Maandag 02/08/2021

Aanslagen Brussel

"Galant wilde geld voor terreurbestrijding overhevelen naar Belgocontrol"

Minister van Mobiliteit Jacqueline Galant (MR). Beeld BELGA
Minister van Mobiliteit Jacqueline Galant (MR).Beeld BELGA

Niet alleen stuurde minister van Mobiliteit Jacqueline Galant de FOD Mobiliteit wandelen toen die meermaals om meer veiligheidsmiddelen vroeg: Galant zou ook geprobeerd hebben om een deel van de 400 miljoen euro in de strijd tegen terreur over te hevelen naar Belgocontrol, een dienst die geen enkele competentie heeft in de strijd tegen terrorisme. Dat blijkt uit mails die de RTBF vandaag publiceerde.

Het nieuws komt er terwijl ook twee rapporten van de Europese Commissie uitlekten, uit respectievelijk 2011 en 2015, die brandhout maakten van de veiligheid op en rond de Belgische luchthavens.

De Commissie lichtte onder meer het Directoraat-generaal Luchtvaart (DGLV) door, een van de organisaties die instaat voor de veiligheid op Brussel-Nationaal. Ze besloot dat het DGLV systematisch te weinig controles kon uitvoeren, en dit door een gebrek aan middelen.

Vernietigend rapport EC

De Europese Commissie is kritisch over de manier waarop de Belgische overheid toezicht houdt op de toepassing van de veiligheidsmaatregelen op Brussels Airport. Het veertien pagina's tellende inspectierapport van de Europese Commissie gaat niet zozeer over de veiligheidsmaatregelen op de Belgische luchthavens. Wel focust het op de manier waarop de Belgian Civil Aviation Authority (BCAA) in 2013 en 2014 gecontroleerd heeft of alle veiligheidsmaatregelen wel correct worden toegepast.

En daar schort toch wel een en ander, zo blijkt uit het interne rapport. Zo blijkt vooreerst dat de luchthavens, de operators en de organen die er nog actief zijn niet op regelmatige wijze gemonitord werden.

Met name de systemen voor het detecteren van explosieven werden "niet op geregelde basis gemonitord", net zo min als de veiligheidscontroles van de bevoorrading van vliegtuigen. In 2014 werd een hele reeks zaken zelfs helemaal niet gecontroleerd. Het gaat onder meer om de bewaking en de veiligheidspatrouilles, de screening van voertuigen, de fysieke controles en de bescherming van passagiers.

Bovendien volgt de BCAA opgedoken tekortkomingen onvoldoende op, zo blijkt voorts. Er kwam niet altijd bevestiging dat gevraagde correcties waren uitgevoerd. En indien verbeteringen niet meteen mogelijk waren, volgden niet altijd alternatieve ingrepen. De resultaten van audits van februari 2013 en december 2014 werden zelfs nooit aan Brussels Airport overgemaakt. Nochtans was daarin wel degelijk sprake van "falingen, inclusief zware tekortkomingen", aldus de Commissie.

De Europese Commissie waarschuwt ons land ook dat de BCAA over te weinig mankracht beschikt om de gevraagde controles ook effectief uit te voeren. En de opleidingen van een deel van het veiligheidspersoneel werden gegeven door Belgische instructeurs die daartoe niet gecertificeerd waren.

In het licht van die kritiek wilde de FOD Mobiliteit de veiligheidsploeg in de luchthavens uitbreiden: in februari vroeg de dienst Galant al extra middelen. Maar zoals de documenten waarover de RTBF beschikte uitwijzen, weigerde Galant niet alleen de middelen uit het budget voor terreurbestrijding. Ze vroeg dus ook om een deel van dat geld aan Belgocontrol toe te wijzen.

"Geld voor terreurstrijd naar Belgocontrol"

"Na de aanslagen in Parijs verkeerde ons land weken onder dreigingsniveau 4, maar blijkbaar was dat voor het kabinet onvoldoende om elke vraag naar meer veiligheid serieus te nemen", zegt Groen-Kamerlid Stefaan Van Hecke.

