Zaterdag 04/02/2023

Geachte mevrouw De Bal, Beste Gilda,

r wordt, en vaak terecht, gesteld dat voor actrices boven de vijftig onherroepelijk het doek valt. Terwijl hun mannelijke collega's tot ver boven de pensioengerechtigde leeftijd als 'Baantjer' of 'Fernand van de Kampioenen' op het scherm hun ding mogen blijven doen betekent oud(er) voor de dames zoveel als passé. Eens de glans van de jeugd vervaagt, worden ze geruisloos afgevoerd en ingeruild voor de wilde frisheid van jongere exemplaren. Een knelpuntberoep dus dat in het beste geval een levenslang contract in een soap of interims als dement oud moedertje te bieden heeft. Gelukkig zijn er de uitzonderingen die hardnekkig weigeren zich bij deze discriminatie neer te leggen. Rasactrices die altijd zullen blijven spelen. Al is het maar om te bewijzen dat een minder strak lijf en kraaienpootjes geen afbreuk hoeven te doen aan talent.

Jij bent er zo eentje, Gilda. Een diva voor alle seizoenen die altijd is blijven knokken en nooit overwoog haar roeping te verloochenen. Toen je na Heterdaad bijna een decennium lang televisioneel onzichtbaar bleef en ik vernam dat je als freelancer vaker dan je lief was naar het stempellokaal werd gestuurd heb ik me even zorgen gemaakt. Onze band verwaterde. Uit het oog is toch altijd een beetje uit het hart. Ik wist wel dat je druk doende bleef op de planken maar miste toch die bijna familiaire bereikbaarheid van het scherm. Gelukkig maakte ik me zorgen om niets. Talent komt immers vroeg of laat wel weer bovendrijven. Maar dat het zo'n vaart zou lopen had zelfs ik niet durven hopen. Ineens ben je overal. Precies nog beter geworden met de jaren hol je naadloos van de ene serie in de andere. Een kwieke zestiger herontdekt als nieuwe koningin van de sterke vrouwenrollen. Alsof niemand het nog aandurft zonder jou aan iets nieuws te beginnen.

Ik zag je voor het eerst terug op het witte doek. Indrukwekkend als 'Meetje' in De helaasheid der dingen. Amper te herkennen als de beklagenswaardige maar sterke moederkloek die als een verlopen 'Ma Flodder' wanhopig probeerde haar vier zwijnen van zonen in bedwang te houden. Je paradeerde en intrigeerde als hautaine kakmadam Benedicte in de veredelde soap De Rodenburgs en speelde de prettig gestoorde tante Marja in Het goddelijke monster. Daar overleed je schielijk, doolde in en om Kortrijk een tijdje rond als levende dode en liep in het hiernamaals warempel Vic De Wachter, je halve trouwboek, tegen het lijf. En nu heb je samen met hem in Rang 1 ook nog de lottopot gewonnen als reïncarnatie van de naar Spaanse costa's hunkerende Leuvense cafébazin Paula Sterckx. Hoeveel geluk kan een mens hebben?

Maar het is je van harte gegund. Van een comeback gesproken! Als 'bejaarde' actrice warempel 'hotter' dan je ooit als jong meisje bent geweest. Nog steeds gezegend met een ontwapenende lach en die slippende, bijna fluitende sexy 's', heb je nog niets van je raadselachtige charme ingeboet. De haren zijn van zilver intussen. Als om je waardigheid als 'grande dame' te onderstrepen. Onlangs zag ik je in De laatste show jezelf spelen. Vriendelijk en spits. Een door het leven gelouterde madam met ballen. Onweerstaanbare 'beauty' van zestig met slimme oogjes, uitstraling en passie die leeftijd een verwaarloosbaar detail doen lijken. Actrice voor het leven. Als tweejarige 'cupido' al op de planken van het Mechelse amateurtoneel en doorgegroeid tot een alom gerespecteerd theaterbeest dat met de Blauwe Maandag Compagnie en het Toneelhuis mee in de spits liep van de vernieuwing.

