Donderdag 14/11/2019

'Gedicht snijdt dieper dan een sleutelhanger'

Wie afgelopen weekend in Oost-Vlaanderen moest blazen bij alcohol- controles, kreeg een postkaart met een gedicht. Mooie, maar harde poëzie over drie fietsende studentes die in 2009 van de weg gemaaid zijn. Kunnen 16 dichtregels verkeerszondaars bekeren? 'Ja', gelooft provinciegouverneur Jan Briers, 'we mogen meer op emotie spelen.'

Het idee om 'bob-gedichten' uit te delen bij alcoholcontroles kwam van dichter Paul Demets (50) zelf. Sinds 2016 is hij de officiële plattelandsdichter van Oost-Vlaanderen. "Fietsdoden zijn een plaag in Vlaanderen. Niet alleen in steden, ook op plattelandswegen. Als vader van twee dochters blijft een zwaar fietsongeval uit 2009 uit Oosterzele me al jaren bij. Ik wou daarover schrijven."

Mattentaarten

Gentse eerstejaarsstudentes Emilie (18), Lauren (17) en Laetitia (18) moesten voor hun studentendoop naar Geraardsbergen fietsen om mattentaarten te halen, maar werden doodgereden door een dronken chauffeur. "Ik heb grote bewondering voor hun ouders", zegt de dichter, "Sommigen van hen blijven lezingen geven tegen dronken rijden."

Zaterdagnacht deelden de dichter en de agenten van alle 28 Oost-Vlaamse korpsen het gedicht Weg uit aan 5.766 bestuurders die moesten blazen. Het advies: lees het vers thuis en laat het bezinken. "Sommigen keken vreemd op", aldus Demets, "de meesten waren dankbaar."

Kunnen 16 lijnen poëzie het gedrag van alcoholdrinkende snelheidsduivels veranderen?

De dichter zelf is gematigd: "Poëzie en literatuur kunnen de wereld niet veranderen, en ook de mensen niet. Maar niets doen, is ook geen optie. Ik probeer bestuurders te raken door een andere 'taal' te gebruiken, zoals schrijvers A.F.Th. van der Heijden en Anna Enquist ook doen. Zijn verloren allebei een kind bij een fietsongeval en schreven daarover. Als ik een van die bijna 6.000 bestuurders zaterdagnacht kan doen nadenken over dronken rijden, ben ik tevreden."

Gouverneur Jan Briers is veel stelliger. "Ja, ik geloof dat dit gedicht mensen echt tot de orde roept. Het is redelijk hard, maar zo komt het tenminste binnen. Op emotie spelen is niet verkeerd. Tegenwoordig krijgen mensen zoveel prikkels dat je je best moet doen om ze nog écht te raken. Een gedicht over de gevolgen van een ongeval in eigen buurt snijdt dieper dan een bob-sleutel bij goed rijgedrag." De Oost-Vlaamse gouverneur gelooft in die mate in het principe van de bob-gedichten, dat hij woensdag, op de conferentie van gouverneurs, zijn collega's gaat vragen om ook hun eigen stadsdichters aan het werk te zetten. "Het straffe is dat gedichten niet betuttelend of verbiedend zijn. Ze plaatsen je wel rechtstreeks in de schoenen van de slachtoffers."

Positivist ondanks alles

De vereniging voor Ouders van Verongelukte Kinderen zette mee de schouders onder het initiatief. Zo ook Vincent Leus, de vader van de Gentse Emilie (18) die het leven liet in het fietsongeval dat de dichter beschrijft. "Weg verwoordt perfect onze gevoelens. De dichter was zo fijngevoelig ons eerst om toestemming te vragen, waarvoor dank."

Of poëzie wel een voldoende krachtig middel is tegen de verkeersterreur? De vader van Emilie: "Ondanks alles ben ik een positivist. Alles wat we ondernemen tegen dronken rijden, heeft zin. Het is en-en-en. Controleren, én bestraffen, én sensibiliseren, én via gedichten om medemenselijkheid vragen. Het blijft een constant en non-stop gevecht. Als de controle en sensibilisering nog maar ietsje verslappen, laten de mensen zich weer gaan."

Weg

Drie meisjes op weg met de fiets. Drie meisjes
onderweg naar iets. Om mattentaarten, gedreven
door hun papillen. Ze malen kilometers. In de
ochtendkou lijken ze door hun tred nauwelijks

van elkaar te verschillen. Stoepranden putdeksels
het suizen van rubber op asfalt. Er is een dag
op komst waar niet aan te ontkomen valt.
Steenslag spat op. As over het gras.

Door de zwaartekracht wordt niets nog
bijeengehouden. Ze liggen daar, verspreid.
De berm kreunt. Iemand voelt hun hoofd
hun pols hun hals. En laat liever alles

ongeschonden. Zo zacht hun lippen,
hun meisjesmonden. Drie meisjes op weg
naar niets. In het nu, in het prille licht,
had iemand hun weg moeten worden ontzegd.

Paul Demets

► Paul Demets schreef dit gedicht dat geschonken wordt aan bestuurders.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234