Maandag 23/11/2020

'GAS-boetes instrument om jongeren en sociaal zwakkeren te treffen'

In Mechelen kreeg een scholier een GAS-boete omdat hij een broodje at op de trappen van een kerk. In Antwerpen gebruikt de politie GAS-boetes in de strijd tegen overlast door daklozen en pleinhangers. 'De administratieve sancties lijken wel een instrument om sociaal zwakkeren te treffen', zegt de Liga voor Mensenrechten.

Een honderdtal demonstranten verorberde zondag de lunch op het pleintje voor de Mechelse Sint-Pieterskerk uit protest tegen de GAS-boete die de zeventienjarige scholier Jef Coulommier enkele weken geleden opliep toen hij een broodje at op de trappen van de kerk. Een broodje eten is niet hetzelfde als sluikstorten, menen de actievoerders. En zij zijn lang niet de enigen die zich vragen stellen bij het systeem van de gemeentelijke administratieve sancties.

Protest in Elsene

Op woensdag 28 november organiseert de Liga voor Mensenrechten in samenwerking met de Europese koepelorganisatie voor hulp aan de daklozen FEANTSA een protestactie tegen de GAS-boetes. "We gaan protesteren aan het gemeentehuis van Elsene omdat die Brusselse gemeente een pioniersrol heeft gespeeld in het GAS-systeem", zegt Philippe Carlier van de Liga. "Er worden jaarlijks meer dan 6.000 GAS-boetes uitgedeeld, wat veel is in vergelijking met andere gemeenten."

De manifestatie komt er in de eerste plaats naar aanleiding van de verstrenging van de GAS-wetgeving. In oktober werd beslist dat de minimumleeftijd waarop iemand een GAS-boete kan krijgen verlaagd wordt van 16 naar 14 jaar. Het maximumbedrag van de boete wordt juist opgetrokken, van 250 naar 350 euro.

"Maar we hebben ook fundamentele bezwaren tegen het systeem", zegt Carlier. "Zo laat de GAS-wetgeving de bestrijding van kleine criminaliteit over aan de lokale besturen. Dat is in tegenspraak met de scheiding der machten binnen een democratische samenleving. De gemeente beslist zelf welke feiten zij beschouwt als overlast én ze legt straffen op."

Bovendien is er volgens de Liga voor Mensenrechten een gebrek aan rechtszekerheid omdat er - anders dan in de rechtbank - geen mogelijkheid is om in beroep te gaan. "Er bestaat wel een bemiddelingsprocedure, maar die is zeer slecht uitgewerkt en over het algemeen ook onbekend", aldus Carlier.

Maar een van de belangrijkste bezwaren tegen de GAS-boetes is het viserende karakter ervan. "We merken in de praktijk dat GAS-boetes vaak worden ingezet tegen groepen in de samenleving die sowieso al kwetsbaar zijn: jongeren, mensen die zich in een precaire toestand bevinden of daklozen. Die laatsten zijn als het ware verplicht te leven in de publieke ruimte en ze worden daar dikwijls geconfronteerd met GAS-boetes, die ze natuurlijk niet kunnen betalen. Sociale organisaties voelen dat ook zo aan. Zij zien de administratieve sancties als een viserend instrument. 250 euro is ook een enorm bedrag voor iemand die een laag of geen inkomen heeft."

Blikje bier

Ook de Antwerpse politie zet GAS-boetes in om de aanhoudende overlast door pleinhangers en daklozen aan te pakken. Op het verloederde De Coninckplein geldt sinds begin 2010 een verbod op alcohol. Wie er betrapt wordt met een blikje bier in de hand wordt opgepakt. Heel wat pleinbezoekers verhuisden daarom naar de zonnige Groenplaats, maar ook daar treedt de politie sinds enkele weken streng op. "Op het plein hangen verschillende mensen rond die we al een of meerdere keren hebben aangesproken omdat ze overlast veroorzaken", zegt Veerle De Vries van de Antwerpse politie. "Als ze blijven volharden in de boosheid moeten we wel repressief optreden."

De Vries ontkent dat de politie daklozen wegjaagt van het plein. "We controleren wél dagelijks op overlast en voeren identiteitscontroles uit. Als mensen overlast veroorzaken krijgen ze een GAS-boete of worden ze administratief aangehouden."

Wie een blikje bier drinkt op de Groenplaats hoeft vooralsnog niet te vrezen dat hij in de cel belandt, zo spreekt De Vries eerdere berichten van de communicatiedienst tegen. "Enkel wie in een staat van openbare dronkenschap verkeert wordt meegenomen naar het politiebureau. Onder overlast verstaan we voor de rest onder andere bedelen, het aanklampen van andere mensen, zich in het openbaar ontlasten, sluikstorten en het verstoren van de rust."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234