We gaan ver terug, jij en ik. Het moet zo'n 35 jaar geleden zijn dat ik je voor het eerst op televisie zag. Zelf had ik op die kerstavond veel liever naar de komische show van De Mounties gekeken op 'Holland'. Maar we hadden oma op bezoek en dan was enige ernst geboden. Ze kwam helemaal uit het verre Limburg, was van streng katholieken huize en predikte dat het op heilige dagen ongepast was zich met vrolijkheid en kolder in te laten. Dus keken we met z'n allen maar naar een afschuwelijk melodramatisch kerstspel. Daarin liep je als hoogzwanger meisje eenzaam door de donkere straten. Weggelopen van een werkloze vent die enkel aan zichzelf en een nieuwe auto dacht. Er was, natuurlijk, nergens plaats in de herberg zodat het wonder der geboorte zich noodgedwongen in de politiecombi van een behulpzame 'oom' agent diende te voltrekken.

Ik weet het nog zo goed omdat grootmoeder, ondertussen lang zaliger, ineens onbedaarlijk begon te huilen en mijn zussen in haar ontroering meesleepte. Op die manier zorgde je voor mijn tranerigste kerstavond ooit. Sinds die dag ben ik je nooit meer vergeten. Ik weet zelfs nog dat je de hoofdrol deelde met Marijn Devalck. Toen nog een 'Paradijsvogel' die niet kon bevroeden dat hij tv-geschiedenis zou schrijven als de seksistische worstenbaron Balthazar Boma. Ik moest weer aan dat kerstspel denken toen ik toevallig naar een herhaling van Heterdaad zat te kijken. Ik raakte weer helemaal in de ban van eerste opperwachtmeester Matti Tomasetti. Nooit was je beter dan toen, Gilda. De eeuwige steun en toeverlaat van de enigmatische chef John - Jo De Meyere - Nauwelaerts die er wonderwel in slaagde de perfecte collega, moeder en echtgenote te spelen. Ik heb de hele reeks met plezier nog eens opnieuw bekeken. Oerdegelijke televisie want geschraagd door volbloed acteurs en scenario's waaraan duidelijk langer dan een half uur was gewerkt. Net als jij, amper gedateerd.

Jij kent mij niet. Ik jou wel. In Oom Wanja van Tsjechov zag ik je de indrukwekkende oude moeder spelen en onlangs kwam ik je tegen aan de poorten van het S.M.A.K. in Gent. Telkens viel het me op hoe klein en broos je in het 'echt' wel bent. Een porseleinen popje waarin geen mens de innerlijke kracht zou vermoeden die je schijnbaar moeiteloos in iemand anders kan doen veranderen. Ooit zag ik je samen met Leah Thijs en Liliane Saint-Pierre op een affiche half bloot ijveren voor de Vlaamse Liga tegen kanker. Pas later vernam ik dat je als dertiger zelf ruim een jaar tegen de ziekte hebt moeten vechten. Ook toen weigerde je op te geven en bleef je knokken tot het weer goed kwam.

Ik hoop dat die andere 'grande dame' Martine Tanghe dat ook doet. Doe me een plezier. Bel haar eens om veel sterkte en moed te wensen. Ze kan je goede raad nu goed gebruiken. Ik doe het bij deze. Kop op, Martine! Alles komt goed. Weet, Gilda, dat ik sinds die kerstavond, een fan voor het leven ben. Nostalgie heeft ook haar rechten en 'oudjes' horen elkaar te steunen. Blijf gerust spelen tot je ver over de honderd bent. Ik zal altijd kijken. Maar neem niet te veel hooi op je vork. Geniet met je Vic gulzig van het leven. Reis de wereld rond, loop de musea plat en laat je af en toe eens naar een andere dimensie voeren door de kristallen stem van Maria Callas die 'Norma' zingt.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234