Maandag 06/07/2020

Politiek

Gaan zij het anders doen?

Hillary Clinton.Beeld AFP

Als alle dobbelstenen dit najaar juist vallen, wordt het Westen straks geregeerd met strakke vrouwenhand. Baanbrekend voor de zaak van de vrouw, dat zeker. Maar mogen we daarom verwachten dat de internationale politiek in 2017 helemaal anders zal zijn?

Niet meer of minder dan wereldvrede. Geen kogels meer en alle wapens neer, u weet wel. De associatie valt al snel met een wereld die geregeerd wordt door vrouwen. Belachelijk simplistisch en onrealistisch, zegt u? Natuurlijk. Maar is het zo utopisch te denken dat vrouwen de wereld net iets anders zouden organiseren dan mannen, wanneer ze de kans hadden? Dat we net ietsje harmonieuzer zouden kunnen samenleven en iets minder de neiging zouden hebben om bij de minste gelegenheid met onze spierballen te beginnen rollen?

We zullen het straks mogelijk weten. Want niet alleen liggen de kaarten van Hillary Clinton niet slecht om in de herfst de nieuwe president van de VS te worden, ook het Verenigd Koninkrijk zou wel eens zijn eerste vrouwelijke premier sinds Margaret Thatcher kunnen krijgen. Over het Kanaal ligt Theresa May op kop om David Cameron op te volgen, de eerste stemronde om het leiderschap van de Conservatieve partij won ze dinsdag alvast met glans.

Samen met de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse directrice van het Internationaal Monetair Fonds Christine Lagarde ligt er bijgevolg een uniek kwartet in het verschiet. Een mooie verwezenlijking voor de feministen, maar professoren in de internationale politiek Dries Lesage (UGent) en Jonathan Holslag (VUB) smoren alle dromen over revoluties meteen in de kiem.

"Er zal niks veranderen aan de manier waarop macht wordt uitgeoefend", stelt Holslag resoluut. "Clinton en May hebben net zoals hun mannelijke voorgangers een neoliberale kijk op de wereld en de economie. Een kijk die ze overigens ook onderling delen. Over de sociale kwesties, de organisatie van de samenleving, loopt hun visie quasi gelijk. En wat hun ideeën over de buitenlandse politiek betreft, daar zie ik nog minder verschillen."

Merkel als voorbeeld

Volgens Lesage is het sowieso overmoedig om te denken dat een wissel aan de top grote beleidsverschuivingen kan veroorzaken. "De rol van personen is beperkt, het gaat maar om één persoon aan het hoofd van een hele machine die aan elkaar hangt van de fel bevochten evenwichten. Wie die persoon ook is, de bedding van het beleid ligt al vast. De leider kan meestal enkel nog wat accenten leggen, in dit geval wat meer aandacht voor gendergelijkheid misschien."

Bon, als het niet van de inhoud zal komen, dan misschien van de stijl? Gaan ze het "op zijn vrouwtjes" doen, zoals Marianne Thyssen (CD&V) haar premiersambities in 2010 nogal ongelukkig verwoordde? Los van de vraag wat dat precies wil zeggen, rijst al de vraag of Clinton, May en Merkel wel zo'n uitgesproken exponent zijn van het geslacht waartoe ze behoren. Clinton probeert zich in deze presidentiële campagne wel uitdrukkelijk als vrouw te profileren, ze propageert zelfs "love and kindness" als haar absolute drijfveer, maar niemand die dat, gezien haar cv, ook maar een greintje geloofwaardig vindt. Theresa May is al evenmin het toonbeeld van vrouwelijkheid. Haar collega's in het Britse parlement omschreven haar enkele jaren geleden in The Guardian zelfs als "aseksueel", en dat was nog positief bedoeld ook. May staat ervoor bekend dat ze niet probeert de man uit te hangen, maar dat ze evenmin haar vrouw-zijn in de strijd werpt uit om haar zin te krijgen.

Een beetje zoals Angela Merkel, in feite. Lesage: "Merkel is gewoon zichzelf. Ze heeft geen allures van een iron lady, maar ze trekt evenmin de vrouwenkaart. Ze is gewoon zichzelf en heeft daar in de loop der jaren geweldig veel respect mee afgedwongen. Merkel zou in dat opzicht een mooi voorbeeld kunnen zijn voor iedereen." Het zou dus wel eens kunnen dat de lippenstift van Clinton en de eigenzinnige schoenencollectie van May (die in Groot-Brittannië een eigen leven is gaan leiden) straks de grootste veranderingen blijken te zijn in die zee van grijze en donkerblauwe maatpakken.

Eén vrouw

Nochtans is de impact van gender op politiek écht wel groot, zegt politicologe en genderexpert Karen Celis (VUB). Hoe beter een doelgroep aanwezig is in de politieke besluitvorming, hoe groter ook de aandacht zal zijn voor thema's die voor die groep van belang zijn. Maar daar is wel een belangrijke voorwaarde aan gekoppeld. "Pas als er een grote groep vrouwen aan de macht komt, ook in lagere echelons, zal er meer ruimte zijn om anders aan politiek te doen. Eén vrouw aan de top heeft niet de macht om een heel politiek systeem te veranderen."

Dat 'anders' aan politiek doen, wordt overigens ten onrechte verward met 'zacht', zegt Celis. Zij ergert zich dood aan de verwijten die politica's krijgen wanneer ze zich hard opstellen. "Nochtans is dat gewoon wat hun job van hen vraagt. Zou het niet kunnen dat men hoopt dat de politiek dankzij vrouwen wat minder ruw, wat menselijker, wat hoffelijker zou worden? Wel, dat is een mooie hoop, maar het is fout om dat van die enkele vrouwen aan de top te verwachten", besluit ze. "De politiek wordt nog steeds gedomineerd door mannen. We zouden onze boodschap beter tot hen richten."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234