Zondag 08/12/2019

Gedeelde pret bij choreografen

Voor het stuk Partita 2 - sei solo slaan violiste Amandine Beyer en choreografen Anne-Teresa De Keersmaeker en Boris Charmatz de handen in elkaar. In zijn onbevangenheid en precisie groeit die ontmoeting uit tot een instantklassieker. Pieter T'Jonck

Partita 2 opent verrassend: even sijpelt een straaltje licht van opzij het podium op, net genoeg om violiste Amandine Beyer het podium te zien oplopen. Dan dooft het licht weer - totaal, tot en met de noodverlichting. In dat duister weerklinkt de 'Allemande', en daarna ook de 'Corrente', de eerste twee delen van Partita 2 BWV 1004 in re klein van J.S. Bach.

Het duister geeft de levendige, expressieve vertolking een ongewone impact. Hier geen afleiding door virtuoze boogstreken. Er is slechts de klank die de zaal binnendringt, maar anders dan bij een opname komt ze van één 'natuurlijke' bron. Haar raffinement en puurheid wordt daardoor pas echt wonderlijk. Het duister maakt je ook weerloos: de viool snijdt door merg en been. Wat kunnen dansers daar nog aan toevoegen?

Misschien is het daarom dat de muziek lange tijd zwijgt als Anne-Teresa De Keersmaeker en Boris Charmatz het podium opkomen. Ook zij laten met nadruk het spektakel achterwege. Hun kostuum bestaat slechts uit een zwart kleedje en truitje, een losse broek en trainingsvest, fel gekleurde sneakers. Precies wat een danser bij een repetitie zou dragen.

Het ongewone feit dat deze twee choreografen ook altijd bleven dansen, is dan ook wat hen verbindt. Ook al lijken de overeenkomsten daar weer op te houden. Als Charmatz graag de grenzen van de controle opzoekt, zweert De Keersmaeker bij strakke architecturen op muziek. Hoewel, ook bij haar kan de sterke vorm het vuur dat van binnen brandt soms nauwelijks in toom houden.

Labiel evenwicht

Het podiumbeeld van Michel François is al net zo spaarzaam: een rechthoekig lichtvlak op de achterwand van het onverlichte, kale podium. Geleidelijk overstemt licht van bovenuit die brutale lichtvlek, maar dat toont de leegte van de ruimte haast nog ongenadiger. De finesse van dat beeld blijkt pas later: het lichtkader glijdt onmerkbaar, als een tijdwijzer, over het podium om pas in de laatste seconden naar zijn beginpositie terug te zwiepen.

In die eerste stilte verkennen de twee dansers het podium waarop in krijt een cirkel en enkele diagonalen uitgetekend staan. Hun verstandhouding blijkt uit de arm die Charmatz heel even op De Keersmaekers schouder legt. Ze stemmen hun bewegingen ook op elkaar af als ze samen naar achter lopen en het hoofd achterwaarts omhoog trekken als ze de pas inhouden. Gedeelde pret is er bij gekke loopjes die ze maken. Stappen, soms hollen, elkaar achtervolgen, in al zijn variaties, vormt inderdaad de basis van de choreografie de ze opbouwen. Heel af en toe zingen ze ook zachtjes.

Op een verrassende manier nemen ze ook de verticale dimensie op in deze verkenning. De Keersmaeker gaat liggen en draait traag rond haar heup met haar benen als een vliegwiel. Charmatz volgt die 'stappen' behoedzaam, alsof ze twee tandwielen waren die loodrecht op elkaar ingrijpen. Tot ze elkaars hand namen en elkaar in labiel evenwicht half overeind houden en dan van positie wisselen. En terug. Waarna ze over elkaars rug rollen, De Keermaeker Charmatz draagt als een dood gewicht en Charmatz De Keersmaeker vervolgens rondzwiert en tegen de muur op laat lopen.

Die eerste dansbeweging blijft nog erg open. Een dwingend vormkorset ontbreekt, alsof het op elk ogenblik ook nog anders zou kunnen. Pas later, als deze lange sequens met kleine variaties terugkeert, begrijp je dat hier van toeval en willekeur geen sprake is, wel van een bedachtzaam omgaan met de eigen dans, de eigen geschiedenis en vooral de indrukwekkende muziek.

Dat wordt langzaam zichtbaar als Amandine Beyer herneemt. Er volgt een solo van De Keersmaeker die als het ware de middellijn van de voorstelling vormt, en ook letterlijk de middellijn van het podium verkent. Waarna Charmatz een 'tegenzet' doet : hij stapt de cirkel af, soms snel, soms strompelend, met een plotse draai of wijd geheven armen. Tot de twee elkaar weer vinden en tenslotte van voren af aan hun eerste beweging verkennen. Toch kleuren ze nu de bewegingen anders in, alsof ze een minieme variatie op een thema aanzetten. En dat alles op de meeslepende, bijna smachtende muziek van de Ciaconna van Bach. Een prachtige, genereuze avond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234