Dinsdag 19/01/2021

GASTCOLUMN

Joachim Pohlmann (woordvoerder N-VA) debuteerde vorig jaar met de roman Altijd iets, waarin zijn affiniteit met Springsteen uitvoerig aan bod komt.

Ik hou niet van Springsteens muziek. Als puber heb ik de hele platencollectie van mijn ouders omgewoeld, maar de verzamelaar van The Boss bleef in een hoekje staan. Springsteen, dat was voor mij stroperige ballads à la The River, popdeuntjes als Hungry Heart, of - ergst van allemaal - stadionrock genre Born in the USA. Daar werd je beter niet mee geassocieerd, wilde je enige geloofwaardigheid behouden in het jeugdhuis waar - horresco referens - de opkomende 'nu metal' de bovenhand had.

Dat veranderde de dag dat ik mijn rijbewijs haalde. Vol van mezelf reed ik in de Peugeot 307 van mijn zus naar iedereen die ik dacht te moeten lastigvallen met mijn verwezenlijking. Terwijl ik over de gewestweg scheurde langs al die Kempense gehuchten waar amper iemand van gehoord heeft, stond de autoradio op His masters voice, een oldiesuurtje op het toenmalige Radio Donna. Dat net daar die mondharmonica-intro van The River te horen viel, bevestigde mijn vooroordeel. Maar nog voor ik de zender kon veranderen, hoorde ik die eerste, intrigerende zin: 'I come from down in the valley where, mister, when you're young, they bring you up to do like your daddy done.'

Kortsluiting in mijn bovenkamer. In mijn hoofd was The River een zeemzoeterige liefdessong van dertien in een dozijn waarop mijn moeder de strijk deed. Maar die hebben doorgaans niet zulke magistrale openingszinnen. Voor ik het wist, werd ik meegezogen in het verhaal. Niet zomaar een vertelseltje, maar de complete levenskroniek van volwaardige personages die worstelen met hun sociale achtergrond, gebracht door een ik-verteller die zich richt tot een onbekende derde. The River is geen lied, het is een roman begeleid door muziek. In nog geen driehonderd woorden.

Veel meer dan zijn muziek, trokken Springsteens literaire kwaliteiten mij aan. De dag na mijn rit ging ik naar de bibliotheek om de cd's van Springsteen te ontlenen - het was nog een torrentloze tijd. Het enige beschikbare exemplaar bleek Darkness on the Edge of Town, nog steeds mijn favoriet. Ik brak mijn hoofd over die teksten. Hoe kon hij zo doeltreffend een sfeer oproepen? Hoe maakte hij die personages zo realistisch? Hun gevoelens zo tastbaar? Hun levens zo herkenbaar? En vooral: met zo weinig woorden? En vervolgens: waarom lukte mij dat niet?

Jarenlang heb ik Springsteen onderworpen aan tekstexegese. Met elke plaat die ik onder handen kreeg, steeg mijn ontzag voor zijn schrijfstijl. Nacht na nacht spendeerde ik aan het uit elkaar halen van pakweg Atlantic City. In de opening schetst Springsteen de historische context van de aanslag op maffioso Philip 'The Chickenman' Testa, waarna een bendeoorlog uitbrak met directe gevolgen voor de gokindustrie in Atlantic City. Vervolgens verplaatst de scène zich naar de vervallen boardwalk waar gangsters en corrupte ambtenaren hun strijd uitvechten. In die setting introduceert Springsteen een jongeman wiens relatie op instorten staat door geldproblemen en die de gezamenlijke bankrekening leegmaakt om in het casino het tij te keren. Daarna volgt het bittere relaas van de steeds verder afdrijvende hoop op wederopstanding met een open einde dat de onvermijdelijke ondergang suggereert. Ik heb meer woorden nodig om het te beschrijven, dan Springsteen om het te bezingen.

Urenlang kan ik zo doorgaan. Ik dreef mijn vrienden aan de toog tot waanzin. Maar ook in de armen van Springsteen. Als ik straks op Werchter sta, ben ik omringd door exact dezelfde mensen als tegen wie ik veertien jaar geleden zat te zagen over het tekstuele genie van Born to Run. En zij brachten mij de appreciatie voor de muziek bij. Waar ik enkel simpele rock en folk hoorde, ontdekten zij de briljante harmonieën en verfijnde arrangementen van de maniakale perfectionist Springsteen.

Maar voor mij zal Springsteen in de eerste plaats een literator blijven. Van Ernest Hemingway zegt men dat hij het kortste verhaal ooit schreef: 'For Sale, Baby Shoes, Never Worn'. Ik ben het daar volmondig mee eens. Want daarop baseer ik mijn stelling dat Springsteen een van de grootste romanciers van de twintigste eeuw is. Ook al past een gemiddeld literair product van hem op een bierviltje.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234