Maandag 18/10/2021

Geachte heer Van Assche, Beste Jaak,

Toen bekend raakte dat het voetbalploegje van Balthasar Boma eindelijk zou worden opgedoekt, hieven de vleesgeworden karikaturen collectief een klaagzang aan. “Wat moeten we nu?”, jammerden Pascalleke, Bieke, Xavier, Doortje, Pol et les autres. Meer dan twintig jaar lang gegijzeld in die ene rol en daardoor zo gestigmatiseerd dat geen producer het nog aandurft met hen in zee te gaan. In het beste geval gedoemd hun plaats in het collectieve geheugen te verzilveren met blijspelen van het volkstoneel waarop niemand zit te wachten. Een beklagenswaardig lot. Voor hen weerklinkt morgen onherroepelijk het laatste fluitsignaal en verworden ze tot werkloze herinneringen die de wedstrijd tegen hun alter ego hebben verloren. Al kan het natuurlijk ook met hun acteertalent te maken hebben en moeten ze eerder dankbaar zijn voor die jarenlange, goed betaalde hoofdrol die hen een BV-status cadeau deed.

Daar zat ik aan te denken, Jaak, toen ik je als Reddy Hardeel samen met je kleinzoon Leon naar ‘De Ronde’ zag kijken. Nooit heb ik gedacht: “Tiens, wat zit voddenmarchand Fernand Costermans daar te doen?” Ik was je nochtans daags voordien in de gedaante van onwelriekende en onhandig ritselende brocanteur tegengekomen in de kantine van ‘FC De Kampioenen’. Misschien is dat wel het mooiste compliment dat een acteur kan krijgen. Jij verstaat als geen ander de kunst om voortdurend te vervellen zonder aan geloofwaardigheid in te boeten. Boma zal, zelfs al scheert hij zijn moustache af, voor eeuwig en drie dagen ‘PDG van de gelijknamige vleesindustrie nv’ blijven, Marcske levenslang een ‘kieken’ en Bieke de overjaarse, bemoeizuchtige cafédochter. Jij bent gewoon altijd en overal Jaak Van Assche: acteur. Geen personage sterk genoeg om je lang gevangen te houden. Je hebt ze allemaal overleefd en blijft moeiteloos overeind tussen het jonge acteursgeweld. Nog steeds is het ondenkbaar dat een film- of televisiemaker bij zijn volle verstand jou over het hoofd zou zien. Al zes jaar officieel met pensioen maar nog steeds het puzzelstuk dat elk plaatje compleet maakt. Geen zielig relikwie dat zich als Dirk Tieleman krampachtig aan vergane glorie probeert vast te klampen maar een zeventiger die niet enkel televisiehistorie uitademt maar ook nog een toekomst voor zich heeft.

In de loop der jaren ben je dan ook een echte vriend geworden, Jaak. Geruststellend want vertrouwd gezicht. Je diepgegroefde karakterkop spint als een rode draad door mijn televisieleven. Nu iedereen, overigens volkomen terecht, de mond vol heeft van talentvolle nieuwlichters als Stefaan Degand of Koen De Graeve wil ik met plezier eer betuigen aan een oude krijger wiens carrière geen eindpunt lijkt te willen. Natuurlijk had ik je al veel eerder moeten schrijven, maar je spreekwoordelijke bescheidenheid - “ik doe toch maar gewoon mijn werk” - schoof dat voornemen voortdurend op de lange baan. Daar wil ik me graag voor verontschuldigen. Er was altijd wel een nieuw sterretje dat zich in de belangstelling wist te wringen en jij was als trouwe soldaat te vanzelfsprekend geworden. Altijd meer ploegspeler dan vedette. Geen opdringerige tafelspringer maar een baken van rust dat na elke werkdag netjes zijn werkplunje aan de kapstok kon hangen om weer een doodgewoon mens te worden. Ook goede wijn verdient af en toe een krans en er zijn weinig mensen die me zoveel kijkplezier hebben bezorgd als een leraar die op zijn dertigste het licht zag en weer de schoolbanken opzocht om zich aan het conservatorium tot volwaardig acteur om te scholen. Die beslissing heeft je een fantastische carrière opgeleverd. Mooi verdeeld tussen oude en nieuwe liefde. Omarmd door televisie en film, maar nog steeds theateracteur in hart en nieren.

Mijn respect voor jou is bijzonder groot, Jaak. Het prototype van de antivedette die het niet van zijn looks moet hebben maar vooral inzet en talent te bieden heeft om fictie de overtuigende illusie van realiteit mee te geven. Oerdegelijk vakman - “ik werk niet, ik speel” - voor wie geen enkele klus te min is. Kwaliteit gegarandeerd. Even overtuigend als kwibus in een tot op de draad versleten sitcom dan als bezorgde vader en grootvader in een tragikomische topserie. Jij maakt de personages beroemd en niet omgekeerd. En dat, Jaak, maakt van jou, of je het nu graag hoort of niet, een echte ster.

Jij kent mij niet. Ik jou wel. Ik bewonderde je talloze keren op de planken. Lang geleden in De ingebeelde zieke of Bij Jules en Alice en onlangs nog naast de ‘jonge koningin’ Marie Vinck in De koning sterft. Jij als de stervende vorst Bérenger I in een beklijvende handleiding om te leren sterven. Een paar uur lang wás je de koning die een ingetogen zaal duidelijk maakte dat doodgaan onlosmakelijk bij het leven hoort. Zoals je destijds Jean de Pesser een leven gaf in De collega’s. Soms denk ik nog met heimwee terug aan die opschepperige opsteller met zijn tragische kantje. Of aan de hilarische huisbaas Rudy De Ruyck in de Raf en Ronny Show, de door de moderne tijd voorbijgeflitste fruitkwekende patriarch Roger Hendrickx in Katarakt, Irma, de gehandicapte “zazawie” wauwelende moeder van Ringo en Elvis in Fans of de om euthanasie smekende grootvader in Los.

Het zal me een stuk minder moeite kosten om afscheid te nemen van Fernand Costermans, al siert het je dat je tot de laatste snik de stuntelende ploeg bent trouw gebleven. Omdat ik weet dat er voor jou nog belangrijke wedstrijden volgen. Er is de sitcom Kiekens van Stany en Peter, de nieuwe fictieserie van Woestijnvis en een nieuwe comedy op vtm die als veelbetekenende werktitel ‘De zonen van Van As’ meekreeg. Werk genoeg voor een gepensioneerde. Let wel een beetje op voor je gezondheid, Jaak. Met de jaren neemt ook de blessuregevoeligheid toe en een trouwe supporter als ik wil dat zijn idool schittert en niet dat hij op een draagberrie van het veld wordt gedragen.

Met hartelijke groeten

Je vriend Jules

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234