilligers zoeken die zich willen inzetten voor zwerfkatten”, meent Kooyman. “Om ze mee te helpen vangen en naar de dierenarts te brengen.” Bovendien moeten de dierenasiels volgens haar ook meer budgetten krijgen. “Ik betaal veel dierenartskosten uit eigen zak omdat de asielbudgetten te laag zijn. Gelukkig hebben we ook veel volgers op sociale media die ons financieel ondersteunen en kunnen we rekenen op zo’n vijftig warme opvanggezinnen.”

'Mensen moeten hun katten steriliseren. Anders zal er niks veranderen.' Beeld Wouter Van Vooren
'Mensen moeten hun katten steriliseren. Anders zal er niks veranderen.'Beeld Wouter Van Vooren

Kooyman ziet ook heil in het zwerfkattenplan, tenminste, als het “door elke gemeente wordt toegepast”. Volgens een woordvoerder van minister Weyts zijn de Vlaamse steden en gemeenten alleszins “cruciale bondgenoten” om de zwerfkattenproblematiek aan te pakken.

De medewerkster van de Poezenboot wijst tot slot nog op de eigen verantwoordelijkheid. “Ik heb nu zelf enkele katjes in huis genomen, waaronder twee kittens met toegeplakte ogen, die gevonden werden op straat. Mensen moeten hun katten steriliseren. Zolang dat niet gebeurt, zal er niks veranderen en blijven er nestjes komen. En bezint eer ge begint: als je niet voor katten kan zorgen, neem ze dan niet.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234