Zondag 05/12/2021

InterviewRapper Yotuel Romero

‘Gedaan met de fake vrijheid. Cubanen willen echte vrijheid’

Yotuel Romero spreekt demonstranten tegen de Cubaanse regering toe in Miami. ‘Voor het eerst willen jongeren niet langer Cuba ontvluchten. We willen hier blijven, maar wel met dezelfde rechten en vrijheden die burgers buiten Cuba krijgen.’ Beeld AFP
Yotuel Romero spreekt demonstranten tegen de Cubaanse regering toe in Miami. ‘Voor het eerst willen jongeren niet langer Cuba ontvluchten. We willen hier blijven, maar wel met dezelfde rechten en vrijheden die burgers buiten Cuba krijgen.’Beeld AFP

In Cuba brandt weer het vuur van de revolutie, ditmaal weliswaar tegen het communistische post-Castro-regime. Met het hiphoplied ‘Patria y vida’ schreef de in Spanje wonende Cubaanse rapper Yotuel Romero samen met andere Cubaanse artiesten een soundtrack bij de roep om vrijheid.

Het was een ongewoon beeld: duizenden Cubanen verschenen afgelopen zondag op straat. Ze schreeuwden om vrijheid en eten na meer dan zestig jaar leven in een dictatuur. De timing is geen toevallige speling van het lot: een humanitaire crisis dreigt zich op het eiland te voltrekken. Het coronavirus zorgt voor vele slachtoffers, ziekenhuizen liggen overvol, basismedicatie zoals aspirines zijn amper te verkrijgen. Economisch is het land in elkaar gestort nu er haast geen inkomsten uit toerisme zijn.

Het regime wijkt tot nader order niet. De Cubaanse president Miguel Díaz-Canel, de eerste persoon na 60 jaar presidentschap van de broers Fidel en Raúl Castro, zei daarover in de communistische krant Granma: “Ze zullen over onze lijken moeten stappen, willen ze ons de revolutie afpakken.” Internetverkeer wordt aan banden gelegd, sociale media zijn grotendeels afgesloten voor de Cubanen, honderden opposanten zijn opgepakt.

Het tegengeluid komt uit de culturele scene, met protestsongs op het gejaagde Caraïbische ritme van de reggaeton. Zoals ‘Patria y vida’ (‘Vaderland en leven’) van de Cubaanse rapper Yotuel Romero, de zanger Descemer Bueno, en de reggaetongroep Gente de Zona. “Wat er op zondag 11 juli is gebeurd, is ongezien in Cuba. De gewone burgers zijn voor het eerst op straat gekomen om hun land, hun eiland, weer op te eisen”, vertelt Yotuel.

Hoe is de situatie op dit moment in Havana?

“Voor mij en mensen van mijn generatie zijn dit de grootste betogingen die ik ooit in Cuba heb gezien. Voor het eerst willen jongeren niet langer Cuba ontvluchten. We willen hier blijven, maar wel met dezelfde rechten en vrijheden die burgers buiten Cuba krijgen. De burgers betogen voor basisrechten: voor recht op vrije meningsuiting, recht op informatie, recht op betogen, recht op vrije verkiezingen.”

Waar komt deze rebellie plots vandaan?

“Cubanen hebben het gehad met de communistische partij van Raúl Castro en Miguel Díaz-Canel. Gedaan met de fake vrijheid. Ze willen echte vrijheid. Vroeger zagen we op de dijken van Havana mensen die massaal Cuba willen ontvluchten. Nu zien we mensen die zeggen: ‘Nee, ik wil dat Cuba verandert. Díaz-Canel moet vertrekken.’ Jongeren willen bij hun familie en vrienden in Cuba wonen. Ze beseffen voor het eerst in decennia dat ze misschien zelf de sleutel in handen hebben om Cuba te veranderen.”

“Om massaal protest te kunnen tegenhouden, heeft de Cubaanse regering ook jarenlang het vertrek van opstandige jonge mensen aangemoedigd. Zo hebben Castro en Díaz-Canel jarenlang onrust in de maatschappij weten te voorkomen. Maar nu zeggen jongeren voor het eerst: jullie moeten vertrekken en wij zullen blijven!”

Hoe is jullie lied het lijflied van de betogers geworden?

“‘Patria y vida’ is een lied dat ik samen met mijn vrouw aan onze keukentafel heb geschreven. Het is een protestsong over de Cubaanse revolutie. De woordspeling ‘patria y vida’, die nu overal gescandeerd wordt, vormt de essentie van het lied. In 1959 werd Fidel Castro sterk met zijn Cubaanse revolutie en zijn oproep ‘patria o muerte’ (vaderland of dood, ER). Decennialang werd deze strijdkreet in Cubaanse liederen gezongen. Wij hebben nu voor twee belangrijke verschillen gekozen. In plaats van ‘o’ hebben we voor ‘y’ (‘en’ in plaats van ‘of’ , ER) gekozen en in plaats van muerte kozen we voor vida (‘leven’ in plaats van ‘dood’, ER). Het feit dat vaderland én leven hand in hand kunnen gaan is nieuw.”

“‘Patria y vida’ verheerlijkt het leven boven de dood. Het geeft de doodsteek aan de revolutie. Het heeft de Cubanen weer hoop gegeven. Haat hebben we getransformeerd naar liefde. Liefde voor een vrij land, voor een land waar Cubanen van dromen. Ik zing: ‘Wie heeft je verteld dat Cuba van jou (Fidel Castro, ER) is? Als Cuba van alle Cubanen is? Het is voorbij, het doet al 62 jaar pijn, maar we zijn niet bang.’ Eindelijk kunnen Cubanen weer dromen van het leven, van creatie, van het goddelijke. Want ook god werd ons door de revolutie ontnomen. Met het lied wilden we hoop teruggeven aan de gewone man.”