"Op de meerderheid van de onderzochte punten oordeelt de Commissie: 'not compliant with serious definciencies'. De algemene conclusie luidt dat België een actieplan moet uitwerken met specifieke acties en deadlines", onderstreept Van Hecke.

"Maar er is meer. Uit een mail tussen het kabinet en de administratie blijkt dat de minister middelen uit het budget voor terreurbestrijding, waarvoor de regering 400 miljoen euro had vrijgemaakt, wou gebruiken om Belgocontrol te financieren en niet voor de acute veiligheidsproblemen op te lossen", hekelt Van Hecke nog. "Belgocontrol heeft echter niets te maken met de veiligheid van de luchthaven. De minister is hier duidelijk in de fout gegaan."

Binnen de regering kan voorlopig niemand bevestigen of Galant ook effectief geld uit de 'terreurpot' heeft gevraagd voor Belgocontrol.

Stefaan Van Hecke (Groen) Beeld Photo News
Stefaan Van Hecke (Groen)Beeld Photo News

"Ronduit onrustwekkend"

De oppositiepartijen in de Kamer vragen dat Galant duidelijkheid verschaft over de herhaalde vragen van de FOD Mobiliteit om de veiligheidsmaatregelen in de Belgische luchthavens te verhogen. Ze vinden dat de zaak besproken moet worden in de onderzoekscommissie naar de aanslagen.

"Dat is ronduit onrustwekkend", zegt sp.a-fractieleider Meryame Kitir. "De opeenstapeling van signalen over het gebrek aan veiligheid op de luchthaven die door verschillende actoren werden gegeven, zijn zo veelvuldig dat snelle actie gewenst is", luidt het. "Het is dus van het grootste belang te weten in welke mate er instructies van de regering volgden na deze kennisgevingen", zegt sp.a, die hierover duidelijkheid vraagt in de onderzoekscommissie.

Meryame Kitir. Beeld Photo News
Meryame Kitir.Beeld Photo News

Nalatigheid

Vanessa Matz (cdH) spreekt van "nalatigheid" mocht blijken dat de informatie klopt en zegt dat de onderzoekscommissie zich over de zaak moet buigen.

Bij de PS klinkt het dat de gebreken inzake veiligheid al langer gekend zijn en dat er in de 400 miljoen euro die de regering uittrekt voor veiligheidsmaatregelen in het kader van de terreurdreiging "vanzelfsprekend" middelen naar de verkeerknopen zoals de luchthavens hadden moeten gaan.

"Op een bepaald moment kan men van nalatigheid spreken", zegt Karine Lalieux. Zij klaagt ook over en "belangenconflict" tussen de commerciële en veiligheidsbelangen op de luchthaven. Het veiligheidskorps op Brussels Airport behoort nu toe aan de luchthavenuitbater. "We vragen al langer dat de overheid die taak terugneemt en dat veiligheid voorrang geeft op snelheid en winst".

Reactie Galant

De veiligheid voldoet "volledig" aan de internationale normen, reageert minister Galant. "De Europese Commissie heeft steeds de kwaliteit bevestigd van het werk geleverd door de DG Luchtvaart (een onderdeel van de FOD Mobiliteit, nvdr), en in het bijzonder van de luchtvaartinspecteurs", onderstreepte ze in de Kamercommissie Infrastructuur na vragen over de veiligheid na de aanslagen in Brussel.

Minister Galant gaf in de Kamer nog aan dat een extra inspecteur voorzien is in het personeelsplan van 2015.

In een reactie die ze later op de avond verstuurde, zegt de minister dat de rapporten van de Europese Commissie "vertrouwelijke documenten bestemd voor beperkt gebruik" zijn die rechtstreeks naar het Directoraat-Generaal voor de Luchtvaart (DGVL) zijn gestuurd. Het DGVL heeft daarop "een plan met correctieve maatregelen opgesteld, dat aan de EU-Commissie is bezorgd. "Dit actieplan werd reeds ruimschoots concreet gemaakt", zegt de minister. "Ik betreur de aantijgingen die mijn vooraanstaande bekommernis, met name de veiligheid, in twijfel kunnen trekken", zegt Galant.

null Beeld BELGA
Beeld BELGA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234