Zondag 29/03/2020

Geboren en getogen in het verkeerde land

Met de Voorkeurswet, die op 1 januari van kracht ging, hebben etnische Hongaren in Roemenië en Slowakije recht op speciale privileges vanuit Boedapest. Onacceptabel, vinden de buurlanden, die de Hongaarse regering verdenken van het aanwakkeren van Groot-Hongaarse sentimenten. 'Hongarije streeft naar Europese integratie maar legt tegelijkertijd discriminerend beleid op buiten zijn landsgrenzen. Wat willen ze nu?'

Komárno / Nové Zámky

Van onze correspondent

Tijn Sadée

'Als je in de bus met je kinderen Hongaars spreekt, word je daarop aangevallen", zegt Robert Dohányos. "De Hongaarse cultuur overdragen staat hier gelijk met het verwaarlozen van je kind." De 24-jarige Dohányos, Hongaars voor roker, maakt zijn naam waar. Al vroeg in de ochtend staat de lobby van het hotel in het Slowaakse Komárno volledig blauw van de rook. Het verwesterde kosmopolitisme van Boedapest en Bratislava is niet ver verwijderd, maar hier in de Slowaakse grensstreek overheerst nog de vertrouwde sovjetstijl. Hotel Europa, een brok beton met een kapot Pepsi-reclamebord aan de gevel, bruin behang en bruin tapijt.

Officieel staat Dohányos ingeschreven als Slowaaks burger - hij is er geboren en getogen - maar hij ís Hongaar. En blíjft Hongaar, zeker sinds de installatie van de veelbesproken Voorkeurswet, waardoor Hongaarse minderheden in Slowakije, Roemenië, Joegoslavië en Oekraïne sinds 1 januari kunnen rekenen op extra steun vanuit het land van oorsprong. In Hongarije, dat in 2004 hoopt toe te treden tot de Europese Unie, kunnen ze met een speciale identiteitskaart drie maanden per jaar werken zonder vergunning en deelnemen aan voortgezet onderwijs. De Hongaarse regering stelt ook extra geld beschikbaar voor het onderwijs in het Hongaars in de buurlanden.

"De Hongaarse premier Viktor Órban", zegt Dohányos, "is de eerste die iets voor ons doet." Zijn vriend Péter: "Eindelijk maken we weer deel uit van de natie van Hongaren." De twee studenten zijn actief in het bestuur van Magyar Ifjúsági Közösség (MIK), de vertegenwoordiging van jeugdige etnische Hongaren in Slowakije. MIK werd opgezet in 1998, in de nadagen van de toenmalige Slowaakse premier Meciar, die weinig interesse toonde in het lot van de Hongaarse minderheden. Meciars opvolger in 1998, Mikulas Dzurinda, toonde zich tot op heden een sluwere politicus als het ging om minderhedenbeleid. Veel overleg, een Hongaarse vertegenwoordiging in het Slowaakse parlement en financiële steun aan Hongaarstalige scholen en musea.

"Maar het komt neer op een fooi", zegt Péter. "De verhouding is zoek, want wij Hongaren maken 12 procent van de Slowaakse bevolking uit." De Slowaakse verkiezingen aanstaande lente beloven voor de Hongaarse minderheid weinig goeds sinds oud-premier Meciar in de peilingen de beste papieren heeft. De invoering van de Voorkeurswet door de Hongaarse premier Órban beschouwen Dohányos en Péter dan ook als een welkome handreiking.

"Wat willen ze nu?", reageert honderd kilometer verderop in Boedapest de Slowaakse ambassadeur Stefan Markus. "Hongarije streeft naar Europese integratie maar legt tegelijkertijd discriminerend beleid op buiten zijn landsgrenzen. Dat beschouwen we als volstrekt onacceptabel. Ik wil niet beweren dat Hongarije streeft naar de wederopbouw van het vooroorlogse Groot-Hongaarse rijk, maar het is toch op z'n minst verdacht dat het land de banden versterkt met de Hongaren die leven langs die oude grenzen."

Markus verwijst naar het Verdrag van Trianon uit 1920 dat de Hongaren een nog altijd springlevend trauma bezorgde. Na de Eerste Wereldoorlog moest Hongarije tweederde van zijn grondgebied inclusief de bewoners afstaan. De straf voor het meevechten aan de zijde van de asmogendheden. Ruim drie miljoen Hongaren kwamen daardoor te wonen in Roemeens Transsylvanië, Oekraïne, Joegoslavië en in het sinds 1993 van Tsjechië afgescheiden Slowakije. Trianon is een open wond, en de Hongaarse politicus die stemmen wil winnen, hoeft er slecht een vingertopje zout in te strooien om in iedere Hongaar het nationalistische vuur aan te wakkeren. "En dat is precies wat de Hongaarse premier Órban doet", zegt ambassadeur Markus.

De Hongaar Ondrej Csanda is al elf jaar burgemeester van het Slowaakse stadje Nové Zámky met een verhouding van 70 procent Slowaken tegen 30 procent Hongaren. "Wij leven in harmonie, en niemand hier die geïnteresseerd is in zoiets als een Voorkeurswet. Die discriminerende hulp uit Boedapest kan onze harmonie verbreken." Volgens Csanda is de Voorkeurswet niets anders dan politieke show. "Het is Hongaarse verkiezingspropaganda voor intern gebruik, uitgeoefend over onze rug."

Een verschrikkelijke domme man, zo kwalificeren de Slowaakse Hongaren Robert Dohányos en Péter de burgemeester. "Hij is de burgemééster die zich laat verblinden door politieke retoriek", zegt Dohányos. "Voor de Slowaakse regering betekent de Voorkeurswet een obstakel in hun streven naar assimilatie van de Hongaren in Slowakije. En ik ben fel tegen assimilatie en vóór het behoud van mijn Hongaarse identiteit. Niemand van ons droomt van een Groot-Hongarije. We dromen van de EU, en van gelijke behandeling in ons land. Maar daarvan is geen sprake. Als je wilt solliciteren bij een advocatenkantoor in Bratislava, kun je maar beter geen Lászlo of Béla heten."

'Hongarije streeft naar Europese integratie maar legt tegelijkertijd discriminerend beleid op buiten zijn landsgrenzen'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234