Maandag 21/10/2019

Geachte heer Van Dyck, Beste Tom,

Vorige zomer vroeg mijn dochter me of ik ooit van een programma had gehoord dat In de gloria of 'zoiets' heette. Op YouTube had ze een filmpje ontdekt waarin zelfverklaarde macho's Patrick en Franky een eroticabeurs bezochten en zichzelf op een genitale 'prince Albert'-piercing trakteerden. "Dat moet je zien, papa. Zo grappig vind je ze niet meer." Enigszins geschokt over zo veel onwetendheid, maar toch een beetje trots de jeugd van tegenwoordig alsnog iets te kunnen bijbrengen, ging ik haar zwijgend voor naar mijn dvd-collectie. Ik vond er blindelings de zwarte, beduimelde verzamelbox.

"Dit is nu wat ze tv-geschiedenis noemen, kind", sprak ik te gewichtig en vertelde over de grote tv-revolutie op het einde van vorige eeuw. Ontketend door een rebels stelletje beeldenstormers dat met baanbrekende programma's massaal de kijkersharten veroverde en de gevestigde orde uit elkaar knikkerde. Ze haalde onverschillig de schouders op en maakte - immer druk, druk, druk - alweer aanstalten om te vertrekken. Tot het eerste schijfje in het toestel gleed en haast en spoed vrijwel onmiddellijk plaats maakten voor de stressloze schaterlach. Uren hebben we samen in een deuk gelegen bij legendarische sketches als 'In de poep','De minuut', 'Hallo televisie' of 'De cameraad'. Voor mij vertrouwd terrein, voor haar een openbaring.

Dat zeldzame vader-dochtermoment heb ik een beetje aan jou te danken, Tom. Waarvoor mijn hartelijke dank. Inmiddels heeft ze je hele oeuvre schaamteloos ontvreemd en gulzig geconsumeerd. Ik mag dan wel mijn dvd's kwijt zijn, jij hebt er in ieder geval een diehardfan bij. En daar kan ik, als bewonderaar van het eerste uur, alleen maar blij om zijn.

Al moet ik me ook diep schamen. Vijf jaar lang heb ik naar God en klein Pierke brieven gestuurd. Enkele 'zware gevallen' kregen er zelfs twee. Het was pas toen je onlangs op de sofa bij Marcel Vanthilt je toekomstplannen ontvouwde, dat ik tot het afschuwelijke besef kwam dat ik jou al die tijd geen woord waardig heb gekeurd. Een gênante vergetelheid die ik, met oprechte excuses, hier en nu wil goedmaken.

Op de valreep. Want dit is de voorlaatste brief van het seizoen en het slotakkoord is sinds maanden voorbehouden voor de afscheidnemende 'nieuwspaus' Jan Becaus. Dus werd het plan om 'überbimbo' Astrid Bryan een hart onder de riem te steken nu ze zonder 'den John' verder moet te elfder ure afgevoerd. Want als iemand een hommage verdient, dan wel jij.

De eigenzinnige vogelliefhebber uit Herentals voor wie goed nooit goed genoeg zal zijn. Van radertje in het destijds relatief onbekende In de gloria-collectief uitgegroeid tot een zelfstandig tv-fabriekje. Jarenlang een van de boegbeelden van het stilaan leeglopende Woestijnvis dat, jammer genoeg, steeds meer het doemscenario van De parelvissers lijkt te volgen. Je leek wel onverbrekelijk verbonden met het productiehuis dat nooit meer zal zijn wat het ooit is geweest omdat creativiteit en onafhankelijkheid steeds dieper moeten knielen voor de naakte cijfers en een roedel bemoeizieke schoonmoeders.

Het verbaasde me dan ook niet echt dat je besloot in alle vriendschap die navelstreng door te knippen om voortaan als bedrijfsleider van Toespijs resoluut onder eigen vlag te varen. Talent en passie laten zich immers niet in een keurslijf dwingen. Ze halen de neus op voor smakeloze eenheidsworst en produceren enkel fijne 'delicatessen', die slechts na duur en tijdrovend proeven lekker genoeg voor het scherm worden bevonden.

Jij bent nog zo'n echte ambachtsman. Een acterende veelsterrenchef die, immer trouw aan het motto 'vakmanschap is meesterschap', kwaliteit als handelsmerk hanteert.

Zelden of nooit tot commerciële compromissen bereid maar niettemin eigenaar van een waslijst hoofdrollen in, al dan niet zelfbedachte, tijdloze klassiekers. Een indrukwekkend palmares waarvoor een fervent maar kritisch supporter als ik enkel en alleen zijn hoed kan afnemen. Bij deze, en met veel plezier, gedaan.

Jij kent mij niet. Ik jou wel. Eind vorig jaar was ik er getuige van hoe je in het Antwerpse Felixpakhuis de fijne debuutroman De dag dat we Andy zijn arm afzaagden van (ex)-collega Marnix Peeters voorstelde. Niet de zoveelste droge presentatie maar een luchtige, spitse en wervende causerie die me niet enkel overtuigde het boek te kopen, maar me zelfs, even, in de verleiding bracht er zelf eentje te schrijven.

Ook daar de geboren acteur-entertainer die in schriftjes nauwkeurig bijhoudt wie en wat hem tijdens zijn wandeling door de 'mensentuin' is opgevallen. Als geen ander in staat naadloos van het ene personage in het andere te kruipen om telkens een 'nieuwe mens' te creëren die, zelfs als jij al lang weer jezelf bent, blijft voortleven. Niet zoals Marijn Devalck of Jacky Lafon veroordeeld tot de eeuwige incarnatie van karikaturale schertsfiguren als Balthazar Boma of Zatte Rita, maar een ongrijpbare acteur van wie het talent zich nooit door één rol zal laten vangen.

Ik ken je talloze alter ego's intussen door en door. Geen van allen heten ze Tom Van Dyck maar ze zijn wel elk apart goed voor een stukje tv-geschiedenis en schreven samen een fantastisch en lijvig boek televisie-erfgoed. Ik moet ook nu nog onbedaarlijk lachen met de tragikomische loser Alain 'protput' Vandam in het Het eiland en ben nog steeds een beetje bang voor de crapuleuze sadist Vincent Dockx uit Matroesjka's. Ik had te doen met de door zijn 'vrienden' gemanipuleerde naïeve Johan Bekaert in De Ronde en zag hoe de ziekelijk ambitieuze eerste schepen van Ranzegem, Carl Backx, zijn eigen ruiten ingooide in Met man en macht.

En dan heb ik het nog niet eens gehad over je magistrale metamorfose tot de wat achterlijke slagerszoon Luc Vangenechten in je magnum opus Van vlees en bloed. Naar mijn bescheiden mening de beste Vlaamse fictiereeks ooit.

Ik herinner me nog hoe woest je was toen de beelden van de zachtjes uitgedoofde 'moemoe' ontsierd werden door een teaser voor De laatste show. De terechte boosheid van een strenge acteur-regisseur die furieus op zijn strepen ging staan omdat hij het niet kon hebben dat onbevoegden zijn geesteskind molesteerden en wellicht daardoor potentiële recidivisten zo ontmoedigde dat Met man en macht reclamevrij mocht worden uitgezonden.

Ik kijk nu al, net als mijn dochter, reikhalzend uit naar Den elfde van den elfde en het carnaval 2015 in Knorrendonk. Blijf vooral de eigenzinnige perfectionist en moge jouw Toespijs een nieuwe smaakmaker worden en het televisielandschap behoeden voor een teveel aan droog brood.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234