Een uitzinnige groep betogers wil het regime van de Cubaanse president Miguel Díaz-Canel afgevoerd zien.  Beeld Getty Images
Een uitzinnige groep betogers wil het regime van de Cubaanse president Miguel Díaz-Canel afgevoerd zien.Beeld Getty Images

Cubanen zingen al lang over de pijn en verdriet in hun thuisland. Waarom slaat de vonk nu over?

“Covid, simpel. Iedereen kent ondertussen wel een familielid, vriend of kennis die gestorven is aan covid. Met ons lied pleiten we voor het leven. Niemand kan ertegen zijn dat mensen dromen om te kunnen genieten van het leven in hun eigen vaderland. Voor kunstenaars is vrijheid de voorwaarde om creatief te kunnen zijn en te kunnen produceren. En nu roepen alle Cubaanse burgers om vrijheid.”

De gezondheidszorg was het paradepaardje van het regime. Komt daar nu ook een barst in nu covid voor zoveel slachtoffers zorgt?

“Covid heeft geen enkel land gespaard. Zelfs Europese landen en de Verenigde Staten zijn zwaar getroffen. Ook Cuba ontspringt de dans niet. Bovendien heeft de crisis voor een enorm tekort aan basisgoederen gezorgd. Het leven in Cuba was al moeilijk, maar nu is de situatie nog veel erger geworden. Toerisme is de grootste bron van inkomsten, maar 90 procent van de toeristen blijven weg uit Cuba.”

Wie is Yotuel Romero (44)?

• geboren op 6 oktober 1976 in Havana
• begon op zijn 18de met de rapgroep Amenaza
• verhuisde naar Frankrijk en richtte rapgroep Orishas op
• won Latin Grammy Award voor plaat Emigrante
• naast rapper is hij ook acteur, producer en model
• woont momenteel in Spanje

“Díaz-Canel heeft nochtans van in het begin van de coronacrisis uitgepakt met de medische expertise van Cuba. Al in maart 2020 stuurde het regime artsen naar het noodlijdende Milaan. Al snel werden er verschillende vaccins in Cuba ontwikkeld. Geen enkel vaccin is op dit moment echter goedgekeurd, maar toch worden de inwoners ermee gevaccineerd. Het virus wordt er niet mee tegengehouden en de Cubanen worden zo werkzame vaccins ontnomen. Nu pas komt het besef bij de regering dat ze het anders hadden moeten aanpakken, maar het is te laat. Er zullen nog duizenden coviddoden vallen in Cuba. De pandemie is niet meer in te dijken. Het regime heeft toch nog toeristen toegelaten op Cuba, maar de prijs van dit kleine aantal toeristen is ontzettend groot. De virusvarianten circuleren onder de bevolking. De Cubaanse burgers zien dus dat in eigen land de ziekenhuiscapaciteit ontoereikend is, terwijl het regime wel uitpakt met de bewering dat het op wereldvlak aan de top staan qua medische expertise.”

Volgens de Cubaanse regering schreef u uw protestsong op bestelling van de CIA.

“Díaz-Canel heeft dit verwijt al meermaals op de nationale televisie verteld. Ik zeg hem: ik ben niet meer dan een gewone Cubaan. Als je niet naar mij wil luisteren, luister dan naar je bevolking die nu op straat komt en recht op vrijheid en vrije verkiezingen opeist. Ik noch andere groepsleden werken voor de CIA. Ook de duizenden Cubanen die nu op straat komen werken niet voor de CIA. Díaz-Canel gaat zelfs zo ver dat hij beweert dat ik een muzikale terrorist ben. Het is integendeel de vrijheid die ik buiten Cuba beleef die mij in staat stelt om mijn passie te volgen en over mijn land te zingen. Cuba lijdt onder een dictatuur. Die van de Castro’s, Díaz-Canel, het Cubaanse leger en de inlichtingendienst. Terwijl de burgers nu vreedzaam betogen, lopen er militairen, politie en burgerpolitie tussen de betogers.”

Ligt het Amerikaanse embargo niet aan de bron van alle ellende?

“Dat economisch embargo is een fabeltje. Het land dat het meeste voedsel exporteert naar Cuba zijn de VS. Ten eerste omwille van de nabijheid, maar ten tweede omdat de Cubaanse regering wel degelijk handel drijft met de VS. Het is tijd dat het masker van de communistische partij valt.”

Cuba blijft voor veel mensen het land waar mensen gratis kunnen studeren en gelukkig oud kunnen worden.

“Als je Cuba vergelijkt met sommige andere landen in de regio of in Afrika, dan hebben we het in vergelijking met hen op dat vlak beter. Maar als je kijkt naar Europa, dan zal je niemand horen zeggen: ‘Wat ben ik blij met mijn overheid, omdat die voor onderwijs en gezondheidszorg zorgt.’ Het is toch niet normaal dat Cubanen daarvoor hun recht op vrijheid zouden moeten opgeven en accepteren dat we onder een dictatuur leven?”

U woont zelf in Europa. Is het dan niet makkelijk praten?

“Kijk, ik woon momenteel in Spanje. Mijn kinderen gaan naar school en kunnen later gaan studeren wat ze willen. Mijn vrouw kan werken waar ze wil en ’s avonds kunnen we eten wat en waar we willen. In Cuba beslist de overheid welke voeding op je bord komt. De Cubanen willen dat niet meer. Ze willen net zoals iedereen ter wereld kunnen werken, geld verdienen en zelf kiezen waar ze hun geld aan uitgeven.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234