Zondag 13/06/2021

Opinie

Gaat onze negationismewet dan ook niet te ver?

Duits bondskanselier Angela Merkel.
Duits bondskanselier Angela Merkel. "Wie de zaak van dichterbij bekijkt, ziet dat de scheiding der machten niet geschonden wordt."Beeld epa

Patrick Loobuyck is moraalfilosoof aan de universiteiten van Antwerpen en Gent.

Sinds Angela Merkel de toestemming gaf om na te gaan of Jan Böhmermann vervolgd moet worden, druipen onbegrip en verontwaardiging van de muren van de sociale en andere media. Een misplaatste knieval voor Turkije! Wat met de scheiding der machten? En hoe kan het dat we recent nog allemaal Charlie waren, maar Duitsland nu een komiek vervolgt omdat die de Turkse president een geitenneuker en pedofiel noemt? Böhmermann maakt ook melding van Erdogans kleine penis.

Wat ervan aan is, kan ik niet achterhalen, wel weten we al langer dan vandaag dat hij lange tenen heeft en de persvrijheid en vrijheid van meningsuiting aan banden legt als die tegen hem gebruikt worden. De Turkse vicepremier Numan Kurtulmus noemt Böhmermanns gedicht zelfs een misdaad tegen de menselijkheid, en dit terwijl Turkije de Armeense genocide nog steeds niet erkent.

Wie de zaak van dichterbij bekijkt, ziet dat de scheiding der machten niet geschonden wordt. De Duitse wet impliceert zelf de tussenkomst van de regering die moet bepalen of de belediging inderdaad 'een bevriend staatshoofd' betreft. Daarna moet het Openbaar Ministerie beslissen of het tot vervolging overgaat. Merkel doet dus zelf geen uitspraak over de zaak en benadrukt dat persvrijheid en vrijheid van meningsuiting belangrijk zijn.

Patrick Loobuyck. Beeld rv
Patrick Loobuyck.Beeld rv

Laster en eerroof

De critici van haar vluchtelingenbeleid en van de deal met Turkije framen de zaak nu alsof de naïeve Merkel alle schuld treft. Het probleem is echter niet Merkel - die de rechtstaat respecteert - maar de Duitse wet, die een bevriend staatshoofd het recht geeft om vervolging te vragen als hij zich beledigd voelt. Dit staat haaks op de idee van vrijheid van meningsuiting en Merkel kondigde ook meteen aan dat de wet snel moet verdwijnen. Terecht, want vrijheid van meningsuiting impliceert het recht om te beledigen. Anders kan elke vorm van kritiek verboden worden omdat er zich altijd wel iemand door gekwetst weet. Wie de ruimte voor de vrijheid van meningsuiting laat bepalen door de mensen met de langste tenen zal snel niet veel vrijheid meer overhouden.

Erdogan is natuurlijk niet de enige die lichtgeraakt is. Neem Geert Wilders, die graag de vrijheid neemt om de Koran een fascistisch boek te noemen, maar vorige maand nog het ontslag van hoogleraar Paul Frissen eiste omdat die op de radio gezegd had dat de PVV 'het klassieke fascistische verhaal' brengt. En Bart De Wever (N-VA) verkondigde vrijdag dat hij het een voorrecht vindt om in naam van de vrijheid van meningsuiting de grofste beledigingen te slikken, maar tegelijk diende N-VA meermaals klacht in tegen Le Soir omdat die krant de partij verkeerd en beledigend in beeld bracht. Mogelijk is de grens met laster en eerroof erg dun, maar dat is dan ook zo in de Erdogan-case.

Alle Europese landen zouden het Böhmermann-incident moeten aangrijpen om na te gaan of ze zelf ook geen wetten hebben die onnodig de vrijheid van meningsuiting beperken. Heel wat landen, waaronder België, verbieden Holocaust-ontkenning. In Polen en Spanje is het verboden om religieuze gevoelens te kwetsen en in Italië, Griekenland, Ierland en Duitsland is godslastering verboden. In België en Nederland is majesteitsschennis strafbaar en net als Duitsland heeft Nederland een wet die het beledigen van een bevriend staatshoofd verbiedt.

Als Europa consequent is in zijn verontwaardiging, dan gaan al deze bepalingen op de schop. En de staatshoofden die in de toekomst met Europa deals sluiten, moeten vooraf gewaarschuwd worden: pas op, hier lopen komieken, cartoonisten, journalisten, professoren en andere grappenmakers rond. Ze bijten niet, maar ze kunnen en mogen je wel kwetsen. Wie hier wil wonen of met ons wil samenwerken, kan er maar beter aan wennen: sticks and stones may break my bones, but words will never harm me.

Turks president Recep Tayyip Erdogan. Beeld epa
Turks president Recep Tayyip Erdogan.Beeld epa
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234